Hoàn thiện cơ chế bảo đảm tính khả thi thí điểm luật sư công

Toàn cảnh thảo luận tại Tổ 3. Ảnh: Phạm Thắng

Băn khoăn quy định luật sư công phải gia nhập Đoàn luật sư

Các ĐBQH Tổ 3 bày tỏ sự thống nhất cao với việc ban hành Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công, coi đây là một bước đi mới, cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Trong các tranh chấp có yếu tố quốc tế, việc thuê luật sư bên ngoài còn gặp nhiều vướng mắc về cơ chế tài chính và thủ tục, càng cho thấy sự cần thiết của việc xây dựng đội ngũ luật sư công.

Về tiêu chuẩn luật sư công, dự thảo đặt ra các điều kiện tương đương theo quy định của Luật Luật sư. Tuy nhiên, ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) cho rằng, quy định này phù hợp về nguyên tắc, nhưng trong điều kiện thực tế tại địa phương lại rất khó triển khai. Nguồn nhân lực có trình độ cử nhân luật, đặc biệt tại các sở, ngành chuyên môn hiện còn rất hạn chế. Ngay cả trong việc xây dựng đội ngũ pháp chế theo quy định hiện hành, nhiều địa phương cũng gặp khó khăn trong việc đáp ứng tiêu chuẩn về trình độ và kinh nghiệm. Do đó, nếu giữ nguyên tiêu chuẩn như dự thảo, khả năng triển khai thí điểm tại địa phương sẽ rất thấp. Đại biểu đề nghị cần cân nhắc điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn để bảo đảm tính khả thi.

ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) phát biểu thảo luận. Ảnh: Phạm Thắng

Đối với cơ chế công nhận và quản lý luật sư công, đại biểu bày tỏ băn khoăn đối với quy định luật sư công phải gia nhập Đoàn luật sư. Theo đại biểu, điều này có thể phát sinh mâu thuẫn với quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức, đồng thời đặt ra nhiều vấn đề về quản lý, tài chính và trách nhiệm pháp lý. Việc một cá nhân là công chức và là thành viên của một tổ chức nghề nghiệp xã hội như Đoàn luật sư có thể dẫn đến chồng chéo trong quản lý và khó xác định cơ chế xử lý khi xảy ra vi phạm. Vì vậy, cần làm rõ hoặc điều chỉnh quy định này để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Về chế độ, chính sách, đại biểu cho rằng việc áp dụng chế độ đãi ngộ như quy định hiện nay có thể dẫn đến sự thiếu công bằng giữa các nhóm đối tượng. Cụ thể, nếu luật sư công được hưởng chế độ hỗ trợ hàng tháng trong khi không phát sinh vụ việc, trong khi các lực lượng như trợ giúp viên pháp lý chỉ được chi trả theo vụ việc, sẽ tạo ra sự chênh lệch không hợp lý. Do đó, đại biểu đề nghị cần nghiên cứu lại cơ chế chi trả theo hướng gắn với khối lượng và hiệu quả công việc.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam, Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa và Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa Lê Đức Thái tại buổi thảo luận tổ. Ảnh: Phạm Thắng

Bên cạnh đó, đại biểu cũng lưu ý việc chưa quy định giới hạn số lượng luật sư công tại mỗi cơ quan, đơn vị có thể dẫn đến khó khăn trong quản lý và phân bổ nguồn lực. Đồng thời, cần làm rõ ranh giới giữa chức trách, nhiệm vụ của công chức với vai trò của luật sư công, tránh chồng chéo và xung đột trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đặc biệt trong các trường hợp phát sinh sai sót từ chính cơ quan nhà nước.

Ngoài ra, đại biểu cho rằng quy định về việc thuê luật sư bên ngoài trong trường hợp không đủ luật sư công không nên đặt trong phạm vi của Nghị quyết này, mà cần được giải quyết bằng cơ chế tài chính chung, áp dụng cho tất cả các cơ quan, địa phương khi có nhu cầu, nhằm tháo gỡ vướng mắc thực tiễn.

