Kỹ thuật tích hợp vũ khí NATO giúp máy bay hệ Liên Xô của Ukraine duy trì sức chiến đấu

Trong bối cảnh xung đột kéo dài, Không quân Ukraine đang vận hành một phi đội máy bay từ thời Chiến tranh Lạnh để đối đầu với lực lượng Nga có ưu thế vượt trội về cả số lượng và công nghệ. Để bù đắp sự thiếu hụt, Kyiv đã triển khai các giải pháp kỹ thuật sáng tạo nhằm tích hợp vũ khí hiện đại của phương Tây lên những khung thân máy bay hệ Liên Xô cũ kỹ.

Thách thức từ sự chênh lệch công nghệ

Không quân Ukraine bước vào cuộc chiến với bất lợi lớn khi các tiêm kích Nga sở hữu hệ thống radar mạnh hơn từ 2 đến 3 lần và tên lửa không đối không có tầm bắn xa hơn đáng kể. Trong khi Nga có khả năng nâng cấp và sản xuất mới các dòng tiêm kích Sukhoi, Ukraine gần như không thể thay thế máy bay nếu xảy ra tổn thất.

Sản xuất tiêm kích Sukhoi tại Nga. Ảnh: TASS

Mặc dù đã nhận được một số máy bay phương Tây như Mirage-2000 hay F-16, nòng cốt của Không quân Ukraine vẫn là các dòng MiG và Sukhoi cũ. Do đó, bài toán đặt ra là phải duy trì hoạt động cho khí tài cũ, thay đổi chiến thuật bảo toàn lực lượng và tìm cách sử dụng vũ khí chuẩn NATO trên các máy bay hệ Liên Xô.

Tái chế linh kiện và tự chủ sửa chữa tại Lviv

Giải pháp đầu tiên để duy trì phi đội là tận dụng nguồn máy bay hệ Liên Xô từ các nước khối Warsaw cũ. Năm 2023, Ba Lan và Slovakia đã chuyển giao hàng chục chiếc MiG-29 cho Ukraine. Nhiều chiếc trong số này không còn khả năng bay, buộc các kỹ sư phải tháo dỡ phụ tùng để khôi phục những chiếc khác.

Đại tu một tiêm kích MiG-29 ở Ukraine. Ảnh: АрміяInform

Đáng chú ý, nhà máy sửa chữa tại Lviv đã chủ động sản xuất linh kiện thay thế thay vì phụ thuộc vào nguồn cung từ Nga. Chương trình nội địa hóa này đã giúp Ukraine tự chủ được khoảng 1.400 loại linh kiện kim loại và 2.000 loại linh kiện phi kim phục vụ bảo dưỡng định kỳ và sửa chữa hư hại chiến đấu.

Thay đổi chiến thuật: Từ tiêm kích sang cường kích

Do không thể đối đầu trực diện với tiêm kích Nga trên không, Ukraine đã chuyển đổi vai trò của các máy bay đánh chặn sang nhiệm vụ cường kích và chi viện hỏa lực mặt đất. Các phi công thường bay ở độ cao cực thấp để tránh radar đối phương và tập trung vào nhiệm vụ đánh chặn tên lửa hành trình hoặc thiết bị bay không người lái (UAV).

Một tiêm kích Mirage-2000 với 6 chiến công bắn hạ tên lửa hành trình Nga. Ảnh: Không quân Ukraine

Chiến thuật này giúp giảm thiểu thiệt hại cho lực lượng không quân vốn đã mỏng, đồng thời tận dụng tối đa khả năng cơ động của máy bay để bảo vệ các cơ sở hạ tầng trọng yếu trước các đợt tập kích tầm xa.

Giải pháp tích hợp vũ khí NATO bằng thiết bị dân dụng

Rào cản lớn nhất khi lắp vũ khí NATO lên máy bay Liên Xô là sự xung đột về giao diện điện tử. Thông thường, quá trình tích hợp này mất nhiều năm để can thiệp sâu vào hệ thống điều khiển của máy bay. Tuy nhiên, Ukraine đã chọn cách tạo ra hệ thống điều khiển song song độc lập.

Tiêm kích MiG-29 Ukraine phóng tên lửa HARM. Ảnh: Không quân Ukraine/X

Đối với tên lửa chống bức xạ AGM-88 HARM, các kỹ sư đã sử dụng giá treo APU-470 cũ nhưng cấp nguồn bằng pin rời gắn ngoài. Việc điều khiển phóng được thực hiện thông qua một máy tính bảng trong buồng lái, kết nối không dây Bluetooth với giá treo tên lửa. Giải pháp này cho phép MiG-29 thực hiện nhiệm vụ chế áp phòng không chỉ sau vài tuần thử nghiệm.

Tối ưu hóa tên lửa Storm Shadow và bom lượn JDAM-ER

Với các loại vũ khí phức tạp hơn như tên lửa hành trình Storm Shadow, Ukraine đã sử dụng giá treo từ máy bay Tornado cũ của Anh để lắp lên cường kích Su-24. Do không thể kết nối trực tiếp với radar máy bay, tên lửa được nạp sẵn tọa độ mục tiêu và dữ liệu bản đồ địa hình trước khi cất cánh. Máy bay chỉ đóng vai trò là phương tiện mang phóng tới điểm khai hỏa.

Một máy bay Su-24 với hai tên lửa Storm Shadow dưới cánh. Ảnh: The Drive

Đặc biệt, để sử dụng bom lượn dẫn đường JDAM-ER, Ukraine đã chế tạo các giá treo chuyên dụng tích hợp anten GPS ở phần mũi nhô ra phía trước cánh. Thiết kế này giúp bom nhận được tín hiệu vệ tinh liên tục để hiệu chỉnh quỹ đạo ngay trước khi thả, khắc phục việc hệ thống điện tử của máy bay cũ không thể cung cấp dữ liệu định vị cho vũ khí.

Bom lượn JDAM-ER trên giá treo. Ăng-ten GPS nằm trong phần khoanh xanh. Ảnh: OSINTechnical, Không quân Ukraine

Những giải pháp "đông tây kết hợp" này không chỉ giúp Ukraine duy trì sức chiến đấu mà còn mở ra một tiền lệ mới cho thị trường quốc phòng toàn cầu. Các quốc gia đang sở hữu phi đội máy bay thế hệ cũ có thể học hỏi cách tiếp cận này để tích hợp các loại vũ khí hiện đại mà không cần đầu tư quá lớn vào việc nâng cấp toàn diện hệ thống điện tử trên máy bay.