Kỳ vọng bứt phá từ nguồn nhân lực chất lượng cao

Trong vận hội mới này, giáo dục được xác định là động lực then chốt thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, yếu tố nền tảng quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia.

Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Phạm Tất Thắng và Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong trao Bằng khen và biểu trưng tặng thủ khoa xuất sắc các trường đại học và học viện trên địa bàn Thủ đô năm 2025. Ảnh: Quang Thái

Những bước đi tiên phong

Bước vào năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, ngành Giáo dục chủ động khởi động lộ trình phát triển với kỳ vọng và quyết tâm mới. Mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là mạch đập xuyên suốt, là “điểm tựa” để đất nước nắm bắt cơ hội từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu. Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị được xác định như một “bản thiết kế chiến lược”, khẳng định giáo dục và đào tạo là khâu đột phá trong phát triển con người, phát triển nguồn nhân lực cho đất nước.

Cụ thể, các cơ sở giáo dục đại học đã thể hiện rõ tinh thần chủ động, tiên phong khi mở các ngành đào tạo mới gắn liền với những lĩnh vực công nghệ cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế. Những cơ sở đào tạo trọng điểm như Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Bách khoa Hà Nội cùng nhiều trường khối kỹ thuật đang tập trung nguồn lực để hiện thực hóa mục tiêu đào tạo nhân lực cho các ngành công nghiệp mũi nhọn. Các ngành học mang tính chiến lược như Thiết kế vi mạch, Công nghệ bán dẫn, Trí tuệ nhân tạo, Năng lượng xanh nhanh chóng được đưa vào chương trình đào tạo chính quy, kịp thời đáp ứng “cơn khát” nhân lực chất lượng cao của thị trường lao động trong nước và quốc tế.

Đáng chú ý, nỗ lực này không chỉ dừng ở việc mở thêm ngành học mà còn là sự đổi mới căn bản về phương thức quản trị và mô hình đào tạo. Các nhà trường đẩy mạnh đầu tư hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại, đồng thời thiết lập quan hệ hợp tác chiến lược với các tập đoàn công nghệ đa quốc gia để sinh viên được tiếp cận sớm với quy trình sản xuất, nghiên cứu thực tế. Việc chủ động phát triển các ngành đào tạo mới chính là giải pháp căn cơ nhằm khắc phục tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ trực tiếp yêu cầu phát triển nền công nghiệp hiện đại của đất nước.

Song hành với mở ngành là sự thay đổi mạnh mẽ về nội dung chương trình đào tạo. Các nhà trường chủ động phối hợp với doanh nghiệp ngay từ khâu xây dựng giáo trình, tổ chức cho sinh viên học tập, thực tập trong các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu hiện đại. Em Nguyễn Hoàng Nam, sinh viên năm thứ hai ngành Thiết kế vi mạch, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết: “Được học tập, nghiên cứu tại các phòng thí nghiệm hiện đại, chúng em tự tin hơn khi lựa chọn những lĩnh vực kỹ thuật khó. Sự quan tâm, đầu tư trọng điểm của Nhà nước không chỉ mở ra cơ hội nghề nghiệp rộng lớn mà còn tiếp thêm động lực để thế hệ trẻ sẵn sàng cống hiến, góp phần đưa Việt Nam vươn lên trong lĩnh vực công nghệ cao”.

Xác định “nguồn lực của mọi nguồn lực” chính là đội ngũ nhà giáo, ngành Giáo dục nhận thức rõ không thể xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao nếu thiếu những người thầy đủ tâm, đủ tầm. Việc triển khai Luật Nhà giáo cùng các chính sách đãi ngộ ngày càng hoàn thiện đang tạo nền tảng đầu tư bền vững cho tương lai giáo dục.

Đề cập đến vấn đề này, Tiến sĩ Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo) nhấn mạnh: “Để giáo dục thực sự bứt phá, nhất là trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho giai đoạn phát triển mới, việc xây dựng đội ngũ nhà giáo có ý nghĩa then chốt. Nhà giáo không chỉ cần vững chuyên môn, chuẩn mực nghề nghiệp mà còn phải linh hoạt, làm chủ công nghệ và phương pháp dạy học hiện đại. Công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên thời gian tới sẽ được định hướng gắn chặt với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu của thị trường lao động. Khi người thầy được bảo đảm điều kiện làm việc, đời sống và có không gian sáng tạo trong hoạt động chuyên môn, chất lượng giáo dục sẽ được nâng lên, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho việc hình thành nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới”.

