Đại biểu Trần Văn Tuấn: Đề nghị tháo gỡ vướng mắc về nghĩa vụ tài chính khi giao đất dịch vụ

Đồng chí Trần Văn Tuấn cho biết, trước đây, một số địa phương đã ban hành chính sách hỗ trợ giao đất ở và đất kinh doanh dịch vụ (thường gọi là đất kinh doanh dịch vụ) cho người có đất nông nghiệp bị thu hồi. Sau đó chính sách này được thay thế và đến nay không còn thực hiện. Mặc dù hàng nghìn trường hợp đã được hỗ trợ nhưng cũng còn rất nhiều trường hợp chưa có quyết định giao đất, người dân đã và đang phải chờ đợi được xem xét giải quyết trong thời gian dài. Khó khăn hiện nay không chỉ ở việc xác định người dân có thuộc diện được hưởng chính sách hay không mà còn ở việc pháp luật chưa có cơ chế chuyển tiếp phù hợp để xử lý những chính sách được ban hành và tổ chức thực hiện trước đây.

Đồng chí Trần Văn Tuấn phát biểu thảo luận.

Theo đồng chí, vướng mắc lớn nhất là việc xác định giá đất tính tiền sử dụng đất. Theo quy định hiện hành, giá đất được xác định tại thời điểm có quyết định giao đất. Trong khi đó, theo chính sách trước đây, người dân được giao đất ở, đất kinh doanh dịch vụ chỉ phải thực hiện nghĩa vụ tài chính trên cơ sở chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng và đầu tư cơ sở hạ tầng. Qua thời gian dài, giá đất thay đổi lớn. Nếu áp dụng giá đất tại thời điểm giao đất hiện nay, những trường hợp đã được xác lập quyền hưởng đất dịch vụ từ nhiều năm trước có thể phải thực hiện nghĩa vụ tài chính cao hơn nhiều so với chính sách được thông báo, phê duyệt ban đầu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân, đồng thời dẫn đến tình trạng so bì, khiếu nại, khiếu kiện phức tạp, gây bức xúc trong dư luận.

Đồng chí Trần Văn Tuấn đồng tình với quy định tại khoản 5 Điều 110 của dự thảo luật kèm theo tờ trình của Chính phủ quy định chuyển tiếp như sau: Trường hợp trước ngày luật này có hiệu lực thi hành mà người có đất nông nghiệp thu hồi chưa được hỗ trợ giao đất ở, đất sản xuất, kinh doanh, dịch vụ theo quy định do UBND cấp tỉnh ban hành trong giai đoạn thực hiện Luật Đất đai năm 2003 thì tiếp tục được thực hiện hỗ trợ giao đất. Đây cũng là nội dung đồng chí kiến nghị tại phiên thảo luận tổ ở kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất và được cơ quan soạn thảo tiếp thu một phần. Tuy nhiên, quy định hiện nay mới dừng ở việc cho phép tiếp tục thực hiện hỗ trợ giao đất, chưa có cơ chế đặc thù về nghĩa vụ tài chính. Theo đồng chí, đây chính là vướng mắc lớn nhất, có tính chất cốt lõi trong việc giải quyết chính sách giao đất ở và đất kinh doanh dịch vụ. Vấn đề này được đồng chí kiến nghị tại phiên thảo luận tổ trong kỳ họp này, đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu trong báo cáo tiếp thu giải trình "cơ quan chủ trì sẽ tiếp thu, tiếp tục rà soát hoàn thiện các quy định chuyển tiếp không tạo khoảng trống pháp lý". Tuy nhiên, qua nghiên cứu dự thảo luật mới nhất (ngày 28/10) chưa có quy định bổ sung cụ thể. Đồng chí nhấn mạnh, nếu không giải quyết vấn đề này thì dù tiếp tục được giao đất, người dân vẫn có thể phải chịu nghĩa vụ tài chính cao hơn rất nhiều so với chính sách ban đầu.

Đồng chí Trần Văn Tuấn đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu bổ sung vào khoản 5 Điều 110 của dự thảo Luật kèm theo tờ trình của Chính phủ quy định cơ chế đặc thù về nghĩa vụ tài chính tương tự như cơ chế đặc thù về giá đất tính tiền sử dụng đất được quy định tại khoản 4 Điều 110. Trên cơ sở đó cần biên tập lại khoản 5 như sau: Trường hợp trước ngày luật này có hiệu lực thi hành mà người có đất nông nghiệp thu hồi chưa được hỗ trợ giao đất ở, đất sản xuất, kinh doanh, dịch vụ theo quy định do UBND cấp tỉnh ban hành trong giai đoạn thực hiện Luật Đất đai năm 2003 thì tiếp tục thực hiện hỗ trợ giao đất. Nghĩa vụ tài chính đối với diện tích đất được giao thì xác định theo chính sách, mức thu và phương pháp xác định nghĩa vụ tài chính áp dụng tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư hoặc thời điểm xác lập quyền được hỗ trợ giao đất. Trường hợp nghĩa vụ tài chính xác định theo quy định tại thời điểm ban hành quyết định giao đất mà thấp hơn thì áp dụng mức thấp hơn.

Theo đồng chí Trần Văn Tuấn, việc bổ sung quy định chuyển tiếp như trên sẽ bảo đảm tính nhất quán của chính sách Nhà nước đã ban hành, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người dân, đồng thời bảo đảm nguyên tắc khách quan, công bằng giữa những trường hợp được giao đất đúng thời điểm và những trường hợp được giao đất chậm do nguyên nhân khách quan trong quá trình tổ chức thực hiện. Qua đó, góp phần giải quyết dứt điểm các kiến nghị, khiếu nại kéo dài của người dân liên quan đến chính sách giao đất ở, đất sản xuất, kinh doanh, dịch vụ khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp.