Hiểu đúng về thứ tự danh sách ứng viên khi đi bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND

Trong chúng ta, bất cứ ai khi sinh ra cũng có họ, tên và tên đệm, được ghi nhận vào giấy khai sinh và các giấy tờ tùy thân khác (hộ khẩu, hộ chiếu, giấy phép lái xe...), gắn liền với mỗi người trong suốt cuộc đời.

Theo pháp luật Việt Nam, quyền có họ, tên là một quyền dân sự, thuộc quyền nhân thân. Quyền có họ, tên được quy định tại Điều 26 Bộ luật Dân sự năm 2015 (BLDS). Họ của một người thể hiện nguồn gốc huyết thống của người đó, tên của một cá nhân là công cụ cá biệt hóa từng cá nhân.

Khoản 1 Điều 26 BLDS đã khẳng định cá nhân có quyền có họ, tên (bao gồm cả chữ đệm, nếu có). Họ, tên của một người được xác định theo họ, tên khai sinh của người đó.

Sở Tư pháp và Báo Pháp Luật TP.HCM tổ chức cuộc thi Công dân với bầu cử với nhiều giải thưởng hấp dẫn. Ảnh: PLO

Quy định này cho thấy, quyền có họ, tên có mối quan hệ mật thiết với quyền được đăng ký khai sinh. Bởi lẽ, họ, tên của một cá nhân chính là họ, tên trong khai sinh của người đó.

Việc xác định họ của một cá nhân khi khai sinh được quy định tại khoản 2 Điều 26 BLDS năm 2015. Theo đó, họ của cá nhân được xác định là họ của cha đẻ hoặc họ của mẹ đẻ theo thỏa thuận của cha mẹ. Nếu không có thỏa thuận thì họ của con được xác định theo tập quán.

Trường hợp chưa xác định được cha đẻ thì họ của con được xác định theo họ của mẹ đẻ. Trường hợp trẻ em bị bỏ rơi, chưa xác định được cha đẻ, mẹ đẻ và được nhận làm con nuôi thì họ của trẻ em được xác định theo họ của cha nuôi hoặc họ của mẹ nuôi theo thỏa thuận của cha mẹ nuôi...

Theo khoản 5 Điều 57 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 quy định danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội phải ghi rõ họ, tên, ngày, tháng, năm sinh, giới tính, quê quán, nơi thường trú, dân tộc, tôn giáo, trình độ học vấn, chuyên môn, nghề nghiệp, chức vụ, nơi công tác của người ứng cử.

Danh sách những người ứng cử đại biểu Quốc hội theo từng đơn vị bầu cử được xếp theo vần chữ cái A, B, C. Việc lập danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu HĐND cũng giống như vậy, được xếp theo vần chữ cái A,B,C… (Điều 58 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015).

Vấn đề cần lưu ý ở đây là việc xếp thứ tự họ và tên những người ứng cử trước hay sau (từ trên xuống) là theo vần chữ cái, cử tri khi đi bầu cử nên hiểu rõ quy định này tránh nhầm lẫn về tính chất quan trọng.

Một số người có thể hiểu sai như: Ai ở trên là quan trọng, phía dưới danh sách là không quan trọng, hoặc ngược lại. Mọi sự hiểu không đúng đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng của việc bầu cử.

Để chọn được những người tiêu biểu nhất, đại diện cho cử tri tham gia vào các cơ quan dân cử, chúng ta cần có sự tìm hiểu thấu đáo, như: Tìm hiểu về sơ yếu lý lịch của người ứng cử, chương trình hành động của ứng cử viên… thì mới có sự lựa chọn sáng suốt nhất.

Nên hiểu rằng, mọi ứng cử viên, dù mang họ tên như thế nào, làm công việc gì; ngành nghề gì, cho dù họ là dân tộc gì, có tôn giáo hay không... cũng đều bình đẳng trước pháp luật.

Luật gia PHẠM THANH TUYỀN, Hội Luật gia TP.HCM