Nâng mức đãi ngộ cao hơn cho luật sư công

Tham gia góp ý nội dung về chế độ chính sách cho luật sư công, ĐBQH Bùi Mạnh Khoa (Thanh Hóa) cho rằng, cần nâng mức đãi ngộ cao hơn so với dự thảo hiện nay. Theo đại biểu, với tính chất công việc đặc thù, yêu cầu chuyên môn cao, thời gian nghiên cứu hồ sơ kéo dài và cường độ làm việc lớn, mức hỗ trợ hiện tại là chưa tương xứng, khó thu hút được đội ngũ có chất lượng.

ĐBQH Bùi Mạnh Khoa (Thanh Hóa) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Đại biểu cũng lưu ý việc xác định số lượng luật sư công tham gia thí điểm cần được cân nhắc kỹ lưỡng, tránh tình trạng bố trí quá nhiều dẫn đến lãng phí nguồn lực.

Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng quy định về thời gian thí điểm 2 năm là tương đối ngắn, chưa đủ để đánh giá toàn diện hiệu quả của mô hình. Đại biểu đề nghị nghiên cứu kéo dài thời gian thí điểm; đồng thời, rà soát lại các quy định về đào tạo, bồi dưỡng theo hướng tinh gọn, thiết thực, tránh tình trạng thời gian thí điểm chủ yếu dành cho tập huấn mà chưa có nhiều hoạt động thực tiễn. Việc này nhằm bảo đảm khi tổng kết có đủ cơ sở đánh giá khách quan, toàn diện, làm nền tảng cho việc hoàn thiện chính sách lâu dài.

ĐBQH Trần Thế Kính (Thanh Hóa) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

ĐBQH Trần Thế Kính (Thanh Hóa) đề nghị cần làm rõ trong Nghị quyết rằng luật sư công là một vị trí việc làm cụ thể trong hệ thống cán bộ, công chức. Việc xác định rõ nội hàm này nhằm tránh sự nhầm lẫn với các vị trí khác như cán bộ pháp chế trong cơ quan, đơn vị hay viên chức thực hiện trợ giúp pháp lý; đồng thời, tạo cơ sở cho việc đánh giá hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của luật sư công trong thực tiễn.

Bên cạnh đó, liên quan đến tiêu chuẩn và đối tượng của luật sư công quy định tại Khoản 1 Điều 5, đại biểu kiến nghị bổ sung thêm đối tượng là những người được cơ quan, đơn vị ký hợp đồng để thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, công chức. Theo đại biểu, quy định này phù hợp với pháp luật hiện hành, đồng thời góp phần tạo cơ chế linh hoạt, cho phép thu hút đội ngũ luật sư có trình độ, kinh nghiệm từ các tổ chức hành nghề luật tham gia vào hoạt động của khu vực công. Qua đó, nâng cao chất lượng tư vấn và tranh tụng trong quá trình giải quyết các vụ việc phát sinh.

Các ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tham gia thảo luận tổ. Ảnh: Phạm Thắng

Đại biểu cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải quy định rõ cơ quan có thẩm quyền xác định số lượng luật sư công tại các bộ, ngành và địa phương tham gia thí điểm. Nội dung này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và gắn với việc xây dựng, thực hiện chế độ, chính sách đối với đội ngũ luật sư công.

Về chế độ, chính sách, đại biểu cho rằng không nên quy định chi trả phụ cấp cố định hàng tháng đối với luật sư công. Thay vào đó, cần áp dụng cơ chế chi trả theo từng vụ việc nhằm phù hợp với thực tiễn khi khối lượng công việc giữa các đơn vị, địa phương không đồng đều. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực, vừa tránh tình trạng bất bình đẳng trong thực hiện chính sách. Đối với cán bộ, công chức hoặc người được ký hợp đồng thực hiện nhiệm vụ, việc chi trả theo vụ việc sẽ gắn trực tiếp với khối lượng và tính chất công việc thực tế.

ĐBQH Nguyễn Duy Tiến (Tây Ninh) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng