Làm rõ phương pháp xác định giá đất

Chính sách giá đất cần được xem xét trong mối quan hệ giữa lợi ích của Nhà nước, người dân và nhà đầu tư

Góp ý về định giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, đại biểu Lê Hữu Trí lưu ý, việc xác định hệ số tại các địa phương có thể tạo ra chênh lệch đáng kể, nhất là ở những khu vực giáp ranh. Điều này đặt ra yêu cầu phải làm rõ nguyên tắc, phương pháp và quy trình áp dụng, bảo đảm thống nhất, minh bạch.

ĐBQH Lê Hữu Trí (Khánh Hoà) phát biểu. Ảnh: Khánh Duy

Theo đại biểu, chính sách giá đất cần được xem xét trong mối quan hệ giữa lợi ích của Nhà nước, người dân và nhà đầu tư. Nếu chỉ chú trọng tăng thu ngân sách mà chưa tính đầy đủ khả năng tiếp cận đất đai của doanh nghiệp và quyền lợi chính đáng của người dân thì khó giải quyết hài hòa các lợi ích.

Đại biểu đề nghị tăng cường công khai dữ liệu, kiểm soát chất lượng thông tin đầu vào và có cơ chế giám sát độc lập nhằm hạn chế sự tùy nghi trong áp dụng giữa các địa phương. Với những trường hợp đặc thù mà bảng giá đất và hệ số điều chỉnh chưa phản ánh phù hợp giá trị thực tế, cần có cơ chế xử lý cụ thể.

Bên cạnh đó, giá đất làm căn cứ thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, giá chuyển nhượng theo thỏa thuận và giá giao dịch trên thị trường cần được phân định rõ. Các loại giá này có mối liên hệ nhưng khác nhau về mục đích, cơ sở xác định và điều kiện áp dụng, nên phải có nguyên tắc xử lý chênh lệch minh bạch, phù hợp thực tế.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Đối với các dự án tồn đọng do vướng mắc trong xác định giá đất, đại biểu đề xuất nghiên cứu cơ chế tạm tính nghĩa vụ tài chính về đất đai. Đi kèm với cơ chế này phải là điều kiện áp dụng, thời hạn hoàn tất và nguyên tắc quyết toán, bù trừ chênh lệch rõ ràng.

Theo đại biểu, đây có thể là giải pháp tháo gỡ khó khăn cho dự án, khơi thông nguồn lực và hạn chế lãng phí. Tuy nhiên, việc thực hiện phải được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm công bằng giữa các chủ thể, không tạo ra cơ chế xin - cho hoặc làm thất thoát tài sản công; không ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người đang sử dụng đất.

Rõ cơ quan giải quyết, rõ thời hạn xử lý

Từ yêu cầu tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện, đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị rà soát toàn diện các quy định có liên quan để bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật. Luật Đất đai có quan hệ mật thiết với pháp luật về đầu tư, nhà ở, xây dựng, đấu thầu, tài chính và ngân sách. Chỉ một quy định thiếu thống nhất hoặc một điều khoản chuyển tiếp chưa rõ cũng có thể khiến dự án đình trệ, doanh nghiệp phát sinh chi phí, người dân chậm thực hiện các quyền hợp pháp.

ĐBQH Lê Hữu Trí (Khánh Hoà) phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Vì vậy, dự thảo cần làm rõ cách xử lý đối với hồ sơ, dự án đang triển khai dở dang: trường hợp nào áp dụng quy định cũ, trường hợp nào áp dụng quy định mới, cơ quan nào chịu trách nhiệm và thời hạn giải quyết cụ thể.

“Không thể để sự thiếu rõ ràng của pháp luật trở thành rào cản phát triển hoặc đẩy chi phí tuân thủ sang người dân và doanh nghiệp”, đại biểu nhấn mạnh.

Cùng với hoàn thiện quy định, đại biểu đề nghị đẩy mạnh cải cách thủ tục, số hóa dữ liệu đất đai, công khai thông tin và nâng cao trách nhiệm giải trình. Những thay đổi này cần giúp người dân, doanh nghiệp thuận tiện hơn khi thực hiện thủ tục, đồng thời bảo đảm kỷ cương quản lý nhà nước.

Đối với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đại biểu đề nghị bảo đảm sự thống nhất, liên thông với quy hoạch cấp tỉnh và quy hoạch đô thị, nông thôn; khắc phục tình trạng chồng chéo, xung đột về chỉ tiêu và mục đích sử dụng đất.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Khánh Duy

Việc phân cấp cho chính quyền địa phương hai cấp là cần thiết, nhưng phải quy định rõ thẩm quyền, điều kiện điều chỉnh quy hoạch và cơ chế kiểm tra, giám sát để ngăn ngừa lợi ích cục bộ. Trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra của cơ quan cấp trên cũng cần được xác định cụ thể, tránh phát sinh thêm thủ tục hoặc để hồ sơ của người dân ách tắc tại cấp xã.

Về giải quyết tranh chấp, khiếu nại đất đai, đại biểu đề nghị rà soát thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp, nhất là những vụ việc có thể giải quyết bằng hòa giải hoặc thủ tục hành chính theo quy định. Đồng thời, phải bảo đảm quyền lựa chọn khởi kiện tại Tòa án của người dân.

Dự thảo cần quy định rõ trình tự, thời hạn giải quyết, trách nhiệm của từng cơ quan và cơ chế xử lý khi quá hạn. Theo đại biểu, phải khắc phục tình trạng chuyển đơn lòng vòng, đùn đẩy trách nhiệm khiến vụ việc kéo dài mà không được giải quyết dứt điểm.