Kỳ vọng diện mạo Thủ đô tầm nhìn 100 năm

Người dân nô nức tham quan

Chiều 29/6, ngày đầu tiên Triển lãm Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm mở cửa, ông Đặng Văn Mão (75 tuổi, trú xã Thanh Trì), cùng vợ hòa vào dòng người kiên nhẫn xếp hàng để nhận vé vào tham quan miễn phí.

Hơn 20.000 người vào tham quan Triển lãm Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm trong tuần đầu triển lãm mở cửa. Ảnh: Mai Thu.

"Tôi rất ấn tượng với cách tổ chức triển lãm khi sử dụng sa bàn quy hoạch kết hợp công nghệ trình chiếu mapping 3D, giúp người dân hình dung được bức tranh tổng thể về sự phát triển của Thủ đô trong nhiều thập niên tới", ông Mão chia sẻ.

Điều khiến ông quan tâm là định hướng mở rộng không gian phát triển của Hà Nội và việc đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng giao thông. Ông bày tỏ kỳ vọng quy hoạch sẽ sớm được hiện thực hóa để Hà Nội phát triển hiện đại hơn, giao thông thuận tiện hơn nhưng vẫn giữ được bản sắc và những giá trị lịch sử.

Hào hứng trải nghiệm bản đồ cảm ứng tại triển lãm, anh Phùng Đức Quang (xã Phù Đổng) cho biết, điều anh quan tâm nhất là định hướng phát triển hạ tầng của Hà Nội trong tương lai, đặc biệt là mạng lưới đường sắt đô thị và mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

"Khi các tuyến metro và các khu đô thị TOD được hình thành, việc đi lại sẽ thuận tiện hơn, tạo thêm nhiều không gian sống, làm việc và các tiện ích đô thị hiện đại cho người dân", anh Quang chia sẻ.

Thiết kế lại không gian phát triển

Có mặt tại triển lãm ngay trong ngày đầu mở cửa, kiến trúc sư Vũ Đức Hoàng cho biết, giới quy hoạch - kiến trúc đặc biệt quan tâm đến ba vấn đề cốt lõi của đồ án quy hoạch Thủ đô. Thứ nhất là định hướng phát triển đô thị Hà Nội trong những thập niên tới. Thứ hai là định hướng phát triển hạ tầng giao thông, bởi hệ thống giao thông sẽ quyết định khả năng mở rộng không gian và tương lai phát triển của Thủ đô. Thứ ba là cách thức tổ chức không gian đô thị, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn di sản, phát triển các khu đô thị mới và gìn giữ cảnh quan.

Theo ông, điểm đáng chú ý của quy hoạch lần này là sự thay đổi trong tư duy phát triển. Hà Nội không còn quy hoạch theo hướng chạy theo giải quyết những vấn đề phát sinh trước mắt, mà chủ động dự báo và đáp ứng nhu cầu phát triển của nhiều thập kỷ tới.

Thành phố cũng từ bỏ tư duy phát triển theo kiểu "vết dầu loang", tức là mở rộng đô thị theo sức ép dân số hoặc xử lý ùn tắc bằng cách mở thêm đường, để chuyển sang chủ động thiết kế lại cấu trúc không gian phát triển ngay từ đầu, phân bổ dân cư, việc làm và hạ tầng một cách khoa học, qua đó giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử.

Nếu Hà Nội cơ bản hoàn thành hệ thống giao thông công cộng trước năm 2035 theo mục tiêu đề ra, đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng sống của người dân, giảm ùn tắc và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội. "Điều rất mừng là quy hoạch đã xác định rõ những khu vực cần bảo tồn, qua đó góp phần gìn giữ bản sắc riêng trong quá trình phát triển", vị kiến trúc sư chia sẻ.

Bổ sung thêm nhiều cực phát triển

Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam đánh giá cao mô hình phát triển đa cực, đa trung tâm - đặc trưng nổi bật của đồ án quy hoạch lần này.

Theo ông, bên cạnh các đô thị vệ tinh đã được xác định như Sóc Sơn, Sơn Tây, Hòa Lạc và Phú Xuyên, quy hoạch mới bổ sung thêm nhiều cực phát triển có ý nghĩa chiến lược, tạo động lực mở rộng không gian phát triển của Thủ đô.

