Kỳ vọng từ những siêu dự án thể thao

Hạ tầng thể thao Việt Nam chưa tương xứng

Trong nhiều năm, hạ tầng thể thao Việt Nam chủ yếu phục vụ nhu cầu tập luyện và thi đấu trong nước, với quy mô và tiêu chuẩn còn hạn chế.

Siêu dự án Khu đô thị thể thao Olympic khi hoàn thành kỳ vọng góp phần thúc đẩy kinh tế thể thao phát triển.

Bước ngoặt lớn chỉ thực sự đến khi Việt Nam giành quyền đăng cai SEA Games 22 năm 2003. Giai đoạn từ năm 1998-2003, hàng loạt quyết sách mang tính chiến lược đã được triển khai. Khu liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình và sân vận động quốc gia Mỹ Đình được xây dựng với quy mô hiện đại bậc nhất Đông Nam Á thời điểm đó, trở thành biểu tượng cho giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ.

Nhiều sân vận động và nhà thi đấu trên cả nước cũng được nâng cấp, cải tạo đồng bộ. Sân Thiên Trường (Nam Định cũ), Lạch Tray (Hải Phòng), Phú Thọ (TP.HCM) hay hệ thống nhà thi đấu tại Hà Nội, Ninh Bình, Hải Dương… đều được đầu tư để phục vụ SEA Games 22. Đặc biệt, Nhà thi đấu đa năng Phú Thọ từng được đánh giá là một trong những công trình chất lượng hàng đầu Đông Nam Á.

Tuy nhiên, sau hơn hai thập kỷ, nhiều công trình đã bộc lộ dấu hiệu xuống cấp, trong khi nhu cầu phát triển thể thao thành tích cao và đăng cai các giải đấu lớn đòi hỏi tiêu chuẩn cao hơn. Thực tế này khiến hạ tầng thể thao Việt Nam dần tụt lại so với một số quốc gia trong khu vực.

Điển hình, Thái Lan sở hữu nhiều sân vận động đạt chuẩn quốc tế, có khả năng tổ chức các giải đấu lớn của châu lục. Singapore dù diện tích nhỏ nhưng đầu tư bài bản với các tổ hợp thể thao đa năng hiện đại. Trong khi đó, Indonesia đã chứng minh năng lực tổ chức thông qua ASIAD 2018 với hệ thống sân bãi được nâng cấp đồng bộ, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Điểm chung của các quốc gia này là tầm nhìn dài hạn và chiến lược đầu tư bài bản. Họ không chỉ xây dựng các công trình mang tính biểu tượng mà còn chú trọng tính đồng bộ, từ hạ tầng thi đấu đến các khu chức năng hỗ trợ như y tế, truyền thông, vận hành, qua đó đảm bảo khả năng tổ chức các sự kiện thể thao quy mô lớn.

Cần cú hích chiến lược

Theo chuyên gia thể thao Nguyễn Hồng Minh, nguyên Vụ trưởng Vụ Thể thao thành tích cao, bài học từ các quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản hay Hàn Quốc cho thấy hạ tầng thể thao đóng vai trò then chốt trong việc nâng tầm vị thế quốc gia.

Toàn cảnh công trường thi công sân vận động Hùng Vương với quy mô lên tới 135.000 chỗ ngồi tại xã Thượng Phúc, Hà Nội.

Để tổ chức thành công Olympic Bắc Kinh 2008, Trung Quốc đã dành nhiều năm chuẩn bị, đầu tư đồng bộ vào các công trình đạt chuẩn quốc tế.

Những công trình như Sân vận động Quốc gia Bắc Kinh hay Trung tâm Bơi lội Quốc gia Bắc Kinh không chỉ gây ấn tượng bởi kiến trúc mà còn bởi sự hoàn thiện về tiêu chuẩn kỹ thuật. Từ mặt sân, hệ thống chiếu sáng, khu chức năng đến các tiêu chí an toàn, tất cả đều được kiểm định nghiêm ngặt, đáp ứng yêu cầu khắt khe của các liên đoàn thể thao quốc tế.

