Lãi suất cho vay lên 16-18%: Doanh nghiệp giữ tiền mặt hưởng lợi, bên nợ vay chịu sức ép

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong phiên giao dịch ngày 28/9 ghi nhận mức phân hóa rõ rệt về thị giá và thanh khoản giữa các nhóm cổ phiếu. Kết thúc phiên, chỉ số VN-Index giảm 4,43 điểm, lùi về mốc 1.780,68 điểm, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất trên thị trường tiền tệ duy trì ở mức cao và tác động trực tiếp đến cấu trúc tài chính của từng nhóm doanh nghiệp niêm yết.

Áp lực xả hàng tại các mã bất động sản và bán lẻ

Trên thị trường cổ phiếu, lực bán tập trung mạnh tại một số mã bất động sản và tiêu dùng vốn đang gặp bài toán về dòng tiền hoặc kết quả kinh doanh. Tiêu biểu là cổ phiếu NVL của Novaland (do ông Bùi Cao Nhật Quân làm Chủ tịch) giảm sàn 6,75% xuống 11.050 đồng/cổ phiếu. Đây là phiên giảm thứ 6 liên tiếp và xác lập mức thấp nhất lịch sử giao dịch của mã này, với lượng dư bán sàn cuối phiên đạt hơn 54,3 triệu đơn vị (tương đương 2,3% lượng cổ phiếu lưu hành), khiến vốn hóa Novaland giảm khoảng 1.900 tỷ đồng trong phiên xuống còn 26.500 tỷ đồng.

Cùng xu hướng, cổ phiếu PNJ của CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (do bà Cao Thị Ngọc Dung làm Chủ tịch) giảm hết biên độ 7% xuống 30.700 đồng/cổ phiếu, mức thấp nhất trong gần 6 năm qua. Thanh khoản PNJ ghi nhận hơn 27 triệu cổ phiếu nằm chờ bán ở giá sàn (tương đương 5,3% số lượng lưu hành), trong khi khớp lệnh chỉ đạt hơn 2 triệu đơn vị. So với mốc 83.000 đồng/cổ phiếu hồi đầu tháng 3, thị giá PNJ đã giảm hơn 63%.

Ngoài ra, áp lực bán kỹ thuật cũng xuất hiện tại nhiều mã khác như KOS khi ghi nhận dư bán sàn hơn 20 triệu đơn vị, các mã ST8 và STH cũng chịu lực cung tương tự. Ngược lại, sắc xanh vẫn hiện diện tại một số cổ phiếu vốn hóa lớn như BSR, GAS, VHM, VNM, VJC, VCB, trong khi BVH tăng trần với lượng dư mua gần 619.000 đơn vị, hỗ trợ nâng đỡ chỉ số chung.

Novaland đang chịu áp lực về dòng tiền và nghĩa vụ tài chính.

Gánh nặng chi phí vốn khi lãi suất cho vay lên 16-18%

Mặt bằng chi phí vốn trên thị trường tài chính cuối tháng 9 đang ghi nhận sự dịch chuyển đáng kể. Các cuộc đua huy động đẩy lãi suất tiền gửi cao nhất tại một số ngân hàng thương mại lên 9-10%/năm. Kéo theo đó, lãi suất thực tế của một số khoản vay mới hoặc tái cấp vốn đã chạm mức 16-18%/năm, tạo sức ép chi phí tài chính lên những doanh nghiệp có quy mô đòn bẩy cao.

Số liệu từ báo cáo tài chính bán niên 2026 của Novaland cho thấy tổng nợ gốc vay và trái phiếu đến cuối tháng 6 vào khoảng 72.900 tỷ đồng. Trong đó, dư nợ vay ngân hàng đạt hơn 31.300 tỷ đồng (tăng hơn 4.100 tỷ đồng so với đầu năm), nợ trái phiếu ngắn hạn gần 13.200 tỷ đồng và nợ trái phiếu dài hạn hơn 10.500 tỷ đồng. Để xử lý nghĩa vụ nợ, doanh nghiệp dự kiến chào bán gần 800,7 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu ở mức 10.000 đồng/cổ phiếu trong tháng 10 nhằm huy động khoảng 8.007 tỷ đồng; trong đó hơn 5.953 tỷ đồng sẽ dành trả nợ cho 13 lô trái phiếu.

Ở nhóm bán lẻ trang sức, PNJ điều chỉnh kế hoạch từ mức lãi 3.400 tỷ đồng sang dự kiến lỗ sau thuế 6.271 tỷ đồng trong năm 2026, do trích lập 7.071 tỷ đồng dự phòng liên quan chính sách thu đổi sản phẩm. Doanh nghiệp này cũng dự kiến triển khai phương án huy động vốn với quy mô tối đa 8.000 tỷ đồng để bổ sung nguồn lực phục vụ giai đoạn tái thiết vận hành.

Lợi thế tích lũy của các doanh nghiệp dồi dào tiền mặt

Trái ngược với nhóm chịu áp lực nợ vay, các doanh nghiệp duy trì lượng tiền mặt và tiền gửi quy mô lớn đang hưởng lợi nhờ doanh thu tài chính tăng thêm. Lượng tiền gửi ngân hàng trong giai đoạn lãi suất huy động 9-10%/năm trở thành bộ đệm thanh khoản vững chắc và tạo ra nguồn thu định kỳ đáng kể.

Tại Tập đoàn Bảo Việt, báo cáo cuối tháng 6/2026 ghi nhận lượng tiền và tiền gửi đạt hơn 170.000 tỷ đồng, trong đó nhiều khoản tiền gửi VND kỳ hạn 12 tháng có mức lãi suất 8,6-8,9%/năm. Đối với quy mô này, mức dịch chuyển 1 điểm phần trăm lãi suất huy động có thể đem lại chênh lệch hàng trăm tỷ đồng doanh thu tài chính.

Dù vậy, giới phân tích đánh giá lượng tiền mặt lớn không đồng nghĩa với lợi thế tuyệt đối nếu doanh nghiệp đồng thời ghi nhận dư nợ vay cao. Sức chống chịu thực tế của doanh nghiệp trên thị trường phụ thuộc vào tỷ lệ đòn bẩy ròng, tương quan dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, kỳ hạn trả nợ và hiệu quả tạo ra lợi nhuận trong điều kiện chi phí vốn duy trì ở mức cao.