Làn sóng cắt giảm việc làm chưa từng có trong ngành công nghệ

Meta dự định cắt giảm hàng nghìn việc làm. Ảnh: Alamy/PA

Big Tech cắt giảm để tăng tốc AI

Theo CNN, Meta vừa xác nhận sẽ cắt giảm khoảng 10% lực lượng lao động, tương đương gần 8.000 nhân viên; đồng thời để trống khoảng 6.000 vị trí chưa tuyển. Đằng sau con số đó là chiến lược rõ ràng: dồn nguồn lực cho cuộc đua AI.

Dưới sự dẫn dắt của CEO Mark Zuckerberg, công ty đang đẩy mạnh đầu tư vào các mô hình ngôn ngữ lớn, chatbot và hạ tầng dữ liệu. Những lĩnh vực này được xem là nền tảng cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo.

Ở phía bên kia, Microsoft lựa chọn cách tiếp cận “mềm” hơn nhưng không kém phần quyết liệt. Hãng triển khai chương trình nghỉ việc tự nguyện dành cho khoảng 7% nhân sự tại Mỹ, tương đương gần 8.750 người.

Điều kiện áp dụng gồm tổng tuổi và số năm làm việc đạt từ 70 trở lên, cho thấy mục tiêu không chỉ là cắt giảm chi phí, mà còn tái cơ cấu lực lượng lao động theo hướng phù hợp hơn với kỷ nguyên AI. Đây cũng là lần đầu tiên Microsoft áp dụng hình thức này, sau khi tiến hành sa thải quy mô lớn trong năm 2025.

Những động thái trên không diễn ra riêng lẻ. Thực tế, các “ông lớn” công nghệ như Amazon, Google hay Oracle cũng cắt giảm hàng chục nghìn việc làm trong thời gian qua. Điểm chung là họ đồng thời gia tăng chi tiêu cho AI ở quy mô chưa từng có.

Ước tính, Meta, Microsoft, Amazon và Google sẽ chi khoảng 650 tỷ USD cho đầu tư vốn trong năm 2026, phần lớn dành cho trung tâm dữ liệu và phát triển mô hình AI.

CEO Microsoft Satya Nadella phát biểu tại sự kiện Microsoft AI Tour ở Sydney tháng 4/2026. Ảnh: Getty Images

Thị trường lao động toàn cầu trước bước ngoặt công nghệ

Đáng chú ý, làn sóng cắt giảm này diễn ra sau giai đoạn mở rộng mạnh mẽ trong đại dịch COVID-19, khi các công ty công nghệ tuyển dụng ồ ạt để đáp ứng nhu cầu số hóa tăng vọt.

Khi thị trường trở lại trạng thái bình thường và AI bắt đầu chứng minh khả năng thay thế một phần công việc, “bài toán hiệu suất” trở thành ưu tiên hàng đầu. Nói cách khác, các doanh nghiệp đang chuyển từ tăng trưởng bằng quy mô nhân sự sang tăng trưởng bằng năng suất công nghệ. Tuy nhiên, sự chuyển dịch này cũng đặt ra những câu hỏi lớn.

Khi AI có thể đảm nhận tới 30% công việc lập trình như lãnh đạo Microsoft từng đề cập thì ranh giới giữa “hỗ trợ” và “thay thế” ngày càng trở nên mờ nhạt. Những vị trí từng cần cả một đội ngũ giờ có thể được thực hiện bởi một cá nhân với sự hỗ trợ của công cụ AI. Điều đó không chỉ thay đổi cách doanh nghiệp vận hành, mà còn buộc người lao động phải thích ứng với một chuẩn kỹ năng hoàn toàn mới.

Ở góc độ thị trường, phản ứng cũng cho thấy sự thận trọng. Ngày 23/4 (giờ Mỹ), cổ phiếu Microsoft giảm khoảng 4% trong phiên giao dịch gần nhất và mất khoảng 15% giá trị từ đầu năm, trong khi Meta gần như đi ngang. Điều này phản ánh thực tế dù AI mở ra kỳ vọng tăng trưởng dài hạn, chi phí đầu tư khổng lồ trong ngắn hạn vẫn là áp lực không nhỏ đối với các tập đoàn.

Làn sóng cắt giảm nhân sự không chỉ diễn ra trong ngành công nghệ mà đang lan sang bán lẻ và sản xuất. Hãng Nike cắt khoảng 1.400 việc làm (gần 2%) để tinh gọn bộ máy, trong bối cảnh doanh thu suy giảm và cạnh tranh gia tăng. Trước đó, hãng cũng đã cắt 775 vị trí nhằm thúc đẩy tự động hóa. Tương tự, Electrolux dự kiến cắt 3.000 việc làm trong hai năm, đồng thời huy động 9 tỷ crown và hợp tác với Midea để tái cấu trúc sản xuất.

Những động thái này cho thấy áp lực kép khi vừa cắt giảm chi phí, vừa đầu tư cho tương lai. Từ công nghệ đến sản xuất, doanh nghiệp bước vào chu kỳ chuyển đổi sâu rộng, nơi tự động hóa và AI ngày càng tái định hình cách vận hành và nhu cầu lao động toàn cầu.

AI không còn là công cụ hỗ trợ, mà trở thành “trung tâm vận hành” mới của doanh nghiệp. Trong quá trình đó, thị trường lao động chắc chắn sẽ chịu những tác động không tránh khỏi. Nhưng như mọi cuộc cách mạng công nghệ trước đây, sự thay đổi luôn đi kèm với cơ hội. Vấn đề không nằm ở việc AI sẽ thay thế bao nhiêu việc làm, mà ở việc con người có thể thích nghi nhanh đến đâu để làm chủ chính công nghệ đang định hình lại tương lai của mình.