'Lá chắn' phòng, chống tham nhũng hiệu quả

Tham nhũng là vấn đề luôn được nhân dân và dư luận đặc biệt quan tâm. Với những thủ đoạn tinh vi, các đối tượng có hành vi tham nhũng đã tìm mọi cách để “rút ruột” tài sản nhà nước, gây thất thoát ngân sách, làm suy giảm môi trường đầu tư, kìm hãm sự phát triển của xã hội. Và nghiêm trọng hơn, làm giảm hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, giảm niềm tin của người dân vào đội ngũ cán bộ - vốn được coi là công bộc của dân.

Ảnh minh họa. Nguồn: ITN

Kê khai tài sản, thu nhập được coi là một trong những giải pháp để phòng ngừa tham nhũng từ sớm, từ xa hiệu quả. Do đó, việc tạo lập được khung khổ pháp lý đủ chặt chẽ để kiểm soát tài sản, thu nhập đối với người có chức vụ, quyền hạn, cùng với đó là các biện pháp chế tài đủ mạnh đối với trường hợp kê khai tài sản không trung thực được coi là lá chắn phòng ngừa tham nhũng hiệu quả.

Mục đích của việc kê khai tài sản, thu nhập là để cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền biết được tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai nhằm minh bạch tài sản, thu nhập của người đó; phục vụ cho công tác quản lý cán bộ, công chức, viên chức góp phần phòng ngừa và ngăn chặn hành vi tham nhũng. Trên cơ sở đó, Nghị định số 164/2026/NĐ-CP đã quy định rất rõ tài sản, thu nhập phải kê khai là tài sản của người có nghĩa vụ kê khai, vợ (chồng) và con chưa thành niên của người có nghĩa vụ kê khai, bao gồm: Quyền sử dụng đất; nhà ở, công trình xây dựng; tài sản khác gắn liền với đất; vàng, kim cương, bạch kim và các kim khí quý, đá quý khác mà mỗi loại có tổng giá trị từ 150 triệu đồng trở lên; cổ phiếu, trái phiếu, vốn góp, các loại giấy tờ có giá khác mà tổng giá trị từ 150 triệu đồng trở lên... Việc quy định kê khai cả tài sản của vợ (chồng), con chưa thành niên giúp hạn chế tình trạng chuyển tài sản sang người thân để che giấu nguồn gốc tài sản bất minh. Đáng chú ý, theo nghị định, tổng thu nhập giữa hai lần kê khai cũng phải được kê khai. Quy định này giúp cơ quan kiểm soát có thể đối chiếu giữa thu nhập hợp pháp và mức tăng tài sản thực tế. Đây là cơ sở quan trọng để phát hiện dấu hiệu bất minh, làm rõ nguồn gốc tài sản nếu có chênh lệch lớn.

Để bảo đảm tính răn đe, nghị định cũng quy định “chế tài” tương ứng với mức độ vi phạm. Căn cứ vào nội dung, tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm; động cơ, mục đích, nguyên nhân, điều kiện hoàn cảnh vi phạm; các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ; người có nghĩa vụ kê khai sẽ bị áp dụng một trong các hình thức xử lý kỷ luật như khiển trách; cảnh cáo, cách chức. Theo đó, hình thức khiển trách áp dụng đối với người kê khai không nộp bản kê khai khi đã được cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền đôn đốc bằng văn bản lần 2; người kê khai kê khai không trung thực đối với tài sản, thu nhập phải kê khai có tổng giá trị đến 10 tỷ đồng; người kê khai giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm không trung thực đối với tài sản, thu nhập có tổng giá trị từ 150 triệu đồng đến 10 tỷ đồng.

Ngoài ra, người kê khai kê khai không trung thực đối với tài sản, thu nhập phải kê khai có tổng giá trị từ trên 10 tỷ đồng đến 20 tỷ đồng; người kê khai giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm không trung thực đối với tài sản, thu nhập có tổng giá trị từ trên 10 tỷ đồng đến 20 tỷ đồng thì bị xử lý cảnh cáo. Đối với trường hợp kê khai không trung thực đối với tài sản, thu nhập phải kê khai có tổng giá trị trên 20 tỷ đồng; giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm không trung thực đối với tài sản, thu nhập có tổng giá trị trên 20 tỷ đồng thì bị xử lý cách chức. Với chế tài nghiêm khắc này sẽ góp phần xử lý nghiêm minh và tác động răn đe đối với các trường hợp thuộc diện kê khai tài sản, thu nhập. Khung khổ pháp luật hoàn thiện là cần thiết, nhưng để phát huy được hiệu quả phòng chống tham nhũng từ sớm, từ xa thông qua hoạt động kê khai tài sản, thu nhập, điều quan trọng nhất vẫn là tổ chức thực hiện nghiêm túc, đồng bộ và thực chất thông qua cơ chế kiểm tra, giám sát việc thực hiện này.

Phòng, chống tham nhũng không chỉ là xử lý nghiêm khi sai phạm xảy ra mà quan trọng hơn là phòng ngừa từ sớm, từ xa. Kiểm soát chặt chẽ tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn chính là một trong những “lá chắn” hiệu quả nhất để ngăn ngừa tham nhũng, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với bộ máy nhà nước; từng bước xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức kỷ cương, liêm chính.