Lâm Đồng đồng bộ, minh bạch chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng

Lâm Đồng là tỉnh có diện tích rừng tự nhiên lớn nhất cả nước với gần 1,113 triệu ha. Quy mô quản lý rộng lớn đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý và tổ chức chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) theo hướng thống nhất, công khai, minh bạch.

Lâm Đồng là tỉnh có diện tích rừng tự nhiên lớn nhất cả nước với gần 1,113 triệu ha

Trong bối cảnh đó, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng (Quỹ) đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ số hóa dữ liệu, chuẩn hóa bản đồ đến hiện đại hóa quy trình chi trả, góp phần bảo đảm quyền lợi của người dân, nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Quỹ xác định là việc xây dựng đơn giá DVMTR kế hoạch năm 2026. Đây là mức tiền dự kiến chi trả cho 1 ha rừng quy đổi được thông báo ngay từ đầu năm cho các đơn vị cung ứng và đơn vị sử dụng DVMTR, làm cơ sở để Quỹ thực hiện tạm ứng và thanh toán tiền DVMTR trong năm theo đúng quy định.

Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng chủ động việc xây dựng đơn giá DVMTR kế hoạch năm 2026

Xây dựng đơn giá sớm cũng sẽ giúp các chủ rừng chủ động xây dựng kế hoạch quản lý, bảo vệ rừng và dự kiến nguồn kinh phí được hưởng trong năm, đồng thời biết trước nghĩa vụ tài chính để thực hiện đầy đủ việc nộp tiền, tăng tính công khai, minh bạch trong công tác quản lý và sử dụng nguồn tiền DVMTR.

Việc xây dựng đơn giá được thực hiện trên cơ sở kế hoạch thu tiền DVMTR đã được UBND tỉnh phê duyệt, diện tích rừng cung ứng DVMTR sau khi quy đổi theo hệ số K và đặc điểm của từng lưu vực.

Tỉnh Lâm Đồng có 117 lưu vực nơi cung ứng DVMTR với tổng diện tích rừng cung ứng DVMTR hơn 692.000 ha

Trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng có 117 lưu vực nơi cung ứng DVMTR với tổng diện tích rừng cung ứng DVMTR hơn 692.000 ha. Trong đó, diện tích rừng do các chủ rừng Nhà nước quản lý hơn 491.000 ha; diện tích khoán trực tiếp đến hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư gần 167.000 ha.

Hiện nay, Quỹ đã hoàn thành việc thống nhất hệ thống bản đồ ranh giới lưu vực trên toàn tỉnh để phục vụ công tác quản lý, theo dõi, cập nhật diện tích cung ứng và chi trả DVMTR.

Quỹ đã hoàn thành việc thống nhất hệ thống bản đồ ranh giới lưu vực trên toàn tỉnh để phục vụ công tác quản lý, theo dõi

Trên cơ sở đó, Quỹ đã xây dựng và hoàn thiện hệ thống dữ liệu số về rừng, phân loại, đồng bộ thông tin đến từng nhóm chủ rừng. Việc chuẩn hóa dữ liệu giúp bảo đảm xác định chính xác diện tích cung ứng DVMTR, hạn chế tối đa sai sót trong quá trình thanh toán.

Không chỉ số hóa dữ liệu, Quỹ còn cập nhật thường xuyên các biến động về diện tích và chất lượng rừng. Mỗi lô rừng đều được bổ sung đầy đủ thông tin cùng các hệ số K thành phần làm căn cứ tính toán mức chi trả.

Công tác chi trả tiền DVMTR tiếp tục được Quỹ thực hiện đúng quy định, công khai, minh bạch và đúng tiến độ. Quỹ đã giải ngân hơn 473 tỷ đồng tiền DVMTR năm 2025 cho hơn 715.000 ha, đạt 99,4% kinh phí; đồng thời đã thực hiện tạm ứng hơn 79 tỷ đồng tiền DVMTR cho bên cung ứng theo đúng kế hoạch được UBND tỉnh phê duyệt.

Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng thực hiện chi trả tiền DVMTR (Ảnh tư liệu)

Hiện 100% các đơn vị chủ rừng nhận tiền chi trả DVMTR qua tài khoản ngân hàng. Kết quả này cho thấy những nỗ lực lớn trong công tác tổ chức chi trả, đặc biệt là việc chuyển đổi từ hình thức chi trả tiền mặt sang thanh toán qua tài khoản ngân hàng.