Nguồn nhân lực cho tương lai đang được tạo đà bằng những chính sách cụ thể, thiết thực, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục. Một minh chứng rõ nét là sức hút ngày càng tăng của ngành sư phạm khi điểm trúng tuyển liên tục nằm trong nhóm cao, cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức xã hội về vị thế và vai trò của nhà giáo. Bà Phan Thanh Hà, phụ huynh học sinh Trường Trung học phổ thông Phan Đình Phùng cho rằng, việc ngành Giáo dục được ưu tiên đầu tư bài bản, từ chính sách miễn học phí cho sinh viên sư phạm đến hỗ trợ chi phí ăn trưa cho học sinh tiểu học, miễn học phí cho trẻ mầm non và học sinh phổ thông đã củng cố niềm tin rất lớn trong nhân dân. Những quyết sách mang tính nhân văn này không chỉ trực tiếp giảm gánh nặng kinh tế cho các gia đình mà còn thể hiện rõ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước trong chăm lo cho thế hệ tương lai.

Nền tảng vững chắc cho nhịp tăng tốc mới

Niềm tin vào sự bứt phá của giáo dục trong thời gian tới không phải là kỳ vọng cảm tính, mà được xây dựng trên nền tảng vững chắc từ những kết quả đạt được trong 5 năm qua. Đó là hành trình kiên trì, bền bỉ của toàn ngành trong việc kiến tạo các “vườn ươm” nhân lực có chất lượng. Dù chịu tác động nặng nề của đại dịch Covid-19, các nhà trường vẫn nỗ lực vượt khó, đặt ưu tiên cao nhất cho việc học tập của học sinh, sinh viên.

Thành quả đào tạo nguồn nhân lực trong 5 năm qua được thể hiện rõ nét ở cả giáo dục đại trà và giáo dục mũi nhọn. Giáo dục mũi nhọn tiếp tục là điểm sáng khi Việt Nam duy trì vị thế trong nhóm 10 quốc gia có kết quả thi Olym-pic quốc tế tốt nhất thế giới. Những tấm Huy chương vàng môn toán, hóa học, tin học của học sinh phổ thông trong năm 2025 không chỉ là niềm tự hào cá nhân mà còn khẳng định trí tuệ Việt Nam đủ khả năng cạnh tranh trên đấu trường quốc tế. Ở bậc đại học, cơ chế tự chủ đã tạo động lực hình thành một thế hệ sinh viên năng động, thích ứng tốt với yêu cầu mới. Đến cuối năm 2025, tỉ lệ sinh viên theo học các ngành kỹ thuật, khoa học đạt trên 33%, góp phần hình thành lực lượng lao động có trình độ để tiếp nhận các dự án công nghệ quy mô lớn. Tỉ lệ lao động qua đào tạo có văn bằng, chứng chỉ đạt xấp xỉ 30%, cùng quy mô giáo dục quốc dân vượt 24,5 triệu người học cho thấy nền dân trí đang đạt “độ chín” cần thiết để bước vào giai đoạn tăng tốc.

Song song với phát triển con người, hạ tầng giáo dục cũng có bước tiến dài khi tỉ lệ trường học kiên cố hóa đạt gần 90%. Nỗ lực bền bỉ trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực còn thể hiện rõ qua quá trình chuyển đổi số toàn diện của ngành. Học bạ số, văn bằng số từng bước trở thành chuẩn mực mới, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị giáo dục. Hệ thống cơ sở dữ liệu giáo dục không chỉ đơn giản hóa thủ tục hành chính mà còn giúp công tác quản lý ngày càng khoa học, chính xác, bảo đảm quyền lợi học tập cho người học ở mọi vùng miền. Việc phổ cập giáo dục và xóa mù chữ đạt tỉ lệ cao đã tạo nên mặt bằng dân trí vững chắc, làm nền cho phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn tiếp theo.

Đầu tư cho nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao, đang được ngành Giáo dục cụ thể hóa bằng các giải pháp đồng bộ, quyết liệt về cả thể chế và hạ tầng. Đây không chỉ là sự kế thừa kết quả của chặng đường 5 năm qua, mà còn là bước chạy đà quan trọng để giáo dục Việt Nam bứt phá mạnh mẽ, góp phần thực hiện thành công các mục tiêu chiến lược mà Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đề ra.

Thống Nhất