Dấu ấn nữ đại biểu Quốc hội: Từ tâm huyết đến hành động

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, phát biểu tại hội trường

Tiếp nối truyền thống

Qua 80 năm, sự hiện diện của phụ nữ trên nghị trường không chỉ ở tỷ lệ tham gia mà là mức độ ảnh hưởng thực chất trong quá trình hoạch định, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.

Trong dòng chảy lịch sử ấy, Nhóm nữ đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XV đã tạo nên một dấu mốc tự hào, với tỷ lệ 30,26% - mức cao nhất trong nhiều thập kỷ qua. Sự lớn mạnh này không chỉ dừng ở số lượng mà còn ghi dấu ấn về trình độ chuyên môn, khi gần 80% nữ đại biểu có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ.

Các đại biểu bên lề kỳ họp thứ 5 quốc hội khóa XV - ẢNH: QUOCHOI.VN

Một trong những dấu mốc quan trọng chính là ngày 15/5/2008, Nhóm nữ nghị sĩ Việt Nam được thành lập. Mục tiêu thành lập Nhóm không chỉ dừng ở việc đảm bảo cơ cấu giới, mà quan trọng hơn là tạo ra một diễn đàn để các nữ ĐBQH chia sẻ kinh nghiệm, bồi dưỡng kỹ năng và cùng nhau tạo nên "sức mạnh cộng hưởng" trong các quyết sách quốc gia. Suốt 17 năm qua, Nhóm đã đồng hành, giúp các nữ đại biểu tự tin khẳng định mình. Bà Nguyễn Thúy Anh, Chủ tịch Nhóm nữ nghị sĩ Việt Nam chia sẻ: "Lời hứa nỗ lực cống hiến để xứng đáng với niềm tin của Đảng nay đã được hiện thực hóa bằng những kết quả cụ thể, thiết thực và đầy dấu ấn". Đó là hơn 50% nữ đại biểu khóa XV có sự thay đổi tích cực về vị trí, chức vụ, đảm nhận nhiều trọng trách tại cả Trung ương và địa phương.

Nhiệm kỳ tới sẽ chứng kiến một thế hệ nữ đại biểu "số"

Trong "rừng hoa" ấy, câu chuyện của đại biểu Hà Ánh Phượng (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) khiến người ta thêm tin vào sức mạnh của sự kiên trì. Bước vào nghị trường với tâm thế người làm giáo dục, chị không tránh được bỡ ngỡ ban đầu. Đôi bàn tay vốn quen với viên phấn, những trang giáo án từng có chút run rẩy khi lần đầu phát biểu giữa hội trường Diên Hồng. Thế nhưng, chị coi đó là một "trường học lớn". Từ việc bối rối trước những thuật ngữ tài chính, ngân sách, chị miệt mài tự học để rồi trở nên sắc sảo khi thảo luận về chính sách với vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Cô giáo Hà Ánh Phượng còn tự tin mang tiếng nói của người trẻ Việt Nam ra quốc tế qua các diễn đàn nghị sĩ trẻ toàn cầu và hội nghị Đại hội đồng Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU).

Cũng mang tiếng nói từ đại ngàn, đại biểu Nàng Xô Vi (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi) đã viết nên câu chuyện đầy tự hào của người phụ nữ dân tộc Brâu - một trong những dân tộc rất ít người ở Việt Nam. Những ngày đầu nhiệm kỳ, áp lực về việc đại diện cho tiếng nói dân tộc mình tại nghị trường là không nhỏ với Nàng Xô Vi. Vượt qua những bỡ ngỡ ban đầu đó, Nàng Xô Vi đã trưởng thành qua từng kỳ họp. Chị không chỉ phản ánh những khó khăn của đồng bào vùng sâu vùng xa mà còn đóng góp nhiều ý kiến sắc bén trong việc giám sát các Chương trình mục tiêu quốc gia. Hình ảnh nữ đại biểu Brâu tự tin tranh luận và giao lưu tại các hội nghị nghị viện đa phương đã truyền cảm hứng cho phụ nữ dân tộc thiểu số vững tin trên con đường tham chính.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng)