Việc chi trả kịp thời đã bảo đảm nguồn kinh phí phục vụ thường xuyên cho công tác tuần tra, bảo vệ diện tích rừng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng và cải thiện sinh kế cho khoảng 14.400 hộ gia đình, cá nhân nhận khoán.

Từ năm 2013, Ban Quản lý rừng cộng đồng bon Bu N’đơr B, xã Tuy Đức (Lâm Đồng) được thụ hưởng chính sách chi trả DVMTR

Ông Điểu Phên, Ban Quản lý rừng cộng đồng bon Bu N’đơr B (xã Tuy Đức) cho biết, năm 2013, chính sách chi trả DVMTR được triển khai. Nhờ chính sách này, mỗi quý, mỗi thành viên trong Ban Quản lý rừng cộng đồng bon được nhận từ 3 đến hơn 4 triệu đồng.

Số tiền DVMTR dù không lớn nhưng được chi trả công khai, minh bạch, đúng thời gian đã giúp nhiều hộ gia đình có thêm điều kiện trang trải cuộc sống, đầu tư sản xuất và chăm lo cho con em học hành. Quan trọng hơn, chính sách đã tạo sự gắn kết lợi ích giữa người dân với rừng.

Hằng năm, Vườn Quốc gia Bidoup - Núi Bà phối hợp với Quỹ để xác định và công khai đầy đủ phương án chi trả trên tổng diện tích rừng cung ứng DVMTR. Toàn bộ thông số kỹ thuật về lâm phần, trạng thái rừng và hệ số K đều công khai đầy đủ, kịp thời, bảo đảm nguyên tắc “rừng tốt hơn - thu nhập cao hơn”.

Vườn Quốc gia Bidoup - Núi Bà phối hợp với các hộ đồng bào dân tộc thiểu số nhận giao khoán tuần tra, kiểm soát, bảo vệ rừng

Ông Nguyễn Lương Minh, Phó Giám đốc Vườn quốc gia Bidoup - Núi Bà cho biết, để bà con có nguồn lực trang trải cuộc sống và chủ động tuần tra giữ rừng, tiền DVMTR luôn được Quỹ “khơi thông” đúng thời gian quy định.

“Việc công khai rõ ràng từ đơn giá đến thời gian chi trả giúp người dân hoàn toàn tin tưởng vào chính sách của Đảng và Nhà nước. Nhiều hộ dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, có thêm việc làm và nguồn thu nhập ổn định từ nghề giữ rừng”, ông Nguyễn Lương Minh cho hay.

Thời gian qua, các đơn vị chủ rừng đã sử dụng hiệu quả nguồn kinh phí từ DVMTR

Để sử dụng hiệu quả nguồn kinh phí, Quỹ đã tham mưu thực hiện điều tiết tiền DVMTR giữa các lưu vực, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các chủ rừng và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Việc phân bổ nguồn tiền đều dựa trên cơ sở dữ liệu đã được chuẩn hóa, công khai và được kiểm soát chặt chẽ theo quy định.

Quỹ đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình quản lý, từ xây dựng cơ sở dữ liệu rừng, bản đồ số, xác định diện tích chi trả đến thực hiện thanh toán qua tài khoản ngân hàng.

Bà Nguyễn Thị Hải, Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng

Bà Nguyễn Thị Hải, Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh cho biết, nhiệm vụ của đơn vị là thực hiện việc ủy thác giữa các bên sử dụng và cung cấp dịch vụ. Do vậy, cơ chế công khai, minh bạch là một phần tiêu chí hàng đầu trong quá trình tổ chức thực hiện tại cơ quan.

Quỹ đã công khai, minh bạch và kịp thời toàn bộ các thông tin về diện tích, hệ số K, đơn giá cũng như thời gian giải ngân nguồn vốn tạm ứng dịch vụ môi trường rừng đến các đơn vị chủ rừng, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư. Nguồn tiền được thu đúng, thu đủ đã tạo nên quỹ tài chính ổn định để chi trả cho các chủ rừng và người nhận khoán.

Những cánh rừng xanh của tỉnh Lâm Đồng

Nội dung, ảnh: Dương Phong
Trình bày: Hoàng Anh