Lãi suất trái phiếu ngân hàng chạm hai chữ số

Ngày 17/9, Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank) đã phát hành 200 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 10 năm. Lãi suất năm đầu của lô trái phiếu lên tới 10,5%/năm, sau đó được xác định theo cơ chế thả nổi. Đây là mức lãi suất cao nhất được ghi nhận trong nhóm trái phiếu ngân hàng thời gian gần đây.

Riêng trong quý III, PVcomBank đã phát hành 7 lô trái phiếu với tổng giá trị 4.000 tỷ đồng, tất cả đều có lãi suất từ 9,6%/năm trở lên. Sacombank trong tháng 8 cũng phát hành các lô trái phiếu với lãi suất lên tới 10%. TPBank và SHB ở mức 9,7%, Nam A Bank 9,6%.

PVcomBank vừa phát hành 200 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 10 năm với lãi suất trên 10%/năm. Ảnh: HA

Ở nhóm ngân hàng lớn hơn, HDBank đang phát hành với lãi suất 8,7–9,2%, MB 8,1–9%, Techcombank 8,6–9% và VIB khoảng 8,9–9%. BIDV ở mức 8–8,2%, còn Vietcombank quanh 7,87–8%.

Nhìn trên mặt bằng chung, mức 10,5% của PVcomBank vẫn là trường hợp cao hơn đáng kể so với phần lớn các đợt phát hành. Tuy nhiên, lãi suất quanh 9% đang xuất hiện ngày càng nhiều, kéo chi phí huy động vốn dài hạn tiến gần hơn tới ngưỡng hai chữ số.

Cuộc đua huy động vốn chưa dừng lại

Các ngân hàng đang chấp nhận mức chi phí cao hơn để duy trì và kéo dài nguồn vốn trung, dài hạn.

Theo Ngân hàng Nhà nước, đến ngày 30/9, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025 và 16,69% so với cùng kỳ. Tốc độ tăng trưởng mạnh diễn ra trong bối cảnh tín dụng tiếp tục là một trong những kênh cung cấp vốn chủ lực cho tăng trưởng kinh tế.

Khi tín dụng đi nhanh, nhu cầu vốn để tài trợ cho phần tài sản tăng thêm của các ngân hàng cũng lớn hơn. Điều này khiến câu chuyện huy động vốn trở nên cấp thiết hơn, nhất là với những nhà băng có tốc độ tăng trưởng cho vay cao.

Tính đến ngày 22/8, huy động vốn bằng đồng Việt Nam tăng 8,77% so với đầu năm, nhỉnh hơn mức tăng 8,38% của tín dụng. Khoảng cách này đã thu hẹp so với những tháng trước, nhưng tính chung cả năm, tốc độ huy động vẫn chưa theo kịp đà tăng của tín dụng, trong khi tiền gửi vẫn là một trong những nguồn tài trợ vốn chủ yếu của ngân hàng.

Khoảng cách này khiến ngân hàng phải tính đến những nguồn vốn khác. Bên cạnh thị trường liên ngân hàng, giấy tờ có giá và trái phiếu trở thành những kênh bổ sung vốn, đồng thời giúp các nhà băng kéo dài kỳ hạn nguồn vốn thay vì phụ thuộc quá nhiều vào tiền gửi ngắn hạn trong khi nhu cầu cho vay trung, dài hạn tiếp tục tăng.

Báo cáo về huy động và phân bổ vốn năm 2026 của FiinGroup cho rằng năng lực cấp tín dụng trung và dài hạn của hệ thống ngân hàng vẫn đang bị hạn chế.

Tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn đã gần chạm giới hạn của Ngân hàng Nhà nước, trong khi bộ đệm vốn của hệ thống còn mỏng. FiinGroup vì vậy dự báo vai trò của các kênh thị trường vốn, đặc biệt là vốn nợ, sẽ tăng lên trong việc đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế.

Các chuyên gia cho rằng mặt bằng hiện tại vẫn cho thấy lãi suất nguồn vốn dài hạn chưa thể giảm theo kỳ vọng. Ảnh: HA

Từ góc nhìn này, việc ngân hàng phát hành trái phiếu kỳ hạn 5–10 năm với lãi suất 9–10% không đơn thuần là câu chuyện riêng của thị trường trái phiếu. Đây còn là dấu hiệu cho thấy các nhà băng đang cần những nguồn vốn dài hơn khi quy mô tín dụng ngày càng lớn.

Diễn biến trên thị trường huy động cũng đang đi theo hướng tương tự. Các chuyên gia nhận định nhu cầu vốn cao và cạnh tranh huy động đang khiến lãi suất tiền gửi và trái phiếu ngân hàng duy trì ở mức cao, trong khi dư địa để quay trở lại mặt bằng “tiền rẻ” trước đây không còn nhiều.

Giá vốn khó giảm nhanh

Nhu cầu vốn đang tăng ở nhiều lĩnh vực, từ sản xuất, bất động sản đến hạ tầng, trong khi đầu tư công tiếp tục được đẩy mạnh.

Khi nhu cầu tín dụng tăng, ngân hàng phải cạnh tranh mạnh hơn để có thêm nguồn vốn đầu vào. Trong khi đó, lãi suất cho vay khó tăng tương ứng, khiến chi phí huy động cao hơn tạo sức ép lên biên lợi nhuận.

FiinGroup trước đó đã lưu ý chi phí huy động tăng tạo sức ép lên biên lãi ròng (NIM) của ngân hàng và hạn chế dư địa giảm thêm lãi suất cho vay trong ngắn hạn. Khi giá vốn đầu vào tăng, ngân hàng muốn giữ NIM phải duy trì lợi suất tài sản ở mức đủ cao hoặc cải thiện cơ cấu nguồn vốn.

Một lô trái phiếu có lãi suất trên 10% chưa tạo khác biệt lớn đối với chi phí vốn của cả ngân hàng. Nhưng khi một nhà băng liên tục phát hành ở vùng 9– trên 10%, tác động sẽ rõ hơn khi quy mô huy động qua kênh trái phiếu ngày càng lớn.

Dù lãi suất chung của thị trường vốn vẫn neo ở mức cao, các ngân hàng quốc doanh vẫn huy động trái phiếu với lãi suất thấp hơn đáng kể. Sự khác biệt này cho thấy chi phí vốn dài hạn đang phân hóa khá rõ giữa các ngân hàng, tùy vào nhu cầu huy động và khả năng tiếp cận nguồn vốn của từng nhà băng.

Trong báo cáo cập nhật ngành ngân hàng 6 tháng đầu năm, VIS Rating cũng ghi nhận sự phân hóa ngày càng rõ về hồ sơ tín nhiệm giữa các ngân hàng, trong bối cảnh rủi ro tài sản và nguồn vốn gia tăng.

Những ngân hàng có nền tiền gửi tốt và bộ đệm vốn dày sẽ ít chịu áp lực huy động bằng trái phiếu hơn các nhà băng phải tìm thêm nguồn vốn dài hạn để duy trì bảng cân đối. Mức 10,5% của một lô trái phiếu chưa thể đại diện cho chi phí vốn của toàn hệ thống.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng mặt bằng hiện tại vẫn cho thấy lãi suất nguồn vốn dài hạn chưa thể giảm theo kỳ vọng, ít nhất trong ngắn hạn. Khi nhu cầu vốn tăng và các ngân hàng cùng cạnh tranh nguồn tiền, dư địa để lãi suất huy động giảm sâu cũng trở nên hạn chế hơn.

Ở chiều tín dụng, trong diễn biến mới nhất, Ngân hàng Nhà nước vừa công bố lộ trình nâng giới hạn tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) lên 95%, tạo thêm dư địa cho các ngân hàng mở rộng tín dụng.

Khi tín dụng còn tăng nhanh hơn huy động, các ngân hàng vẫn phải tìm thêm nguồn tiền để đáp ứng nhu cầu cho vay. Trái phiếu và giấy tờ có giá vì vậy sẽ tiếp tục đóng vai trò nhất định trong cơ cấu nguồn vốn, nhất là với những ngân hàng cần kéo dài kỳ hạn huy động duy trì bản cân đối.

Bên cạnh đó, áp lực lạm phát và nhu cầu vốn cao cũng khiến dư địa để mặt bằng lãi suất giảm thêm không còn nhiều trong những tháng cuối năm. Nếu tín dụng tiếp tục duy trì tốc độ tăng cao, cuộc đua huy động vốn nhiều khả năng vẫn kéo dài.