Kỳ vọng gỗ lớn - Bài 2: Để phát triển bền vững
Sau 5 năm triển khai Nghị quyết số 30-NQ/TU ngày 3/6/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển lâm nghiệp bền vững tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2021-2030, việc phát triển mô hình trồng rừng gỗ lớn trên địa bàn tỉnh đã đạt được những kết quả bước đầu. Tuy nhiên, việc triển khai vẫn còn gặp nhiều khó khăn cần tháo gỡ.
Tiềm năng, lợi thế rất lớn. Song trong quá trình triển khai thực hiện mô hình trồng rừng gỗ lớn còn phát sinh nhiều khó khăn.
Còn nhiều vướng mắc
Châu Sơn là một trong những xã có diện tích trồng keo lớn nhất trên địa bàn tỉnh. Đây là loại cây lâm nghiệp có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển thành rừng gỗ lớn. Tuy nhiên, nhiều hộ trồng keo trên địa bàn vẫn quen canh tác với chu kỳ ngắn. Ông Lộc Văn Tằng, thôn Nà Van, xã Châu Sơn cho biết: Nhận thấy tiềm năng, lợi thế phát triển cây keo, từ năm 2013 đến nay, gia đình bắt đầu trồng keo và đến nay diện tích keo của gia đình là 20 ha. Cây keo sinh trưởng, phát triển tốt, cứ trồng khoảng 5-6 năm gia đình lại khai thác chứ chưa để thành rừng gỗ lớn.
Theo ông Tằng, việc khai thác keo theo chu kỳ ngắn giúp gia đình nhanh chóng có nguồn thu để tái đầu tư sản xuất. Còn nếu để thành rừng gỗ lớn, gia đình lo sẽ gặp rủi ro trong khâu phát triển, bảo vệ, tiêu thụ.
Lực lượng kiểm lâm kiểm tra mô hình trồng rừng tại thôn Voi Xô, xã Tuấn Sơn
Tương tự, gia đình ông Hoàng Văn Nam, thôn Voi Xô, xã Tuấn Sơn chủ yếu trồng rừng gỗ nhỏ, chu kỳ khai thác ngắn. Ông Nam cho biết: Gia đình tôi có 4 ha rừng. Những năm trước đây, gia đình chủ yếu trồng bạch đàn và năm nay bắt đầu chuyển sang trồng keo. Tuy nhiên, dù trồng loại gì, gia đình tôi cũng chưa nghĩ đến việc phát triển rừng gỗ lớn mà chỉ khai thác sau 5 - 6 năm trồng. Nguyên nhân là vì trồng rừng gỗ lớn cần chọn giống cây phù hợp, kỹ thuật, mật độ trồng cũng khác, lâu thu hồi vốn hơn, các hộ không cùng nhau trồng gỗ lớn dẫn tới khó khăn từ khâu chăm sóc, bảo vệ, thu hoạch…
Cùng với 2 gia đình kể trên, nhiều hộ dân trên địa bàn các xã thuộc huyện Bắc Sơn cũ cũng chưa thực sự quan tâm đến việc phát triển rừng gỗ lớn. Ông Cao Xuân Cường, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Bắc Sơn cho biết: Trong những năm qua, công tác tuyên truyền về phát triển trồng rừng gỗ lớn được đơn vị tập trung phối hợp triển khai thực hiện. Tuy nhiên, việc phát triển trồng rừng gỗ lớn trên địa bàn đơn vị quản lý còn chậm, số hộ tham gia trồng rừng gỗ lớn còn ít. Nguyên nhân là do nguồn vốn đầu tư cho sản xuất còn hạn chế, trong khi chu kỳ sinh trưởng của rừng gỗ lớn dài, thời gian thu hồi vốn chậm; thị trường tiêu thụ sản phẩm chưa ổn định; liên kết trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ còn chưa chặt chẽ…
Theo lãnh đạo Chi cục Kiểm lâm tỉnh, nguyên nhân dẫn tới việc phát triển rừng gỗ lớn còn khó khăn, hạn chế là do trồng rừng gỗ lớn thường trên 10 năm mới được khai thác nên người dân, doanh nghiệp chưa mạnh dạn chuyển từ gỗ nhỏ sang gỗ lớn. Đồng thời, chi phí để đầu tư trồng rừng gỗ lớn cao hơn; nhiều hộ dân chưa nắm hoặc chưa tuân thủ kỹ thuật trồng, chăm sóc rừng gỗ lớn; thiếu liên kết trong khâu sản xuất, tiêu thụ; cơ sở hạ tầng đường lâm nghiệp chưa đáp ứng được làm tăng chi phí và giảm cạnh tranh; rủi ro do ảnh hưởng của thiên tai.
