Lãi suất cho vay khó đảo chiều năm nay

Sau giai đoạn tăng liên tục từ đầu năm, mặt bằng lãi suất trong nước đang cho thấy dấu hiệu ổn định trở lại. Nhưng theo giới phân tích "hạ nhiệt" thực sự vẫn còn là câu chuyện của năm sau, khi cả yếu tố trong nước lẫn quốc tế đều chưa đủ điều kiện để lãi suất đảo chiều.

Thời gian lãi suất giảm dự báo lùi lại

Trong báo cáo mới nhất, nhóm phân tích tại Công ty Chứng khoán VNDirect cho rằng lãi suất sẽ chỉ "hạ nhiệt" rõ nét từ đầu năm 2027, khi áp lực từ môi trường quốc tế suy giảm giúp Ngân hàng Nhà nước (NHNN) có dư địa điều hành thuận lợi hơn.

Nhận định này là thay đổi đáng chú ý so với dự báo VNDirect đưa ra cách đây một tháng, thời điểm Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chưa quyết định nâng lãi suất thêm 0,25 điểm %. Khi đó, nhà môi giới chứng khoán này còn kỳ vọng lãi suất có thể giảm dần ngay từ quý IV năm nay.

Cùng góc nhìn thận trọng, bộ phận phân tích kinh tế và thị trường tài chính của Techcombank cũng cho rằng dư địa giảm lãi suất hiện không còn nhiều. Các chuyên gia tại đây đồng thời giữ nguyên dự báo lãi suất sẽ đi ngang từ nay đến cuối năm.

Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cũng đưa ra quan điểm tương tự.

Trong khi đó, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam đánh giá các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới nhiều khả năng phải duy trì mặt bằng lãi suất hiện tại, thậm chí tiếp tục tăng nếu áp lực lạm phát kéo dài. Điều này có thể tạo thêm sức ép lên mặt bằng lãi suất trong nước, vốn đang chịu tác động từ diễn biến thanh khoản.

Trong bối cảnh đó, lãi suất tại các ngân hàng thương mại được dự báo tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian tới, nhất là khi nhu cầu tín dụng tăng mạnh về cuối năm.

Trên thực tế, số liệu của NHNN cho thấy lãi suất vẫn có xu hướng đi lên. Trong đó, lãi suất tiền gửi cao nhất kỳ hạn 6-12 tháng trong tháng 8 đã chạm 8%/năm, kỳ hạn trên 24 tháng lên 8,1%/năm, đều tăng 0,2 điểm % so với tháng trước.

Lãi suất cho vay bình quân cũng lên 10,7%/năm, tăng gần 2 điểm % so với cuối năm ngoái; ngay cả lãi suất ưu đãi cho các lĩnh vực ưu tiên như xuất khẩu, nông nghiệp, doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng đã chạm trần 4%/năm theo quy định.

Hai lực cản trong nước

Theo các chuyên gia phân tích của Techcombank, có hai nguyên nhân chính khiến lãi suất khó giảm ngay.

Một là áp lực lạm phát. CPI bình quân 8 tháng đầu năm tăng 4,45% so với cùng kỳ, lạm phát cơ bản ở mức 4,42%, sát mục tiêu kiểm soát 4,5%.

Hai là nhu cầu vốn vẫn ở mức cao để phục vụ các dự án hạ tầng và đầu tư quy mô lớn, buộc các ngân hàng phải duy trì khả năng huy động tương ứng với tốc độ tăng trưởng tín dụng.

Thanh khoản hệ thống - yếu tố then chốt quyết định mặt bằng lãi suất - đã có tín hiệu cải thiện nhưng chưa đủ bền vững. VNDirect cho rằng các biện pháp hỗ trợ như thay đổi cách tính tỷ lệ dư nợ cho vay/tổng tiền gửi (LDR) và nới tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn đang dần phát huy tác dụng, song do mới có hiệu lực khoảng hai tháng nên hiệu ứng giải phóng thanh khoản chưa phản ánh đầy đủ.

Ngân sách Nhà nước trong tháng 8 cũng ghi nhận lần đầu chuyển sang chi vượt thu sau thời gian dài tích lũy tại Kho bạc Nhà nước nhưng để trở thành lực đỡ thực sự cho thanh khoản, xu hướng này cần được duy trì, cùng với tốc độ giải ngân đầu tư công tăng tốc vào cao điểm cuối năm.

Fed thành "ẩn số" của lãi suất

Bên cạnh các yếu tố nội tại, biến số lớn nhất vẫn là chính sách tiền tệ của Fed. KBSV dự báo nhiều khả năng ngân hàng trung ương Mỹ sẽ có thêm một lần tăng 0,25% lãi suất trong quý cuối năm, khi cơ quan này nâng dự báo lạm phát PCE năm 2026 và lùi thời điểm đưa lạm phát về mục tiêu 2% sang năm 2029.

Trong khi đó, tăng trưởng GDP và thị trường lao động Mỹ được đánh giá tích cực hơn, còn giá dầu được dự báo quay lại vùng 9x USD/thùng trong quý IV do căng thẳng tại Trung Đông, tất cả đều là những yếu tố hỗ trợ đồng USD.

Biến động của đồng USD quốc tế trong vòng nửa năm qua. Ảnh: TradingView.

Dù vậy, theo KBSV, áp lực này khó tạo thành một xu hướng tăng giá một chiều, do các ngân hàng trung ương lớn khác cũng đang theo đuổi mục tiêu kiểm soát lạm phát, hạn chế phần nào mức độ mở rộng chênh lệch lãi suất toàn cầu.

Đối với Việt Nam, sức ép tỷ giá từ bên ngoài đang được cân bằng bởi các yếu tố nội tại. Nguồn cung USD tích cực từ kiều hối, giải ngân vốn FDI và triển vọng nâng hạng thị trường vốn, trong khi chênh lệch lãi suất VND/USD dù thu hẹp nhưng vẫn duy trì trạng thái dương.

Các chuyên gia vì vậy dự báo tỷ giá USD/VND đến cuối năm 2026 sẽ đi ngang so với cuối năm 2025.

Trong khi đó, lãi suất trong nước không tách rời tỷ giá. Chênh lệch lãi suất dương giữa VND và USD vừa tạo động lực nắm giữ tiền Đồng, vừa gián tiếp hỗ trợ nguồn cung ngoại tệ. Nếu chênh lệch này thu hẹp thêm, tác động hỗ trợ tỷ giá cũng sẽ giảm theo, kéo theo áp lực ngược trở lại lên lãi suất.