Kỹ thuật viên bất đắc dĩ

98,98% hồ sơ trực tuyến do cán bộ nộp hộ

Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Đam Rông 2 (tỉnh Lâm Đồng) đã tiếp nhận 6.555 hồ sơ trực tuyến. Tuy nhiên, có tới 98,98% trong số này do cán bộ hỗ trợ nộp thay, chỉ hơn 1% do người dân tự thực hiện. Con số này phản ánh rõ một thực tế: chuyển đổi số đã được triển khai, nhưng người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn chưa thể tự “đứng trên đôi chân số” của mình.

Tại bộ phận một cửa của xã Đam Rông 2, hình ảnh người dân mang giấy tờ đến nhờ cán bộ xã hỗ trợ không còn xa lạ. Có mặt tại đây, cả ông K’Brư và chị H’Linh đi làm thủ tục cho gia đình mà không biết phải nộp hồ sơ trực tuyến ra sao. Cả 2 đều phải nhờ cán bộ hỗ trợ từ những thao tác đơn giản nhất. Chị H’Linh thừa nhận “không biết bấm gì” để gửi hồ sơ online.

Theo ông Trương Văn Sáng - Chủ tịch UBND xã Đam Rông 2, địa phương thuộc xã vùng III, hơn 64% dân số đồng bào dân tộc thiểu số, trong khi hạ tầng công nghệ tại nhiều thôn, tiểu khu còn thiếu đồng bộ; một số nơi chưa có điện, chưa có sóng internet ổn định. Nhiều hộ không có điện thoại thông minh hoặc chỉ sử dụng điện thoại phổ thông, không đủ điều kiện tiếp cận dịch vụ số. Bên cạnh đó, quy trình dịch vụ công trực tuyến vẫn còn nhiều bước, yêu cầu xác thực, tải hồ sơ, đăng nhập… vượt quá khả năng nhận thức của không ít người dân.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Cư M’gar hướng dẫn anh A Kam (áo đen) cách nộp hồ sơ trực tuyến

Một khó khăn khác tại xã Đam Rông 2, dù đã được đầu tư hạ tầng với 98 máy tính, 55 máy in, hệ thống mạng LAN nội bộ và wifi miễn phí tại trung tâm xã cùng các thôn, nhưng việc xử lý hồ sơ vẫn gặp không ít trở ngại. Nhiều thời điểm, hệ thống giải quyết thủ tục hành chính bị chậm, thậm chí “đứng hình”, khiến hồ sơ bị ùn ứ. Theo lãnh đạo xã, nguyên nhân chủ yếu do lỗi kỹ thuật hoặc quá tải từ hệ thống cấp trên.

Đáng chú ý, địa phương hiện chưa có cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin. Công tác chuyển đổi số chủ yếu do cán bộ kiêm nhiệm đảm đương, vừa xử lý thủ tục, vừa hướng dẫn người dân, vừa xử lý sự cố kỹ thuật. Áp lực “đa nhiệm” khiến nhiều cán bộ cơ sở trở thành kỹ thuật viên bất đắc dĩ.

Kiến nghị nâng mức đãi ngộ

Câu chuyện tương tự cũng diễn ra tại nhiều địa phương thuộc tỉnh Đắk Lắk. Anh A Kam (SN 1987, người Xơ Đăng, trú buôn Hring, xã Cư M’gar, Đắk Lắk) đi làm thủ tục khai sinh cho con, do không biết nộp hồ sơ trực tuyến nên phải lên xã nhờ cán bộ hỗ trợ. “Tôi không rành công nghệ, sợ bấm sai, thậm chí lo gặp phần mềm lừa đảo. Do vậy, tôi lên xã làm trực tiếp cho chắc”, anh Kam nói.

Ông Nguyễn Thanh Tùng - Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Cư M’gar cho hay, địa phương có hơn 32.000 dân, trong đó trên 50% là đồng bào dân tộc thiểu số. Dù hạ tầng cơ bản đáp ứng, nhưng trình độ dân trí không đồng đều khiến việc tiếp cận dịch vụ công trực tuyến còn hạn chế, buộc cán bộ phải trực tiếp hỗ trợ, thậm chí làm thay.

Xã Cuôr Đăng cũng có đông đồng bào dân tộc thiểu số, trình độ dân trí chưa đồng đều. Ông Hoàng Viết Cát - Chủ tịch UBND xã Cuôr Đăng cho biết, kỹ năng số của người dân ở đây rất hạn chế nên cán bộ xã rất vất vả trong quá trình hỗ trợ tiếp cận dịch vụ công trực tuyến. Trong khi đó, khối lượng công việc lớn, đặc biệt ở lĩnh vực đất đai phức tạp, đòi hỏi nhiều thời gian xác minh, xử lý.

Cũng theo ông Cát, trong bối cảnh biên chế hạn chế, nhiều cán bộ phải làm việc cả ngày nghỉ để đảm bảo tiến độ, nhưng chế độ đãi ngộ chưa tương xứng. Từ thực tế này, địa phương kiến nghị cần sớm bố trí đủ nhân lực theo vị trí việc làm, đặc biệt là nhân lực công nghệ thông tin; đồng thời đẩy nhanh cải cách chính sách tiền lương, nâng mức đãi ngộ để tạo động lực, giúp đội ngũ cơ sở yên tâm công tác và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số ngày càng cao.