Ông Minh cho rằng, tại Việt Nam, sự quan tâm của Nhà nước đối với thể thao đã được thể hiện rõ qua các dự án quy mô lớn đang triển khai. Những công trình như sân vận động Trống Đồng với sức chứa 135.000 chỗ, sân vận động PVF khoảng 60.000 chỗ hay Khu liên hợp thể thao Rạch Chiếc (TP.HCM) được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá về hạ tầng và hướng tới tổ chức các sự kiện thể thao tầm cỡ như World Cup, Olympic hay Asian Games.

"Đây không chỉ là câu chuyện của thể thao mà còn gắn với chiến lược phát triển con người và nâng tầm vị thế quốc gia. Khi các công trình này hoàn thành sẽ trở thành trung tâm kết nối thể thao, văn hóa, du lịch, góp phần thúc đẩy kinh tế và hội nhập quốc tế", ông Minh nhận định.

Đồng quan điểm, ông Hoàng Đạo Cương, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định, để hiện thực hóa mục tiêu đăng cai các sự kiện thể thao tầm cỡ như World Cup, Olympic hay ASIAD, Việt Nam cần bắt đầu từ nền tảng căn bản nhất là hạ tầng.

Theo ông, bên cạnh nguồn lực Nhà nước, việc đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút đầu tư theo hình thức hợp tác công - tư (PPP) là giải pháp quan trọng để phát triển các công trình thể thao quy mô lớn. Đây là hướng đi phù hợp nhằm tận dụng nguồn lực từ khu vực tư nhân, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và khai thác công trình.

"Nhiều dự án lớn đang dần hình thành, tạo tiền đề quan trọng cho mục tiêu dài hạn. Khi hệ thống hạ tầng được hoàn thiện, Việt Nam không chỉ nâng cao điều kiện tập luyện, thi đấu mà còn từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế để đăng cai các sự kiện lớn", ông Cương nhấn mạnh.

Mở lối cho kinh tế thể thao

Trao đổi với phóng viên tại Diễn đàn Kinh tế Thể thao Việt Nam 2026, chuyên gia kinh tế Trương Trí Vĩnh cho rằng, Việt Nam đang hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi để phát triển lĩnh vực kinh tế thể thao.

Với quy mô dân số khoảng 100 triệu người, mức độ quan tâm thể thao cao và khả năng chi trả ngày càng tăng, cùng với tăng trưởng kinh tế ổn định và dòng vốn FDI, thị trường thể thao đang có cơ hội bứt phá rõ rệt.

Một trong những động lực quan trọng là quá trình đô thị hóa. Khi tỷ lệ đô thị hóa vượt 40% và tiếp tục tăng trong tương lai, nhu cầu thể thao không còn là yếu tố phụ mà dần trở thành nhu cầu thiết yếu trong đời sống đô thị.

Tuy nhiên, quy mô kinh tế thể thao Việt Nam vẫn còn rất khiêm tốn. Hiện, lĩnh vực này chỉ đóng góp khoảng 0,3% GDP, tương đương 1,2-1,5 tỷ USD, thấp hơn nhiều so với mức 2-3% tại các quốc gia phát triển. Với quy mô GDP dự kiến khoảng 540 tỷ USD, nếu tỷ trọng thể thao đạt 3%, thị trường có thể đạt 15 tỷ USD. Khoảng chênh lệch lớn này cho thấy dư địa tăng trưởng còn rất rộng mở.

Để hiện thực hóa tiềm năng này, chúng ta cần tập trung vào hai trụ cột chính. Thứ nhất là hạ tầng cứng, bao gồm việc xây dựng các tổ hợp thể thao hiện đại, đa chức năng, không chỉ phục vụ thi đấu mà còn tích hợp giải trí, văn hóa và du lịch để tạo nguồn thu bền vững.

Thứ hai là hạ tầng mềm, đặc biệt là thị trường vốn. Hiện nay, các tài sản thể thao chưa được công nhận đầy đủ để thế chấp, khiến việc huy động vốn gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, việc hoàn thiện khung pháp lý, bảo vệ bản quyền và phát triển các kênh tài chính chuyên biệt là điều kiện quan trọng để thúc đẩy kinh tế thể thao phát triển.