Khu vực phía Bắc sông Hồng với Đông Anh và Gia Lâm sẽ trở thành một trong những cực tăng trưởng mới. Trong đó, Đông Anh đã hình thành Trung tâm Triển lãm quốc tế ven sông Hồng, tạo sức hút đối với các hoạt động thương mại, dịch vụ và không gian công cộng hiện đại, hướng tới phát triển đô thị dịch vụ - tài chính quốc tế. Gia Lâm được định hướng trở thành trung tâm văn hóa, thương mại - dịch vụ và đầu mối logistics.

Khi hạ tầng kết nối hai bờ sông Hồng được hoàn thiện, Hà Nội sẽ có thêm một trục phát triển mới, hiện đại và giàu bản sắc.

Với khu vực phía Tây, Hòa Lạc giữ vai trò then chốt trong việc giảm áp lực cho khu vực trung tâm. Với lợi thế tập trung Đại học Quốc gia Hà Nội, Khu công nghệ cao Hòa Lạc và các khu chức năng, khu vực này được định hướng phát triển thành đô thị khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, có khả năng thu hút hàng trăm nghìn người đến sinh sống, học tập và làm việc. Cùng đó, các tuyến giao thông chiến lược như Vành đai 4 và tuyến metro số 5 sẽ tăng cường kết nối Hòa Lạc với trung tâm Thủ đô.

Kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng, Chánh văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam cũng bày tỏ sự tâm đắc khi trong quy hoạch, sông Hồng được xác định là trục di sản - trục cảnh quan - trục động lực phát triển. Thay vì chỉ đóng vai trò chia cắt hai bờ đô thị, dòng sông trở thành trục tổ chức không gian của "Thành phố hai bên sông".

Ông Tùng đánh giá đây là bước chuyển rất lớn. Hà Nội không còn phát triển theo mô hình đơn cực lan tỏa từ khu lõi cũ, mà chuyển sang mô hình đa cực, đa trung tâm. Trong cấu trúc đó, sông Hồng đóng vai trò cân bằng và kết nối, giúp tái tổ chức lại toàn bộ không gian đô thị.

Doanh nghiệp kỳ vọng gì?

Không chỉ giới chuyên môn, cộng đồng doanh nghiệp cũng nhìn thấy nhiều cơ hội phát triển. Ông Manabu Hamamoto, Tổng giám đốc kinh doanh chiến lược phát triển đô thị toàn cầu của Sumitomo Corporation, đánh giá Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm thể hiện rõ khát vọng xây dựng Hà Nội trở thành đô thị hiện đại, xanh, thông minh và có sức cạnh tranh quốc tế.

Người dân kỳ vọng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm sớm được cụ thể hóa bằng các quy hoạch cấp dưới. Ảnh: Mai Thu.

Đối với các nhà đầu tư nước ngoài, một quy hoạch dài hạn, rõ ràng cùng phương thức quản trị minh bạch và ổn định là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, gắn bó lâu dài với Hà Nội.

Với nhận định quy hoạch đã đưa ra câu trả lời rõ ràng khi xác định tri thức, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực phát triển cốt lõi, ông Trương Gia Bình, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn FPT cam kết "đồng hành cùng Hà Nội hiện thực hóa tầm nhìn phát triển 100 năm".

Nhìn nhận góc độ kinh tế và nhân tài, ông Hoàng Mai Chung, Chủ tịch Meey Group cho rằng, để hiện thực hóa một tầm nhìn xuyên thế kỷ, Thủ đô cần một nguồn lực tài chính khổng lồ và một nền kinh tế tri thức bền vững có được từ việc phát triển được các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (start-up).

Muốn có được điều đó, yếu tố tiên quyết là phải thu hút và giữ chân được đội ngũ nhân tài chất lượng cao - những chuyên gia, nhà khoa học, những người làm chủ công nghệ. Doanh nghiệp chỉ có thể phát triển mạnh mẽ, đóng góp ngân sách lớn khi có những bộ óc xuất sắc đồng hành.

Để hấp dẫn được đội ngũ nhân tài này, quy hoạch phải kiến tạo được một môi trường sống xứng tầm. Nhân tài thế hệ mới không chỉ tìm kiếm một nơi làm việc, họ tìm kiếm một không gian sống lý tưởng cho gia đình họ.

Ông Nguyễn Vân, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp hỗ trợ Hà Nội cho rằng, đồ án quy hoạch giúp cộng đồng doanh nghiệp hình dung rõ hơn các cực tăng trưởng, các vùng kinh tế động lực cũng như định hướng phát triển dài hạn của Thủ đô.

