Lâm Đồng nỗ lực tháo gỡ vướng mắc quy hoạch bô xít

Lâm Đồng có trữ lượng bô xít lớn nhất cả nước và đang được khai thác, chế biến tại hai tổ hợp alumin trên địa bàn

Những "nút thắt" từ quy hoạch

Tại các buổi tiếp xúc cử tri gần đây, vấn đề quy hoạch bô xít tiếp tục được nhiều cử tri phản ánh, kiến nghị. Cử tri Ngô Xuân Bồng, Phường 2 Bảo Lộc cho biết, việc quy hoạch hàng chục nghìn héc-ta bô xít đã tác động sâu rộng đến đời sống người dân trong nhiều năm qua.

“Nhiều thế hệ người dân đã chịu ảnh hưởng từ quy hoạch này. Một số tuyến đường trên địa bàn Phường 2 Bảo Lộc thi công dang dở, gây khó khăn cho việc đi lại và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Người dân mong các công trình được triển khai nhanh, thực hiện cuốn chiếu để sớm ổn định cuộc sống”, ông Bồng chia sẻ.

Tác động của quy hoạch này hiện hữu rõ nét trong đời sống người dân và quá trình phát triển của địa phương. Nhiều công trình hạ tầng chậm triển khai, không ít dự án kéo dài nhiều năm chưa thể thực hiện; trong khi đó, người dân gặp khó khăn trong xây dựng nhà ở, chuyển đổi mục đích sử dụng đất cũng như đầu tư phát triển sản xuất.

Quy hoạch bô xít bao trùm không gian nhiều khu dân cư, đất sản xuất của người dân Lâm Đồng

Cùng chung nỗi bức xúc, cử tri Bùi Xuân Sang, ở Phường 2 Bảo Lộc cho rằng hàng loạt dự án vẫn nằm “trên giấy” do vướng quy hoạch khoáng sản. “Nhiều tuyến đường đang thi công cũng gặp vướng mắc quy hoạch bô xít. Nếu không tháo gỡ sớm sẽ ảnh hưởng rất lớn đến phát triển của địa phương”, ông Sang nói.

Tổ hợp Alumin Tân Rai (Lâm Đồng) đã vận hành hơn 10 năm qua và có nhiều đóng góp cho kinh tế - xã hội địa phương

Không chỉ tại Bảo Lộc, tình trạng này cũng diễn ra tại nhiều khu vực như Tuy Đức, Kiến Đức hay Nhân Cơ. Cử tri Đinh Văn Chánh, xã Tuy Đức phản ánh nhiều hộ dân hiện chưa thể xây dựng nhà ở, chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất do vướng quy hoạch khoáng sản.

“Người dân chỉ mong sớm rà soát, điều chỉnh quy hoạch hợp lý để yên tâm sản xuất, ổn định cuộc sống”, ông Chánh kiến nghị.

Ở góc độ chính quyền cơ sở, Bí thư Đảng ủy Phường 2 Bảo Lộc Nghiêm Xuân Đức cho biết sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, địa phương hiện có quy mô dân số hơn 50.000 người nhưng nhiều công trình hạ tầng vẫn chưa thể triển khai do vướng quy hoạch bô xít.

“Nhiều dự án người dân đã đóng góp kinh phí, hoàn tất thủ tục, thậm chí tổ chức mời thầu nhưng phải dừng lại. Quy hoạch bô xít khiến nhiều khu vực gần như bất động, không thể đầu tư hạ tầng hay phát triển kinh tế - xã hội”, ông Đức nói.

Hàng loạt địa phương ở Lâm Đồng bị "mắc kẹt" do vướng mắc quy hoạch bô xít

Không riêng các dự án dân cư, nhiều dự án đầu tư công và hạ tầng kinh tế - xã hội cũng đang bị ảnh hưởng. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, quá trình triển khai các dự án đầu tư, đặc biệt là dự án tái định cư, hạ tầng và khai thác bô xít đang gặp nhiều khó khăn do chồng lấn với quy hoạch bô xít.

Việc chồng lấn này khiến địa phương chưa có cơ sở pháp lý để xác định có thu hồi khoáng sản trong phạm vi các dự án hay không. Từ đó ảnh hưởng đến bồi thường, giải phóng mặt bằng, giao đất, cho thuê đất và tiến độ giải ngân đầu tư công.

