Làm rõ băn khoăn của người dân về quy định hoãn xuất cảnh khi nợ thuế

Tại họp báo chuyên đề thông tin về những nội dung liên quan đến quy định về tạm hoãn xuất cảnh diễn ra ngày 22-5, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết, việc tạm hoãn xuất cảnh đã được quy định tại Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, có hiệu lực từ ngày 1-7-2020 và tiếp tục được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 56/2024/QH15. Trên cơ sở đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 49/2025/NĐ-CP quy định cụ thể ngưỡng áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với từng nhóm đối tượng.

Ông Mai Sơn cho biết, theo quy định hiện hành, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh được áp dụng đối với 4 nhóm đối tượng.

Thứ nhất, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế có số tiền nợ từ 50 triệu đồng trở lên và quá thời hạn nộp trên 120 ngày.

Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) Mai Sơn. Ảnh: MOF

Thứ hai, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, Hợp tác xã, Liên hiệp Hợp tác xã bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế với số nợ từ 500 triệu đồng trở lên và quá hạn nộp trên 120 ngày.

Thứ ba, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, Hợp tác xã, Liên hiệp Hợp tác xã không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng vẫn còn nợ thuế quá hạn và sau 30 ngày kể từ khi cơ quan thuế thông báo sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh mà chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Thứ tư, người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài và người nước ngoài trước khi xuất cảnh khỏi Việt Nam nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế quá hạn.

Liên quan đến phản ánh của một số cơ quan báo chí về việc người nộp thuế bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế số tiền nhỏ, ông Mai Sơn cho biết, qua rà soát dữ liệu, các trường hợp được nêu chủ yếu là cá nhân đã bỏ địa chỉ kinh doanh, không thực hiện thủ tục thông báo với cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế theo quy định.

Theo đại diện Cục Thuế, trước khi áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan thuế đã thực hiện nhiều bước thông báo và liên hệ với người nộp thuế như phối hợp chính quyền địa phương xác minh địa chỉ hoạt động; gửi thông báo nợ thuế qua email, điện thoại, địa chỉ đăng ký; gửi thông báo sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh trước 30 ngày đến tài khoản thuế điện tử và địa chỉ cư trú; đồng thời công khai thông tin trên cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế.

Ngành thuế tuyên truyền về pháp luật thuế cho các hộ kinh doanh. Ảnh: PN

Đại diện Cục Thuế cũng cho biết, hiện có một số thông tin phản ánh chưa đầy đủ về quá trình xử lý của cơ quan thuế, dễ dẫn tới hiểu chưa đúng quy định pháp luật và gây tâm lý hoang mang cho người dân.

“Sau 30 ngày kể từ khi gửi thông báo mà người nộp thuế không liên hệ với cơ quan thuế, không hoàn thành nghĩa vụ thuế thì cơ quan thuế mới ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh”, ông Mai Sơn nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Đức Huy, Phó Trưởng ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế) cho biết, thời gian qua cơ quan thuế đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ người nộp thuế chủ động thực hiện nghĩa vụ trước khi áp dụng biện pháp cưỡng chế. Theo đó, cơ quan thuế tăng cường tuyên truyền qua các phương tiện thông tin đại chúng, gửi thư ngỏ, công khai thông tin trên cổng thông tin điện tử và ứng dụng etax Mobile để người nộp thuế kịp thời tra cứu nghĩa vụ thuế.

Song song với đó, ngành thuế cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối dữ liệu điện tử với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh. Ngày 12-5-2026, Cục Thuế và Cục Quản lý xuất nhập cảnh đã ký Quy chế phối hợp số 01/QCPH-CT-QLXNC về truyền nhận thông tin tạm hoãn xuất cảnh và hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh bằng phương thức điện tử.

Theo đó, ngay khi cơ quan thuế ký điện tử thông báo tạm hoãn hoặc hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh, dữ liệu sẽ được truyền tự động sang cơ quan xuất nhập cảnh, góp phần rút ngắn thời gian xử lý và bảo đảm quyền lợi của người nộp thuế sau khi hoàn thành nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước.

Trước đó, trao đổi với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, luật sư Nguyễn Thanh Phương, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, cho rằng việc áp dụng biện pháp hoãn xuất cảnh đối với cá nhân, hộ kinh doanh hoặc đại diện doanh nghiệp “bỏ địa chỉ kinh doanh” là cần thiết để xử lý tình trạng cố tình né tránh nghĩa vụ thuế.

Theo bà Phương, thời gian qua có không ít trường hợp doanh nghiệp ngừng hoạt động thực tế nhưng không làm thủ tục giải thể, đồng thời không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhằm gây khó khăn cho cơ quan quản lý. “Nhiều doanh nghiệp sau khi phát sinh nợ thuế đã âm thầm đóng cửa, chuyển địa điểm hoặc bỏ địa chỉ đăng ký mà không thông báo. Điều này khiến cơ quan thuế rất khó xác minh, thu hồi nợ hoặc xử lý trách nhiệm pháp lý. Vì vậy, cần có chế tài đủ mạnh để ngăn chặn tình trạng này”, bà Phương nhận định.

Tuy nhiên, vị luật sư cũng lưu ý cần xác định rõ thế nào là “bỏ địa chỉ kinh doanh” để tránh ảnh hưởng đến những trường hợp thay đổi địa điểm hoạt động nhưng chưa kịp cập nhật hồ sơ hành chính. “Có những hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp nhỏ chuyển địa điểm do mặt bằng hết hợp đồng, kinh doanh thua lỗ hoặc thay đổi mô hình hoạt động. Nếu chỉ căn cứ vào việc cơ quan thuế không liên lạc được trong một thời điểm để áp dụng ngay biện pháp cưỡng chế thì rất dễ phát sinh tranh cãi”, Luật sư Phương phân tích.