Lần đầu trúng cử nhưng đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) đã sớm khẳng định dấu ấn của mình qua những nội dung chất vấn trực diện, bám sát hơi thở đời sống. Nhiều cử tri vẫn nhớ sự quyết liệt của chị khi đưa vấn đề "nóng" như ô nhiễm hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải lên bàn nghị sự. Những câu hỏi đau đáu về môi trường sống, về nguồn nước cho nông nghiệp không chỉ thể hiện sự sâu sát địa phương mà còn cho thấy tầm nhìn của một nữ đại biểu dân cử luôn đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết.

Kinh nghiệm thực tiễn - Cầu nối giữa các nhiệm kỳ

Bản lĩnh, sự xông xáo của các đại biểu: Hà Ánh Phượng, Nàng Xô Vi, Nguyễn Thị Việt Nga là sự tiếp nối "ngọn lửa" nhiệt huyết của những nữ đại biểu Quốc hội đi trước. Giữa áp lực của khối lượng lớn công việc cần được giải quyết trong mỗi kỳ họp, chính những kinh nghiệm thực tiễn được sẻ chia, hay những gợi mở về phương pháp tiếp cận vấn đề từ các thế hệ tiền bối đã trở thành điểm tựa vững chắc. Những trao đổi thẳng thắn, chân tình bên hành lang hội trường hay trong các buổi sinh hoạt Nhóm nữ nghị sĩ đã giúp các đại biểu trẻ vững vàng hơn khi đứng trước diễn đàn Diên Hồng.

Đại biểu Nàng Xô Vi (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi)

Là một trong những người tâm huyết với việc khẳng định vai trò của phụ nữ trong công tác lập pháp, đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội chia sẻ: "Khóa XV là nhiệm kỳ có tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội cao. Các nữ đại biểu đã khẳng định dấu ấn mạnh mẽ trong các lĩnh vực khó, lĩnh vực nhạy cảm, tác động trực tiếp tới gia đình, xã hội. Khi thông qua Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Dân số, Luật Phòng bệnh,... chúng tôi không chỉ đứng ở góc độ đại biểu mà còn đứng ở góc độ người phụ nữ để bảo vệ sức khỏe, sinh kế, mái ấm, ưu tiên phụ nữ, trẻ em, đồng bào dân tộc thiểu số và những đối tượng yếu thế. Đó là sự đóng góp theo vai trò giới, trách nhiệm giới thực chất trong lập pháp".

Ý kiến này của đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa không chỉ là sự tổng kết về chuyên môn mà còn là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm của các nữ đại biểu Quốc hội. Tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng sự kiên trì cho những quy định nhân văn: Từ chính sách đặc thù cho phụ nữ vùng khó khi sinh con trong Luật Dân số, đến việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh trong Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi).

Sự trách nhiệm này cũng nhận được sự nể trọng từ các đồng nghiệp nam. Với kinh nghiệm làm đại biểu Quốc hội 2 khóa, đại biểu Hoàng Văn Cường (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) cho rằng: "Trong các phiên thảo luận về ngân sách và đầu tư công, tôi thực sự ấn tượng với năng lực phản biện của các đồng nghiệp nữ. Họ tỉ mỉ, cẩn trọng và luôn đặt câu hỏi về hiệu quả thực tế đối với đời sống người dân. Đó là một sự bổ khuyết tuyệt vời cho sự quyết đoán của các đại biểu nam".

