Ký ức tháng 4 của những người lính 'H50 huyền thoại'

Ra đời vào tháng 4/1967, Đoàn H50 không chỉ là “mạch máu” nối liền sự chi viện của Trung ương với chiến trường Khu VI, mà còn là biểu tượng của tinh thần “chân cứng đá mềm” trên những cung đường huyền thoại qua các tỉnh Bình Thuận, Ninh Thuận, Lâm Đồng, Tuyên Đức (cũ).

Những tấm Bằng khen của một thời hào hùng luôn được bà Hoàng Thị Loan nâng niu và gìn giữ

Một thời “tăng ký, tăng vòng, tăng chuyến” trên đôi vai thép

Đoàn vận tải H50 được thành lập với nhiệm vụ vận chuyển vũ khí, đạn dược và lương thực phục vụ cho đợt Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Từ những ngày đầu chỉ có vài tiểu đội mở đường, rồi lên cấp đại đội, đơn vị nhanh chóng lớn mạnh với hàng trăm cán bộ, chiến sĩ. Trong ký ức của bà Hoàng Thị Loan (tên thật là Nguyễn Thị Ánh, sinh năm 1947, quê Quảng Ngãi), nay đã gần 80 tuổi, hiện đang sinh sống tại xã Đức Trọng, những ngày đầu gia nhập H50 vẫn hiện rõ mồn một, đó là những chuyến băng rừng, lội suối không quản ngày đêm. Bà Loan vốn là cán bộ chiến trường Tuyên Đức được điều động về tăng cường cho Đoàn H50 từ những ngày đầu mới thành lập, vào năm 1967.

Những tấm Bằng khen của một thời hào hùng luôn được bà Hoàng Thị Loan nâng niu và gìn giữ

Nhớ về những ngày tháng ấy, bà xúc động kể lại những chuyến tải đạn ra chiến trường Bình Long, Phước Long và cả những hành trình xuyên biên giới sang Campuchia để đưa hàng về. Thời ấy, vũ khí chủ yếu được đặt lên vai, về sau mới có xe đạp thồ hỗ trợ. Phong trào “Tăng ký, tăng vòng, tăng chuyến” được phát động rầm rộ, liên tục, các chiến sĩ trẻ tuổi mười tám đôi mươi dường như có sức mạnh phi thường, có những lúc tải đạn dồn dập đến mức không kịp ăn để bảo đảm đạn dược ra tiền tuyến kịp giờ nổ súng.

Cùng chung mạch hồi ức ấy, bà Hồ Thị Hương (sinh năm 1947, hiện ngụ tại phường Lâm Viên - Đà Lạt) vẫn nhớ như in những ngày phụ trách Trung đội Trinh sát thuộc Đại đội 8 (C8) với quân số 16 người. Trước khi về H50 vào năm 1968, bà từng công tác tại Ban An ninh tỉnh Bình Thuận. Với bà Hương, kỷ niệm đau thương nhưng cũng tự hào nhất là lần bị thương tại Madagui năm 1971. Mảnh đạn M79 vẫn còn nằm lại trong chân bà cho đến tận hôm nay, như một “chứng nhân” lịch sử mỗi khi trái gió trở trời lại đau nhức. Bà nhớ lại, lúc đó chỉ nằm điều trị tại bệnh viện dã chiến 10 ngày, khi vết thương vừa se miệng, bà lại tiếp tục khoác ba lô lên đường chiến đấu.

Trong những ngày tháng 4 lịch sử năm 1975, lực lượng H50 - những người lính vận tải năm xưa, đã góp phần không nhỏ làm nên khúc khải hoàn ca đại thắng mùa Xuân, thống nhất đất nước. Hơn 8 năm ròng rã (4/1967 - 6/1975), Đoàn H50 đã vận chuyển hơn 3.000 tấn vũ khí, thuốc men, lương thực; khai phá hơn 100 con đường và tiêu diệt hàng trăm tên địch... và gần 200 chiến sĩ đã anh dũng hi sinh trên chiến trường, xứng đáng với danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân mà Nhà nước đã trao tặng.

Bà Hồ Thị Hương tự hào kể về những kỷ niệm gắn liền với những kỷ vật mà bà luôn coi như “báu vật”

Viết tiếp trang sử giữa đời thường

Chiến tranh lùi xa, những người lính H50 năm xưa trở về với đời thường, tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp xây dựng quê hương Lâm Đồng giàu đẹp. Câu chuyện của họ không chỉ có khói bom mà còn có những chuyện tình đẹp nở hoa giữa chiến trường. Bà Hoàng Thị Loan và chồng là ông Nguyễn Tài Phùng (sinh năm 1930) đã tìm thấy nhau từ sự đồng cảm quê hương Quảng Ngãi. Ông vốn là Tiểu đội trưởng thuộc Đoàn vận tải H50, hơn bà 17 tuổi, khiến những ngày đầu gặp mặt bà vẫn quen gọi bằng “chú”.

Cuối năm 1975, họ nên duyên vợ chồng. Sau ngày giải phóng, trải qua một vài lần điều chuyển công tác, ông Phùng giữ chức Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự huyện Đơn Dương cho đến khi nghỉ hưu; còn bà Loan chuyển ngành công tác tại Công ty Thương nghiệp huyện Đức Trọng.

Sau ngày về hưu, bà Loan tiếp tục được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch Hội Phụ nữ thị trấn Liên Nghĩa, rồi lần lượt đảm nhiệm các vai trò Bí thư Chi bộ, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tổ dân phố, Trưởng Ban Công tác Mặt trận thôn…

Trong câu chuyện giữa chúng tôi, xen lẫn niềm tự hào là những khoảng lặng nhớ thương khi ông Phùng - người chồng, người đồng đội sắt son của bà - vừa rời xa cõi tạm chưa đầy 100 ngày. Với tấm huy hiệu 70 năm tuổi Đảng của ông và 55 năm tuổi Đảng của bà, cùng Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp xây dựng và phát triển Lâm Đồng”, gia đình họ thực sự là tấm gương sáng về sự tận tụy, gương mẫu tại địa phương.

Với bà Hồ Thị Hương, sau giải phóng, bà về công tác tại Tỉnh đội Lâm Đồng, sau đó chuyển ngành sang Ty Giao thông vận tải. Khi về địa phương sinh sống, bà tiếp tục giữ nhiều trọng trách như Bí thư, Chủ tịch UBND xã Phù Mỹ (huyện Cát Tiên cũ) và Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã. Trong cuộc sống riêng, bà có cuộc hôn nhân hạnh phúc với người chồng là lính đặc công tập kết, nguyên Chánh Văn phòng UBND thành phố Bảo Lộc (cũ).

Sinh ra trong gia đình có truyền thống cách mạng vẻ vang, bà Hương luôn giáo dục con cháu giữ vững phẩm chất đạo đức của người đảng viên. Những kỷ vật chiến tranh, tấm Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng cùng chiếc Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp xây dựng và phát triển tỉnh Lâm Đồng” luôn được bà trân quý, giữ gìn như những báu vật vô giá. Trong căn nhà nhỏ tại Đà Lạt, dù vắng bóng người chồng đồng đội, bà đang sống những ngày tháng xế chiều an vui, ấm áp bên vòng tay của con cháu.