Làm gì để khai phá tiềm năng du lịch mạo hiểm Việt Nam?

Sự phát triển mạnh mẽ của du lịch mạo hiểm trong những năm gần đây đã mang đến nhiều cơ hội cho ngành du lịch Việt Nam. Tuy nhiên, đi cùng với sức hấp dẫn của những hành trình chinh phục thiên nhiên là hàng loạt rủi ro về an toàn, quản lý và bảo vệ môi trường. Nhiều vụ việc xảy ra trong thời gian qua đã cho thấy những thách thức mà loại hình du lịch này đang phải đối mặt.

RANH GIỚI MONG MANH GIỮA TRẢI NGHIỆM VÀ RỦI RO

Khác với các loại hình du lịch nghỉ dưỡng thông thường, du lịch mạo hiểm luôn tiềm ẩn những nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của du khách. Các hoạt động như trekking, leo núi, khám phá hang động, vượt thác hay dù lượn thường diễn ra trong điều kiện địa hình hiểm trở và môi trường tự nhiên khó kiểm soát.

Thực tế trong thời gian gần đây đã xảy ra nhiều vụ việc cho thấy những rủi ro tiềm ẩn của du lịch mạo hiểm và các hoạt động khám phá tự phát. Tháng 4/2026, nam sinh Nguyễn Tuấn Anh (19 tuổi, sinh viên tại Hà Nội) bị mất liên lạc khi cùng nhóm bạn chinh phục đỉnh Tam Đảo Bắc thuộc khu vực rừng núi Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ. Sau hơn 36 giờ tìm kiếm với sự tham gia của hơn 100 người gồm công an, quân sự, kiểm lâm và người dân địa phương, lực lượng chức năng mới tìm thấy nam sinh trong tình trạng sức khỏe suy yếu và có dấu hiệu hoảng loạn do nhiều giờ mắc kẹt trong rừng.

Sinh viên Nguyễn Tuấn Anh (thứ hai từ phải sang) được tìm thấy trên núi Tam Đảo

Dù may mắn được cứu sống, vụ việc vẫn cho thấy những nguy hiểm có thể xảy ra ngay cả trên những cung đường trekking vốn được nhiều người lựa chọn.

Không chỉ các hoạt động leo núi, những loại hình thể thao du lịch mạo hiểm trên không cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Tháng 7/2025, một nam du khách 36 tuổi tử vong khi tham gia dịch vụ dù lượn không động cơ tại bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng). Theo thông tin từ cơ quan chức năng, trước khi tham gia trải nghiệm, du khách đã hoàn tất đầy đủ các thủ tục gồm khai báo thông tin, mua bảo hiểm tai nạn và ký cam kết miễn trừ trách nhiệm với đơn vị khai thác dịch vụ. Tuy nhiên, tai nạn vẫn xảy ra, cho thấy dù đã có các biện pháp bảo đảm an toàn và bảo hiểm đi kèm, các hoạt động du lịch mạo hiểm vẫn luôn tồn tại những rủi ro khó lường.

Dù lượn là môn thể thao mạo hiểm được nhiều người yêu thích khi đến bán đảo Sơn Trà

Bên cạnh đó, nhiều vụ tai nạn liên quan đến leo núi, trekking và khám phá thiên nhiên tại các địa phương như Khánh Hòa, Lâm Đồng hay khu vực Tây Bắc cũng liên tục được ghi nhận trong những năm gần đây. Phần lớn các sự cố xuất phát từ việc du khách tự tổ chức hành trình, thiếu người dẫn đường chuyên nghiệp, không theo dõi điều kiện thời tiết hoặc chủ quan trước những yếu tố nguy hiểm của địa hình. Những vụ việc này tiếp tục đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc siết chặt công tác quản lý, nâng cao tiêu chuẩn an toàn và tăng cường ý thức của du khách khi tham gia các hoạt động du lịch mạo hiểm.

