Lần đầu tiên sinh sản nhân tạo thành công cá bông lau, mở triển vọng nuôi thương phẩm ở ĐBSCL

Cá con (cá hương) bông lau sinh sản nhân tạo (3 tuần tuổi) - Ảnh: Đại học Cần Thơ

Theo thông tin được Đại học Cần Thơ xác nhận, đây là lần đầu tiên nhà trường sinh sản nhân tạo thành công cá bông lau (Pangasius krempfi). Kết quả được thực hiện trong khuôn khổ dự án hợp tác quốc tế DIVERSAQUA về đa dạng hóa các loài thủy sản nuôi ở Đồng bằng sông Cửu Long thông qua chọn lọc cá da trơn nước lợ.

Dự án do Viện Hàn lâm về Nghiên cứu và Giáo dục sau đại học và Ủy ban Hợp tác Quốc tế của Vương quốc Bỉ tài trợ, với sự tham gia của Đại học Namur, Đại học Liège (Bỉ) và Đại học Cần Thơ (Việt Nam), do GS.TS. Nguyễn Thanh Phương làm chủ nhiệm.

Hơn 2 năm nghiên cứu, từng bước chủ động nguồn giống

Sau hơn 2 năm nghiên cứu, nhóm thực hiện dự án đã nuôi cá bông lau bố mẹ thành thục từ cá giống trong hệ thống bể tuần hoàn. Cá bố mẹ sau đó được kích thích sinh sản nhân tạo bằng các loại kích dục tố thường dùng trong nuôi trồng thủy sản.

Cá bột tiếp tục được ương trong bể đến giai đoạn cá hương và cá giống. Kết quả này tạo cơ sở để từng bước chủ động nguồn giống, phục vụ nghiên cứu và phát triển nghề nuôi cá bông lau trong thời gian tới.

Cá bông lau, một số nơi còn gọi là cá dứa, là loài cá da trơn sống ở vùng nước lợ, có kích thước lớn, thịt ngon và giá trị kinh tế cao; cá thương phẩm có trọng lượng trung bình khoảng 2 kg.

Trong tự nhiên, cá bông lau có tập tính di cư để sinh sản. Các nghiên cứu ghi nhận bãi đẻ của loài cá này ở khu vực giáp ranh Campuchia - Lào, đặc biệt quanh thác Khone Phapheng của Lào, nơi có dòng chảy mạnh, bãi cát cùng các khe và vực sâu nền đá.

Tại Việt Nam, hiện chỉ có một số ít hộ dân ở vùng ven biển thử nuôi thương phẩm cá bông lau, trong khi nguồn con giống vẫn chủ yếu được khai thác từ tự nhiên. Do đó, việc nuôi thành thục cá bố mẹ và sinh sản nhân tạo thành công có ý nghĩa quan trọng trong việc từng bước chủ động nguồn giống, giảm phụ thuộc vào nguồn cá tự nhiên.

Kết quả này cũng tạo tiền đề để nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện quy trình sản xuất giống, đánh giá điều kiện nuôi và khả năng phát triển cá bông lau thành đối tượng nuôi thương phẩm trong tương lai.

Cá bông lau kích cỡ thương phẩm có trọng lượng trung bình khoảng 2 kg - Ảnh: Đại học Cần Thơ

Mở thêm hướng nuôi thích ứng xâm nhập mặn

Thành công với cá bông lau gắn với một bài toán lớn hơn của thủy sản Đồng bằng sông Cửu Long là tìm kiếm những đối tượng nuôi phù hợp trong điều kiện môi trường sản xuất ngày càng chịu tác động của biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn.

Theo Đại học Cần Thơ, cá bông lau là loài cá da trơn có giá trị kinh tế và khả năng thích nghi với điều kiện nhiễm mặn. Việc phát triển thêm đối tượng nuôi này có thể góp phần đa dạng hóa các loài thủy sản ở Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời tạo thêm sản phẩm phục vụ xuất khẩu bên cạnh các đối tượng truyền thống như cá tra.

Tuy nhiên, sinh sản nhân tạo thành công mới là bước khởi đầu. Đại học Cần Thơ sẽ tiếp tục hoàn thiện các nghiên cứu về cá giống và nuôi thương phẩm, đánh giá khả năng phát triển loài cá này trước khi đưa kết quả vào thực tiễn sản xuất.

Điểm quan trọng của nghiên cứu là tạo cơ sở khoa học để từng bước chủ động nguồn giống một loài cá bản địa lâu nay còn phụ thuộc vào khai thác tự nhiên. Nếu các nghiên cứu tiếp theo được hoàn thiện, cá bông lau có thể trở thành một đối tượng nuôi mới tại những khu vực chịu ảnh hưởng của xâm nhập mặn, góp phần đa dạng hóa sản phẩm thủy sản và nâng cao khả năng thích ứng của ngành thủy sản vùng châu thổ.