Kỳ tích giành lại sự sống và đôi mắt sáng cho người bệnh

Các bác sĩ Khoa Mắt và phòng Viêm gan Virus hội chẩn trước khi bệnh nhân xuất viện.

Bệnh nhân nhập viện do đau đầu và được chẩn đoán viêm màng não mủ nặng với các chỉ số rất điển hình khi chọc dịch não tủy, cấy vi khuẩn, xét nghiệm. Sau 2 ngày nhập viện, mắt phải bệnh nhân xuất hiện sưng đỏ, chảy dịch và đau nhức không mở được.

Vì bệnh nặng, tổn thương mắt và dịch não tủy viêm, bệnh nhân được các bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm, phòng Viêm gan virus, Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai và Khoa Mắt phối hợp điều trị theo phác đồ kháng sinh mạnh nhất.

Kết quả điều trị đầy tích cực khi chỉ số dịch não tủy trước đó “cảnh báo đỏ” đã cải thiện ngoạn mục, người bệnh thích ứng với phác đồ.

Tuy nhiên, biến cố xảy ra trong lần chọc dịch não tủy thứ ba cho kết quả xấu trở lại. Thậm chí khá xấu và khác thường ở các lần chọc kiểm tra tiếp theo. Bên cạnh đó, tổn thương mắt diễn tiến nhanh và dữ dội dù bệnh nhân vẫn đang được điều trị kháng sinh liều cao, đúng phác đồ (Meropenem 6g/ngày), điều này khiến cả ê-kíp vô cùng băn khoăn.

Chỉ trong thời gian ngắn, mắt phải viêm mủ nội nhãn, bệnh nhân không còn khả năng nhìn, sáng tối âm tính. Mắt còn lại (mắt trái) thị lực giảm sâu, chỉ còn 1/10, bệnh nhân đau nhức mắt dữ dội, đỏ, sợ ánh sáng. Ngoài ra, trên phim chụp CT, cộng hưởng từ xuất hiện nhiều ổ áp xe rải rác: áp xe não, áp xe phổi - một bức tranh tổn thương đa cơ quan.

Lúc đó, bệnh nhân gần như không nhìn được, đau nhức mắt, nhức đầu, sức khỏe toàn thân suy giảm nghiêm trọng, nằm một chỗ.

Và chính các y bác sĩ, những người trong cuộc cũng vô cùng bất ngờ, bối rối “Diễn biến này không giống viêm màng não mủ thông thường”. Nghi ngờ lao màng não được đặt ra. Phương án điều trị bao vây được cân nhắc.

Trong buổi hội chẩn khẩn cấp, căng thẳng ngay sau đó, một giả thuyết khác được nêu lên: Nocardia - một loại vi khuẩn hiếm, gây tổn thương đa cơ quan, khó nuôi cấy, dễ đánh lạc hướng thầy thuốc. Nếu đúng là Nocardia, phác đồ cũ sẽ không đủ để tiêu diệt mầm bệnh.

Bác sĩ chuyên khoa II Lê Việt Sơn - Trưởng khoa và bác sĩ chuyên khoa II Phùng Thị thúy Hằng - Phó Trưởng Khoa Mắt kiểm tra cho bệnh nhân trước giờ xuất viện.

Các bác sĩ quyết định dừng hướng điều trị lao, chuyển sang “đánh” Nocardia bằng phối hợp 4 kháng sinh mạnh: Meropenem, Linezolid, Biseptol IV và Amikacin. Đó là cuộc đặt cược dựa trên kinh nghiệm lâm sàng, sự nhạy cảm nghề nghiệp trước những tín hiệu bất thường của cơ thể người bệnh và chưa bắt được tác nhân gây bệnh nhờ khoa học nuôi cấy.

Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Văn Thành - Trưởng Phòng Viêm gan virus, Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai chia sẻ, trước diễn biến bất thường của người bệnh, các bác sĩ cũng bối rối, gặp rất nhiều khó khăn trong chẩn đoán chính xác căn nguyên. Từ phán đoán căn nguyên đến lựa chọn phác đồ điều trị là cả một bài toán cân não, chưa kể áp lực thời gian và chi phí đối với gia đình người bệnh.

Song song với điều trị toàn thân, các bác sĩ Phòng Viêm gan virus còn phối hợp chặt chẽ, sát sao với các bác sĩ Khoa Mắt trong từng lộ trình điều trị.

Kháng sinh được tiêm trực tiếp vào mắt, một quyết định không dễ dàng khi nhãn cầu đang tổn thương nặng. Ceftazidime, Vancomycin, corticoid… rồi cuối cùng là Amikacin, loại kháng sinh cũng đang được điều trị toàn thân “trúng đích” với Nocardia.

Những ngày đầu, tra nhỏ mắt không đáp ứng với thuốc dù đã dùng kháng sinh mạnh và điều trị sớm, các bác sĩ buộc phải chuyển sang phác đồ tiêm nội nhãn - một quyết định không hề dễ dàng. Tuy nhiên, sau hai mũi tiêm Ceftazidime và Vancomycin, tình trạng mắt vẫn tiến triển nặng hơn. Tổn thương cả mắt phải và mắt trái. Mắt phải sưng nề, chảy dịch gần như không nhìn thấy gì. Mắt trái thị lực giảm còn 1/10 (20/200).

Các bác sĩ khoa Mắt và các bác sĩ Viện Nhiệt đới đã tiến hành hội chẩn cấp, cùng đang hướng tới nhiễm khuẩn Nocardia, nên các bác sĩ cũng chuyển hướng kết hợp điều trị bằng Amikacin. Đến mũi thứ hai thị lực có sự cải thiện và dần dần tiến triển tốt lên. Mắt phải trước đó xác định là mù thì giờ đã có cảm giác ánh sáng trở lại, tiên lượng khả quan hơn.

Sau một tuần, từ chỗ gần như mù cả hai bên, thị lực bệnh nhân cải thiện, dần nhìn rõ trở lại. Viêm nhiễm giảm. Bệnh nhân có thể tự đứng dậy, tự bước đi, tự sinh hoạt, tỉnh táo, hồi phục cả về thể chất lẫn tinh thần.

Biến đổi ngoạn mục cả toàn thân và tại chỗ của một ca bệnh phức tạp với tình trạng viêm màng não rất nặng, áp xe não, áp xe phổi, viêm mủ nội nhãn. Người bệnh đã được tái sinh nội nhãn cầu. Mắt dần sáng, nhìn rõ hơn. Hơn thế, không chỉ tổn thương mắt cải thiện, mà các ổ áp xe não, áp xe phổi cũng thu nhỏ rõ rệt, thậm chí biến mất.

THIÊN LAM