KHOẢNG TRỐNG TRONG QUẢN LÝ VÀ ÁP LỰC LÊN MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN

Theo đại diện một doanh nghiệp lữ hành chuyên khai thác các sản phẩm du lịch mạo hiểm, sự phát triển nhanh chóng của du lịch mạo hiểm trong những năm gần đây đang đặt ra không ít thách thức cho công tác quản lý. Một trong những vấn đề đáng lo ngại là sự xuất hiện ngày càng nhiều của các nhóm tổ chức tour tự phát trên mạng xã hội. Với lợi thế về chi phí thấp và thủ tục đơn giản, những chuyến đi này thu hút đông đảo người tham gia, đặc biệt là giới trẻ yêu thích khám phá và chinh phục thiên nhiên.

Tuy nhiên, đằng sau những lời quảng bá hấp dẫn là nhiều khoảng trống về an toàn. Không ít đoàn được tổ chức bởi các cá nhân hoặc nhóm cộng đồng không có giấy phép kinh doanh lữ hành, thiếu hướng dẫn viên được đào tạo bài bản và không xây dựng đầy đủ các phương án ứng phó khi xảy ra sự cố. Trong khi đó, tâm lý muốn thử thách bản thân và chinh phục những cung đường khó khiến nhiều du khách sẵn sàng tham gia các hành trình vượt quá khả năng của mình mà chưa được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng cũng như các thiết bị cần thiết.

Dù tiềm ẩn không ít rủi ro, du lịch khám phá và du lịch mạo hiểm vẫn đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam, trở thành xu hướng được đông đảo người trẻ yêu thích nhờ sức hấp dẫn từ những trải nghiệm chinh phục thiên nhiên độc đáo

Theo vị đại diện này, rủi ro lớn nhất của các tour tự phát nằm ở việc thiếu sự chuẩn bị chuyên nghiệp. Nhiều đoàn không tiến hành khảo sát tuyến đường, không cập nhật diễn biến thời tiết hoặc đánh giá các yếu tố nguy hiểm có thể phát sinh trong quá trình di chuyển. Khi tai nạn xảy ra, công tác cứu hộ thường gặp nhiều trở ngại bởi địa hình hiểm trở, khoảng cách xa khu dân cư và điều kiện liên lạc hạn chế. Điều này không chỉ làm gia tăng mức độ nguy hiểm cho du khách mà còn gây áp lực lớn lên lực lượng cứu nạn địa phương.

Bên cạnh yếu tố con người, đặc thù của du lịch mạo hiểm là phụ thuộc rất lớn vào điều kiện tự nhiên. Những biến động bất thường của thời tiết như mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, gió mạnh hay sương mù dày đặc có thể nhanh chóng biến một hành trình khám phá thành tình huống nguy hiểm. Tại nhiều khu vực miền núi phía Bắc hoặc các tuyến khám phá hang động ở miền Trung, thời tiết cực đoan thường xuất hiện với tần suất ngày càng cao, trong khi không phải du khách nào cũng có đủ kinh nghiệm để nhận biết và xử lý các dấu hiệu cảnh báo từ môi trường.

Không chỉ tiềm ẩn nguy cơ đối với tính mạng và sức khỏe con người, sự phát triển thiếu kiểm soát của du lịch mạo hiểm còn tạo ra những tác động đáng kể đến môi trường tự nhiên. Tại nhiều điểm đến nổi tiếng, tình trạng xả rác, mở đường mòn tự phát, cắm trại không đúng quy định hoặc xâm hại hệ sinh thái đang trở thành vấn đề đáng báo động. Khi lượng khách gia tăng nhưng thiếu các biện pháp quản lý phù hợp, những giá trị nguyên sơ – yếu tố làm nên sức hấp dẫn của du lịch mạo hiểm – có nguy cơ bị suy giảm nghiêm trọng.

Nhìn từ những vụ việc đã xảy ra trong thời gian qua, có thể thấy rủi ro là yếu tố luôn song hành với du lịch mạo hiểm. Tuy nhiên, phần lớn các nguy cơ hoàn toàn có thể được hạn chế nếu có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và chính bản thân du khách. Trong bối cảnh loại hình du lịch này đang phát triển mạnh mẽ, việc hoàn thiện các tiêu chuẩn an toàn, kiểm soát hoạt động tổ chức tour và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là điều kiện tiên quyết để du lịch mạo hiểm phát triển theo hướng chuyên nghiệp và bền vững.