Đáng chú ý, nhiều khu vực đã đóng cửa mỏ và bàn giao cho địa phương quản lý nhưng vẫn nằm trong quy hoạch khoáng sản bô xít như Khu tái định cư Nhân Cơ khoảng 41 ha hay Khu tái định cư thôn 13 Đắk Wer khoảng 4,5 ha.

Một khu tái định cư được quy hoạch để phục vụ giải phóng mặt bằng bô xít tại xã Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng cũng bị vướng quy hoạch bô xít

Nỗ lực gỡ vướng

Trước hàng loạt vướng mắc kéo dài, UBND tỉnh Lâm Đồng thời gian qua liên tục kiến nghị Trung ương điều chỉnh quy hoạch khoáng sản nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn” kéo dài nhiều năm.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lâm Đồng Lê Trọng Yên, tỉnh đã nhiều lần tổng hợp ý kiến của các sở, ngành, địa phương để kiến nghị rà soát lại phạm vi quy hoạch, điều chỉnh những khu vực không còn phù hợp nhằm tạo dư địa phát triển kinh tế - xã hội.

Hiện tổng diện tích tỉnh đề xuất đưa ra khỏi quy hoạch khoảng 65.766 ha. Trong đó, khoảng 41.000 ha đã được xem xét điều chỉnh. Phần còn lại khoảng 25.000 ha, chủ yếu là các khu dân cư hiện hữu, công trình hạ tầng, trường học hoặc khu vực không có quặng nhưng vẫn nằm trong quy hoạch khoáng sản.

Nhiều khu dân cư và đất sản xuất của người dân (trong ảnh là xã Nhân Cơ) tỉnh Lâm Đồng bị ảnh hưởng trực tiếp bởi quy hoạch bô xít

Theo UBND tỉnh Lâm Đồng, nhiều khu vực đang bị ảnh hưởng trực tiếp như các khu dân cư tại Trường Xuân, Nhân Cơ, Quảng Tín, khu vực mở rộng Nhà máy Alumin Nhân Cơ hay một số công trình hạ tầng trọng điểm.

Từ thực tiễn đó, tỉnh đề xuất ưu tiên đưa ra khỏi quy hoạch các khu dân cư hiện hữu, khu vực không có quặng, công trình hạ tầng thiết yếu, đất quốc phòng - an ninh, khu du lịch sinh thái và các tuyến giao thông trọng điểm.

Đồng thời, tỉnh kiến nghị cho phép địa phương chủ động triển khai các dự án hạ tầng, dự án phục vụ lợi ích quốc gia, công cộng trong khu vực có quy hoạch khoáng sản trên cơ sở đánh giá hiệu quả kinh tế và tác động đến tài nguyên khoáng sản.

Lâm Đồng đang kiến nghị cho phép địa phương chủ động triển khai các dự án hạ tầng, dự án phục vụ lợi ích quốc gia, công cộng

Lâm Đồng cũng đề xuất được sử dụng ngay quỹ đất sau khai thác, hoàn thổ thay vì phải chờ điều chỉnh quy hoạch nhằm tránh lãng phí đất đai. Ngoài ra, tỉnh kiến nghị bổ sung cơ chế bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, cho phép thực hiện các thủ tục hành chính về đất đai, xây dựng trong các khu dân cư hiện hữu thuộc vùng quy hoạch khoáng sản.

Theo đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Văn Hiển, trong bối cảnh tỉnh đang đặt mục tiêu tăng trưởng cao, phát triển hạ tầng, công nghiệp và đô thị, việc tháo gỡ các vướng mắc liên quan quy hoạch bô xít không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là điều kiện quan trọng để mở không gian phát triển mới.

“Hiện các bộ, ngành liên quan đã có sự thống nhất khá cao với các kiến nghị của Lâm Đồng. Nếu tháo gỡ được quy hoạch bô xít sẽ tháo gỡ được rất nhiều vấn đề liên quan đất đai, tài sản và mở ra không gian phát triển mới cho địa phương”, ông Hiển nhận định.

Tỉnh Lâm Đồng đang quyết tâm gỡ vướng quy hoạch bô xít, mở ra không gian phát triển mới