Kyiv đặt cược vào công nghệ với đề cử tân Bộ trưởng Quốc phòng mới

Tối ngày 02/01/2026 tại Kyiv, Tổng thống Volodymyr Zelensky thông báo đề cử ông Mykhailo Fedorov, Phó Thủ tướng thứ nhất kiêm Bộ trưởng Chuyển đổi số, giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng.

Thông tin được đưa ra trong bối cảnh cuộc xung đột kéo dài đã buộc Ukraine phải rà soát lại cấu trúc chỉ huy và cách tổ chức nguồn lực quốc phòng theo hướng linh hoạt hơn.

Ông Fedorov, 35 tuổi, là một trong những gương mặt trẻ nổi bật của nội các Ukraine từ năm 2019. Trong nhiều năm, ông gắn liền với các chương trình số hóa dịch vụ công, kết nối dữ liệu và triển khai những nền tảng công nghệ phục vụ điều hành nhà nước.

Từ đầu chiến sự, vai trò của ông mở rộng sang các dự án quân sự ứng dụng công nghệ, nổi bật là mạng lưới máy bay không người lái trinh sát và tấn công, hệ thống điều phối tác chiến dựa trên dữ liệu và các nền tảng giám sát thời gian thực.

Việc thay đổi diễn ra chỉ chưa đầy 6 tháng sau khi ông Denys Shmyhal được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Quốc phòng ngày 17/07/2025.

Trước đó, ông Shmyhal giữ chức Thủ tướng, mang lại kinh nghiệm quản lý vĩ mô cho Bộ Quốc phòng.

Tuy nhiên, theo đánh giá từ giới quan sát, yêu cầu mới của chiến tranh buộc Kyiv phải đặt trọng tâm nhiều hơn vào công nghệ, tự động hóa và sản xuất vũ khí có độ chính xác cao, thay vì chỉ chú trọng quản trị hành chính truyền thống.

Theo quy trình hiến định, đề cử của Tổng thống Zelensky cần được Quốc hội Verkhovna Rada bỏ phiếu phê chuẩn.

Nếu được thông qua, ông Fedorov sẽ chính thức nhận trọng trách tổ chức lực lượng, phối hợp với Bộ Tổng tham mưu và định hình chiến lược quốc phòng trong giai đoạn được dự báo còn nhiều biến động.

Trong phát biểu của mình, ông Zelensky nhấn mạnh mục tiêu “tái cấu trúc Bộ Quốc phòng” nhằm gắn kết chặt chẽ hơn giữa binh sĩ, các đơn vị chỉ huy, doanh nghiệp quốc phòng và đối tác quốc tế.

Theo nhà lãnh đạo Ukraine, chiến tranh hiện đại không chỉ dựa vào số lượng binh lực, mà đòi hỏi khả năng tích hợp dữ liệu, điều phối hậu cần và tăng tốc chu trình nghiên cứu-sản xuất-trang bị.

Dưới thời ông Fedorov, Bộ Quốc phòng được kỳ vọng đẩy mạnh các dự án như máy bay không người lái tấn công mang đầu đạn nổ định hướng, máy bay không người lái trinh sát tầm xa, hệ thống radar trinh sát mặt đất, pháo phản lực phóng loạt dẫn đường bằng vệ tinh, cùng chương trình nâng cấp xe thiết giáp chở quân.

Các thiết bị nhập khẩu trước đây, nếu được sản xuất trong nước, sẽ phải chuẩn hóa theo hệ mét, tối ưu trọng lượng tính bằng kg và tăng khả năng tương thích đạn dược.

Cùng thời điểm, Kyiv cũng điều chỉnh nhiều vị trí chủ chốt khác trong bộ máy an ninh. Việc sắp xếp lại các chức danh ở văn phòng tổng thống và cơ quan tình báo nhằm tạo ra trục phối hợp thống nhất, giúp rút ngắn thời gian ra quyết định chiến thuật và chiến lược.

Điều này đặc biệt quan trọng khi Ukraine vẫn phụ thuộc một phần vào nguồn viện trợ quốc phòng từ các đối tác, trong đó có Mỹ, đồng thời phải mở rộng năng lực tự chủ về sản xuất vũ khí.

Một điểm đáng chú ý là ông Denys Shmyhal không rời khỏi bộ máy nhà nước. Tổng thống Zelensky cho biết ông sẽ đảm nhiệm vai trò khác, được cho là liên quan đến lĩnh vực ổn định kinh tế và hậu cần quốc gia.

Quyết định này giúp duy trì kinh nghiệm điều hành của Shmyhal, trong khi vẫn tạo không gian cho tầm nhìn công nghệ của Fedorov tại Bộ Quốc phòng.

Từ góc độ chiến lược, việc lựa chọn một nhà lãnh đạo trưởng thành từ lĩnh vực số hóa lên nắm quốc phòng thể hiện kỳ vọng của Kyiv về một mô hình chiến tranh “kỹ thuật cao”.

Trong đó, cảm biến, UAV, trí tuệ nhân tạo, mạng lưới thông tin bảo mật và quy trình hậu cần số hóa sẽ đóng vai trò then chốt.

Bài toán đặt ra cho Fedorov là biến các sáng kiến công nghệ thành năng lực chiến đấu cụ thể, có thể đo lường bằng các chỉ số hiệu quả trên chiến trường.

Dù còn phải chờ phê chuẩn, đề cử này cho thấy Ukraine đang chuyển từ tư duy ứng phó ngắn hạn sang xây dựng nền quốc phòng có chiều sâu, kết hợp giữa sản xuất trong nước, cải tổ tổ chức và hợp tác quốc tế.

Đây được xem là bước đi nhằm chuẩn bị cho một cuộc xung đột có thể còn kéo dài, đòi hỏi năng lực bền bỉ cả về quân sự lẫn kinh tế.

Việt Hùng