Bên cạnh đó, nhiều hộ trồng rừng điều kiện kinh tế còn khó khăn nên chọn phương án bán sớm; một số chính sách hỗ trợ trồng rừng chưa đủ hấp dẫn, người dân còn chưa được tiếp cận; địa hình khu vực trồng rừng đồi dốc, chia cắt mạnh gây khó khăn cho việc chăm sóc, bảo vệ; công tác tuyên truyền một số nơi còn chưa đầy đủ, kịp thời…
Từng bước tháo gỡ
Mục tiêu trồng rừng gỗ lớn giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn tỉnh cao gần gấp đôi so với giai đoạn 2021 - 2025. Chính vì vậy để hoàn thành mục tiêu này, các cấp, ngành liên quan đã và đang tiếp tục triển khai các giải pháp cụ thể để khắc phục những khó khăn, hạn chế, từng bước nâng cao hơn nữa hiệu quả trồng rừng gỗ lớn trong thời gian tới.
Lực lượng chức năng và đoàn viên thanh niên trồng cây đầu xuân trên địa bàn xã Na Dương
Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phối hợp đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đào tạo về phát triển rừng bền vững, giá trị kinh tế lâu dài của rừng gỗ lớn, qua đó thay đổi thói quen canh tác truyền thống; đẩy mạnh chuyển giao, ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến vào sản xuất để nâng cao giá trị sản phẩm; xây dựng các vùng sản xuất hàng hóa đạt các tiêu chuẩn kỹ thuật theo nhu cầu thị trường, liên kết chuỗi giá trị để khắc phục hạn chế trong khâu đầu ra, giá trị sản phẩm; khai thác và sử dụng có hiệu quả các chương trình, nguồn vốn hỗ trợ phát triển lâm nghiệp; tham mưu rà soát, sửa đổi, bổ sung, ban hành cơ chế chính sách về phát triển trồng rừng gỗ lớn trên địa bàn tỉnh; khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng cơ sở nghiên cứu ứng dụng, cơ sở sản xuất, chế biến và liên kết tiêu thụ sản phẩm; triển khai thực hiện tốt các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đáp ứng yêu cầu thực tiễn…
Ông Nguyễn Hữu Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh cho biết: Thực hiện chỉ đạo của cấp trên, thời gian tới đơn vị tiếp tục tập trung đẩy mạnh tuyên truyền về mục đích, ý nghĩa, giá trị rừng gỗ lớn một cách sâu rộng; quản lý tốt nguồn giống, đặc biệt là giống phục vụ trồng rừng gỗ lớn, tránh để tình trạng giống kém chất lượng ảnh hưởng đến phát triển của cây trồng chu kỳ dài; hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc rừng gỗ lớn; kết nối, tạo chuỗi liên kết trong sản xuất, tiêu thụ giữa người dân, doanh nghiệp trồng rừng với đơn vị chế biến…
Cùng với sự vào cuộc của cơ quan chuyên môn, UBND các xã cũng bắt tay triển khai các giải pháp. Ông Nguyễn Thành Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Châu Sơn cho biết: Hiện trên địa bàn xã đã xây dựng một số vùng nguyên liệu gỗ rừng trồng tập trung như: vùng thông gần 5.500 ha, vùng keo 11.000 ha… Ngoài ra, trên địa bàn xã có trên 5.000 ha rừng được cấp chứng chỉ, 7 cơ sở kinh doanh, chế biến lâm sản và lâm sản ngoài gỗ. Đây là những điều kiện để thời gian tới, xã tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân phát triển trồng rừng gỗ lớn cũng như chuyển hóa rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn; tăng cường liên kết giữa người dân, doanh nghiệp trong sản xuất, tiêu thụ để người dân yên tâm phát triển rừng gỗ lớn…
Với những kết quả đạt được trong thời gian qua cộng với những giải pháp đã và đang được triển khai thực hiện, tin tưởng rằng thời gian tới, việc trồng rừng gỗ lớn trên địa bàn tỉnh tiếp tục đạt được nhiều kết quả tích cực hơn nữa. Qua đó không chỉ góp phần hoàn thành mục tiêu trồng rừng gỗ lớn mà trực tiếp giúp người dân đổi mới hình thức sản xuất, nâng cao thu nhập và phát triển lâm nghiệp hiệu quả, bền vững.
