Lâm Đồng siết chặt quản lý khai thác cát, xử lý dứt điểm vi phạm

Sông Krông Nô - nơi có nhiều doanh nghiệp đang khai thác cát

Trước thực tế này, UBND tỉnh Lâm Đồng yêu cầu xử lý dứt điểm các vi phạm, đồng thời siết lại kỷ cương nhằm đưa hoạt động khai thác khoáng sản vào nền nếp, đúng pháp luật.

Nhận diện những bất cập trong khai thác và giám sát

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, việc triển khai các quy định pháp luật trong hoạt động khai thác cát trên địa bàn tỉnh đã có những chuyển biến nhất định.

Nhiều doanh nghiệp đã thực hiện các yêu cầu cơ bản như cắm mốc ranh giới khu vực khai thác, công khai thông tin giấy phép, lắp đặt hệ thống camera giám sát và đăng ký phương tiện vận chuyển theo quy định.

Tuy nhiên, quá trình kiểm tra, rà soát cho thấy, việc chấp hành ở một số khâu quan trọng vẫn chưa nghiêm, đặc biệt là trong tổ chức vận chuyển và giám sát hoạt động khai thác. Những tồn tại này không chỉ mang tính cục bộ mà đã bộc lộ thành các vấn đề có tính lặp lại, kéo dài.

Đáng chú ý, tại một số địa bàn, trong đó có xã Quảng Phú, tình trạng vi phạm quy định về đấu nối tuyến đường vận chuyển khoáng sản vẫn chưa được khắc phục triệt để. Theo đó, hiện có 4 doanh nghiệp chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận và cũng chưa lập hồ sơ đề nghị đấu nối, gồm: Công ty TNHH Xuân Bình, Công ty TNHH Phú Bình, DNTN Văn Hồng và Công ty TNHH MTV Khai thác khoáng sản Quảng Phú.

Riêng tại xã Quảng Phú, qua nhiều lần làm việc với chính quyền địa phương, một số doanh nghiệp như DNTN Văn Hồng, Công ty TNHH MTV Khai thác khoáng sản Quảng Phú và Công ty TNHH Xuân Bình vẫn chưa hoàn thiện thủ tục đấu nối theo quy định. Việc chậm trễ kéo dài cho thấy mức độ chấp hành chưa nghiêm, đồng thời đặt ra yêu cầu phải có biện pháp xử lý đủ mạnh để chấm dứt tình trạng này.

Không chỉ dừng lại ở đấu nối, Sở Nông nghiệp và Môi trường ghi nhận việc phát sinh các lối đi qua đất dân để vận chuyển khoáng sản. Những tuyến vận chuyển này không nằm trong hệ thống kiểm soát chính thức, dẫn đến khó khăn trong việc theo dõi lưu lượng, giám sát phương tiện cũng như kiểm soát sản lượng khai thác thực tế.

Theo UBND các xã Quảng Phú, Nâm Nung, Nam Đà và Đam Rông 3, chỉ một số ít doanh nghiệp hoàn thành các thủ tục đấu nối tuyến đường vận chuyển khoáng sản. Trong khi đó, theo quy định, các điểm đấu nối phát sinh sau 1/1/2025 phải được thiết kế theo đúng tiêu chuẩn, thông qua đường gom, đường nhánh trước khi kết nối với quốc lộ hoặc đường chính.

Ở khâu giám sát, dù hệ thống camera đã được lắp đặt tại nhiều điểm, nhưng hiệu quả chưa tương xứng với yêu cầu quản lý. Tại khu vực huyện Krông Nô (cũ), một số doanh nghiệp có thực hiện việc dựng hàng rào trên phần đất của mình. Tuy không trái quy định về quyền sử dụng đất, nhưng thực tế có thể ảnh hưởng đến phạm vi quan sát của hệ thống camera, có dấu hiệu che chắn camera, làm giảm hiệu quả giám sát hoạt động khai thác và vận chuyển.

