Làm giàu từ bản sắc văn hóa

ĐBP - Bản sắc văn hóa các dân tộc, nghề truyền thống có thể giúp người dân cải thiện sinh kế, làm giàu khi biết khai thác, phát huy giá trị bằng phương thức, cách làm phù hợp. Mỗi địa phương một cách làm song điều quan trọng khi đồng bào giữ được văn hóa truyền thống, thay đổi tư duy, phát triển kinh tế.

Nghệ nhân trình diễn múa khèn dân tộc Mông. Ảnh: An Chi

Cộng đồng 19 dân tộc trong toàn tỉnh có kho tàng văn hóa truyền thống đặc sắc, đa dạng, làm phong phú đời sống nhân dân. Từ lễ hội, phong tục tập quán, trò chơi dân gian đến chữ viết, trang phục, nghề truyền thống... tạo nên nét văn hóa đặc sắc cộng đồng các dân tộc ở Điện Biên. Bản sắc văn hóa, nghề truyền thống đã và đang được Đảng, Nhà nước quan tâm chỉ đạo gìn giữ, bảo tồn tạo nền tảng phát triển đất nước. Triển khai thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Điện Biên xác định rõ quan điểm chỉ đạo phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Cụ thể hóa quan điểm chỉ đạo, bản sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn tỉnh được gìn giữ, khai thác trong đời sống, hướng tới phát triển du lịch cộng đồng từ nguồn lực văn hóa. Giá trị văn hóa, nghề truyền thống được gìn giữ, phát huy khi thấm nhuần trong đời sống, thế hệ trước trao truyền thế hệ sau, người biết chỉ người chưa biết. Bằng cách làm đó, mỗi cộng đồng, mỗi dân tộc gìn giữ bản sắc văn hóa, nghề truyền thống tạo nên sự đa dạng trong đời sống hiện đại.

Sự phong phú, đa dạng của bản sắc văn hóa, nghề thủ công truyền thống được thể hiện rõ nét qua các hoạt động Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông diễn ra tại Điện Biên từ ngày 9 - 11/10 với sự tham gia của 11 tỉnh trong cả nước. Nhiều hoạt động văn hóa diễn ra sôi nổi, thu hút sự quan tâm theo dõi, cổ vũ, tìm hiểu và tham gia trải nghiệm của đông đảo người dân, du khách. Những môn thể thao truyền thống được tổ chức thi đấu như tù lu, kéo co, đẩy gậy, bắn nỏ, ném pao mang đến màn tranh tài hấp dẫn. Sự theo dõi cổ vũ, hò reo của khán giả tạo nên không khí sôi nổi, hào hứng trên sân đấu, tạo động lực để vận động viên quyết tâm, nỗ lực thi đấu. Trong khi đó, tại không gian trình diễn văn hóa, những tiết mục múa khèn mang đậm bản sắc văn hóa từ sự trình diễn kỹ thuật điêu luyện kết hợp động tác uyển chuyển của các nghệ nhân.

Ngày hội là không gian giao lưu, giới thiệu nét đẹp nghệ thuật múa khèn; đồng thời là dịp các nghệ nhân trao đổi kinh nghiệm, kỹ thuật diễn tấu, múa khèn. Điểm ấn tượng, hấp dẫn khi người dân, du khách có thể trực tiếp trải nghiệm, thực hành thêu váy áo thổ cẩm hay chế tác khèn. Những đôi tay thoăn thoắt luồn kim, kết chỉ tạo họa tiết rực rỡ trên nền vải lanh; những nghệ nhân chăm chú, tỉ mỉ kiểm tra nguyên liệu ống nứa, thanh gỗ, từng chi tiết miếng đồng lắp ghép tạo nên cây khèn. Trực tiếp xem các nghệ nhân dệt vải, làm khèn, mỗi người dân hiểu thêm sự kỳ công của mỗi nghề truyền thống.

Đưa văn hóa trở thành động lực phát triển đã được hiện thực hóa tại các bản du lịch cộng đồng trong tỉnh như: Tù Lu Tìa Ló (xã Pu Nhi), bản Lồng (xã Quài Tở), bản Phiêng Lơi (phường Điện Biên Phủ), bản Nà Sự (xã Mường Chà)... Du khách tìm hiểu nét đẹp văn hóa các dân tộc, trải nghiệm xay ngô, giã bánh giầy, thưởng thức ẩm thực truyền thống của đồng bào. Sức hút của các bản du lịch cộng đồng đến từ không gian văn hóa giàu bản sắc qua hoạt động trình diễn hay chợ phiên. Tới chợ phiên, những mặt hàng nông sản đậm chất núi rừng, từ các loại măng, rau rừng, khoai sọ, bí xanh, mắc khén... được bà con mang đến trao đổi, bán mua. Những tấm vải lanh, trang phục tinh xảo và sản phẩm thủ công truyền thống độc đáo thu hút sự dừng chân của du khách thập phương. Thưởng thức ẩm thực từ cách chế biến, hương vị truyền thống tạo nên sự thân thiện, gần gũi của du khách với đồng bào địa phương. Mỗi địa phương, mỗi dân tộc có nét đẹp văn hóa, nghề truyền thống đặc trưng tạo nên sự phong phú, đa dạng của mỗi điểm đến. Thông qua trải nghiệm thực tế, du khách cảm nhận rõ hơn những nét đẹp văn hóa truyền thống, cách gìn giữ, khai thác giá trị văn hóa phục vụ phát triển du lịch của người dân địa phương.

Giữa những đổi thay của đời sống, không ít bản sắc văn hóa, nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một khi nhiều sản phẩm công nghiệp ra đời hiện đại, tiện ích. Những nghệ nhân giữ nghề tuổi ngày càng cao trong khi thế hệ trẻ đi làm xa, không tha thiết học nghề truyền thống. Những giá trị bản sắc văn hóa truyền thống chịu áp lực của đời sống hiện đại bị thu hẹp không gian, chịu tác động của cơ chế thị trường... Đó là thực tế cần có giải pháp giữ bản sắc văn hóa, nghề truyền thống của cộng đồng các dân tộc.

Khi bản sắc văn hóa, nghề truyền thống của các dân tộc góp phần tạo sinh kế, người dân có thêm động lực gắn bó, thế hệ trẻ thêm cơ sở học nghề, tiếp nối văn hóa cộng đồng. Với kho tàng văn hóa phong phú, mỗi địa phương cần có cách làm để gìn giữ và khai thác giá trị bản sắc văn hóa. Đặt những giá trị văn hóa trong mối quan hệ gắn bó với phát triển kinh tế, du lịch cộng đồng giúp người dân hiểu rõ hơn vai trò chủ thể của mình. Từ đây, người dân có thể cải thiện sinh kế, làm giàu từ gìn giữ và phát huy giá trị bản sắc văn hóa, nghề truyền thống.