Đây sẽ là cơ sở để các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp công nghệ cao chủ động xây dựng chiến lược đầu tư, mở rộng hợp tác với doanh nghiệp FDI, từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và năng lực cạnh tranh.

Mong sớm cụ thể hóa

Trong khi đó, hàng nghìn người dân đến triển lãm với mục đích chính là tìm hiểu xem khu nhà mình đang ở có "dính" quy hoạch hay không hoặc nếu quy hoạch thì như thế nào?

Bà Trần Thị Son (phường Hồng Hà) cho biết, nhà cũ nằm trong diện giải phóng mặt bằng phục vụ thi công cầu Trần Hưng Đạo và cũng là một trong những gia đình tiên phong nhận tiền đền bù, nhận đất tái định cư tại xã Thư Lâm. "Tôi đến để xem khu nhà cũ sẽ được quy hoạch có vóc dáng thế nào, vừa để biết Thư Lâm sẽ được quy hoạch thành đô thị đa mục tiêu ra sao", bà Son nói.

Song bà Son cũng như nhiều người dân khác cho biết, các thông tin công bố, trưng bày tại triển lãm vẫn là những định hướng cơ bản của đồ án quy hoạch tổng thể chứ chưa có những thông số cụ thể.

Về vấn đề này, ông Trịnh Quang Dũng, Trưởng phòng Quản lý hoạt động quy hoạch, kiến trúc và đô thị (Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội) cho biết, sau quy hoạch tổng thể, Hà Nội sẽ tiếp tục triển khai các quy hoạch cấp dưới. Mỗi cấp quy hoạch có mục đích và mức độ thể hiện khác nhau.

"Nhiều người nhìn thấy trên bản đồ tổng thể khu đất của mình không nằm trong vùng màu đỏ hay màu vàng rồi cho rằng không thuộc diện quy hoạch. Cách hiểu đó chưa chính xác", ông Dũng nói.

Theo ông Dũng, quy hoạch tổng thể chỉ là định hướng phát triển chung của Thủ đô trong nhiều thập kỷ tới. Đây không phải căn cứ để xác định một thửa đất có được xây dựng hay chuyển nhượng hay không.

"Quy hoạch chi tiết mới là cơ sở có độ chính xác cao nhất, hoặc ít nhất là quy hoạch phân khu. Quy hoạch tổng thể không được lập ra để phục vụ trực tiếp nhu cầu mua bán nhà đất hay cấp giấy phép xây dựng", ông Dũng nhấn mạnh.

Điều đó cũng đồng nghĩa, nếu chỉ dựa vào bản đồ hiển thị trên một ứng dụng để kết luận một bất động sản "không dính quy hoạch", người mua rất dễ đưa ra quyết định thiếu cơ sở.

Không để quy hoạch nằm trên giấy

Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội cho biết, sau quy hoạch tổng thể, Hà Nội sẽ tiếp tục triển khai quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết và các quy hoạch chuyên ngành khác.

Thành phố sẽ tận dụng tối đa các cơ chế của Luật Thủ đô năm 2026 cùng các nghị quyết mới để có thể triển khai đồng thời nhiều cấp độ quy hoạch cũng như rút ngắn đáng kể thời gian lập và phê duyệt quy hoạch.

Đối với hệ thống quy hoạch hạ tầng kỹ thuật - trước đây thường mất từ 2 - 3 năm nghiên cứu, Thành ủy và UBND thành phố đã chỉ đạo triển khai ngay việc cụ thể hóa 5 đồ án hạ tầng kỹ thuật.

Các đồ án quy hoạch phân khu cũng sẽ được triển khai ngay trong năm 2026, với thời gian rút ngắn khoảng 30% so với trước. Với quy hoạch chi tiết, nếu phù hợp với định hướng quy hoạch cấp trên, có thể được phê duyệt trước rồi cập nhật sau vào quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu.

Riêng trong lĩnh vực cải cách thủ tục hành chính, thời gian lập quy hoạch phân khu có thể giảm khoảng một nửa, từ 3 - 6 tháng xuống còn khoảng 3 tháng. Đối với các đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, việc cắt giảm bước lập nhiệm vụ quy hoạch giúp mỗi dự án tiết kiệm thêm từ 2 - 3 tháng chuẩn bị đầu tư.

"Quan điểm của TP Hà Nội là không để quy hoạch tiếp tục nằm trên giấy mà phải nhanh chóng chuyển hóa thành dự án, thành công trình và động lực phát triển", ông Kỳ Anh nhấn mạnh.