Đồng quan điểm về sự đóng góp thực chất của các nữ đồng nghiệp, đại biểu Trần Quốc Tuấn (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) chia sẻ thêm: "Tôi đánh giá rất cao bản lĩnh và sự chuẩn bị công phu của các nữ đại biểu trong nhiệm kỳ này. Không chỉ dừng lại ở các vấn đề về giới hay an sinh xã hội, các chị đã thâm nhập rất sâu vào những hồ sơ luật khó, những vấn đề kinh tế vĩ mô phức tạp. Cách tiếp cận của các nữ đại biểu thường đi từ thực tiễn cuộc sống, từ những trăn trở của cử tri để soi chiếu vào chính sách, giúp cho các quyết sách của Quốc hội trở nên gần dân hơn, nhân văn hơn và có tính khả thi cao hơn".

Vẫn còn những áp lực giới vô hình

Để có được sự chuẩn bị công phu và thấu cảm ấy, ít ai biết đến những áp lực không tên mà các nữ đại biểu phải đối mặt. Với họ, mỗi kỳ họp tập trung dài ngày là một hành trình đầy nỗ lực để cân bằng giữa công việc và gia đình. Thậm chí, họ vẫn phải đối mặt với định kiến ngầm về giới - nơi sự mềm mỏng đôi khi bị nhầm hiểu là thiếu quyết đoán. Để có tiếng nói trọng lượng, các chị đã phải nỗ lực gấp đôi, gấp ba để chứng minh rằng trí tuệ và bản lĩnh không phân biệt giới tính. Những thử thách ấy chính là "lửa thử vàng", rèn giũa nên những nữ đại biểu dân cử vừa thấu cảm, vừa kiên cường.

Dù xuất thân là nhà giáo, bác sĩ, trí thức hay những người con ưu tú từ các bản làng xa xôi, mỗi nữ đại biểu Quốc hội mang đến nghị trường một phong cách riêng cùng những ý kiến phản biện sắc sảo và xác đáng. Sự hiện diện của những nữ đại biểu đã làm nên sức mạnh cộng hưởng, giúp các quyết sách của Quốc hội khóa XV không chỉ mang tầm vĩ mô mà còn giải quyết trực diện những vấn đề sát sườn, đáp ứng kỳ vọng của cử tri.

Ghi nhận những nỗ lực, đóng góp ấy, tại Lễ tổng kết hoạt động của Nhóm nữ ĐBQH Việt Nam khóa XV ngày 9/12/2025, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dành những lời đánh giá đầy trân trọng: "Nhóm nữ ĐBQH đã tham gia thực hiện tốt cả ba chức năng cốt lõi: Lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Sự đóng góp của các chị không chỉ nằm ở những con số phát biểu ấn tượng, mà còn ở tâm huyết, trách nhiệm và sự sâu sát với cử tri".

Chủ tịch Quốc hội cũng đặc biệt biểu dương tinh thần nhân ái, sự sẻ chia của Nhóm qua những chương trình thiện nguyện mang tính nhân văn sâu sắc. Không chỉ dừng lại ở nghị trường, dấu ấn của các nữ đại biểu còn in đậm qua chuỗi hoạt động "Phiên chợ 0 đồng" và Quỹ sữa "Vươn cao Việt Nam". Chỉ tính riêng trong nhiệm kỳ khóa XV, các chương trình này đã được lan tỏa đến hầu hết các tỉnh, thành phố, mang hàng chục ngàn suất quà và những ly sữa nghĩa tình đến tận tay những phụ nữ nghèo, trẻ em vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những hoàn cảnh khó khăn do thiên tai, dịch bệnh. Những con số ấy không chỉ là kết quả của công tác vận động nguồn lực xã hội hóa, mà còn là minh chứng cho sự sâu sát, thấu cảm của những nữ ĐBQH đối với những đối tượng yếu thế trong xã hội.

Mùa xuân đang về, mang theo kỳ vọng về các nữ đại biểu Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp nối dòng chảy 80 năm qua, tiếp tục dấn thân, khẳng định vai trò bằng những hành động quyết liệt, góp phần viết tiếp trang sử vẻ vang của Quốc hội Việt Nam vì một dân tộc phồn vinh, hạnh phúc.

Kim Thanh