Bên cạnh đó, việc xác định sản lượng khai thác thực tế tiếp tục là một bài toán khó. Đặc thù của các mỏ cát lòng sông, chịu tác động của dòng chảy, bồi lắng và biến động địa hình, khiến việc đo đạc, tính toán sản lượng không dễ thực hiện chính xác tuyệt đối. Trong khi đó, công tác kiểm tra vẫn phụ thuộc nhiều vào hồ sơ kê khai của doanh nghiệp, dẫn đến nguy cơ thiếu đồng bộ giữa số liệu quản lý và thực tế.

Hiện nay, do sử dụng hóa đơn điện tử nên việc kiểm tra khâu vận chuyển khoáng sản còn gặp khó khăn do các trường hợp cơ quan chức năng phát hiện chưa có hóa đơn, chứng từ hợp pháp thì tài xế cố tình kéo dài thời gian và báo về đơn vị bán để xuất hóa đơn, dẫn đến "kẽ hở" trong quản lý, trốn thuế và khai thác vượt công suất được phép.

Một vụ khai thác trái phép đã được Công an tỉnh Lâm Đồng xử lý tại xã Đam Rông 4 vào cuối năm 2025

Chỉ đạo quyết liệt, có thể tạm dừng khai thác nếu không khắc phục

Trước những tồn tại nêu trên, UBND tỉnh Lâm Đồng đã có chỉ đạo theo hướng tăng cường kỷ cương, siết chặt trách nhiệm của các đơn vị liên quan, đồng thời gắn trách nhiệm cụ thể với từng địa phương.

Theo đó, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lê Trọng Yên yêu cầu UBND xã Quảng Phú chủ trì, yêu cầu các doanh nghiệp khẩn trương hoàn thiện hồ sơ đấu nối tuyến đường vận chuyển khoáng sản trong tháng 3/2026. Đây được xem là mốc thời gian quan trọng nhằm xử lý dứt điểm những tồn tại đã kéo dài trong thời gian qua.

Đáng chú ý, đối với các trường hợp không chấp hành, UBND tỉnh yêu cầu các cơ quan chức năng xử lý vi phạm theo quy định, đồng thời tham mưu tạm dừng hoạt động khai thác khoáng sản. Việc áp dụng biện pháp mạnh cho thấy quan điểm không tiếp tục để các vi phạm tồn tại kéo dài, ảnh hưởng đến công tác quản lý tài nguyên.

Cùng với đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao khẩn trương sửa chữa, khôi phục hệ thống camera giám sát, bảo đảm việc theo dõi hoạt động khai thác, vận chuyển được thực hiện liên tục, hiệu quả. Đây là công cụ quan trọng để kiểm soát sản lượng và kịp thời phát hiện các hành vi vi phạm.

UBND tỉnh cũng yêu cầu các doanh nghiệp chấm dứt tình trạng mở lối đi mới phục vụ vận chuyển khoáng sản, đồng thời tháo dỡ các hạng mục ảnh hưởng đến hệ thống giám sát. Các lực lượng chức năng như Công an tỉnh, Thuế tỉnh, Sở Xây dựng... được giao tăng cường phối hợp trong kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm, tránh tình trạng chồng chéo nhưng thiếu hiệu quả.

Bên cạnh đó, Thanh tra tỉnh được giao xây dựng kế hoạch thanh tra toàn diện hoạt động khai thác, kinh doanh cát. Công an tỉnh tiếp tục nắm tình hình, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến vận chuyển khoáng sản.

Việc chỉ ra các tồn tại và đưa ra giải pháp cụ thể cho thấy quyết tâm của tỉnh Lâm Đồng trong việc siết chặt quản lý hoạt động khai thác cát. Quan trọng hơn, đây không chỉ là xử lý các vi phạm trước mắt mà còn nhằm khắc phục những “khoảng trống” trong quản lý, hướng tới kiểm soát hiệu quả tài nguyên và bảo đảm tính minh bạch, bền vững trong hoạt động khai thác khoáng sản trên toàn tỉnh.

Diễm Thương