Lan tỏa giá trị truyền thống qua triển lãm tranh sơn mài 'Quê hương và người chiến sĩ'

Các đại biểu cắt băng khai mạc triển lãm. Ảnh: TK

Triển lãm giới thiệu đến công chúng 55 tác phẩm tranh sơn mài đặc biệt tiêu biểu. Đây là những tác phẩm có giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc sắc, được lựa chọn từ kho lưu trữ của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam và các thế hệ họa sĩ, giảng viên, sinh viên của Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam và Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp.

Không gian khánh tiết giới thiệu tranh sơn mài tiêu biểu như: “Những người mẹ Việt Nam” của họa sĩ Đỗ Xuân Doãn, khắc họa sự hy sinh cao cả của người phụ nữ Việt Nam trong dòng chảy lịch sử dân tộc; tác phẩm “Bác Hồ với Hải quân” của Đại tá, họa sĩ Nguyễn Bằng Lâm, khắc họa hình ảnh Bác Hồ với lực lượng vũ trang nhân dân khi thể hiện sự kiện Người tới thăm bộ đội Hải quân năm 1961.

Nội dung triển lãm gồm 3 phần trọng tâm: Phần 1 - Dấu ấn quê hương: Giới thiệu 12 tác phẩm tiêu biểu phản ánh vẻ đẹp đất nước và chiều sâu văn hóa dân tộc. Bằng kỹ thuật sử dụng sơn ta truyền thống kết hợp cùng các nguyên liệu quý như vàng, bạc, cẩn vỏ trai, vỏ trứng, các họa sĩ đã khắc họa nên một bức tranh toàn cảnh vừa giàu tính lịch sử, vừa mang nét dung dị của đời sống.

Các đại biểu tham quan triển lãm. Ảnh: TK

Tiêu biểu là tác phẩm mang âm hưởng sử thi “Hào khí Đông A - Bạch Đằng 1288” của tác giả Nguyễn Trường Linh; tác phẩm tái hiện không khí lễ hội “Rước kiệu” hay tác phẩm mang gam màu trầm lắng đậm chất sơn mài “Hội Chùa Thầy” của tác giả Trần Huy Quang. Sức sống của những miền quê đồng bằng Bắc Bộ hiện lên chân thực qua tác phẩm “Chiều quê” (Nguyễn Tuấn Lâm), “Chợ quê” (Nguyễn Quy); hay vẻ đẹp vùng cao hùng vĩ trong “Phiên chợ Bắc Hà” (Trần Anh Tuấn) và “Xuống chợ” (Nguyễn Phương Liên).

Phần 2 - Người chiến sĩ ấy: Giới thiệu 21 tác phẩm phản ánh sinh động hình tượng “Bộ đội Cụ Hồ” và tình đoàn kết quân dân gắn bó qua hai cuộc kháng chiến của dân tộc dưới góc nhìn nghệ thuật sơn mài. Trọng tâm của phần này là hình ảnh vị lãnh tụ vĩ đại qua các tác phẩm “Từ Pác Bó” của Lê Quốc Lộc sáng tác năm 1949 và “Trên đường đi chiến dịch” của Phạm Ngọc Liệu.

Phần trưng bày giới thiệu tác phẩm của những tên tuổi lớn, lớp họa sĩ thời kỳ Mỹ thuật Đông Dương - những người đã đặt nền móng cho nghệ thuật sơn mài Việt Nam như họa sĩ Lê Quốc Lộc và họa sĩ Nguyễn Sỹ Ngọc (hai tác giả được giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật năm 2000). Những bức tranh như “Tình quân dân”, “Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn pháo” (Dương Hướng Minh), hay “Trận địa trên cầu” (Phạm Đức Cường) không chỉ là nghệ thuật, mà còn là ký ức sống động bằng hình ảnh về những năm tháng kháng chiến lửa đạn. Đặc biệt, bộ tranh sơn mài 10 tấm dài gần 8m “Điện Biên Phủ và Điện Biên Phủ trên không” của họa sĩ Lê Huy Toàn là một bức tranh toàn cảnh đồng hiện những sự kiện trọng đại trong lịch sử dân tộc.

Khách tham quan trải nghiệm làm thử các sản phẩm sơn mài. Ảnh: TK

Phần 3 - Sắc màu hòa bình, với 20 tác phẩm của các thế hệ họa sĩ. Phần này phản ánh đời sống xã hội sau chiến tranh, không khí xây dựng quê hương và nhịp điệu lao động hăng say. Những sắc thái suy tư trong “Đá cũng nảy mầm xanh” (Quang Thọ), hay lòng biết ơn trong “Uống nước nhớ nguồn” (Nguyễn Văn Tuyên) hòa cùng niềm vui của ngày mới trong “Ngày mùa trên sân hợp tác xã” (Nguyễn Nghĩa Duyên), “Công trường xây dựng cầu Thăng Long” (Lò An Quang). Sức sống dân tộc lúc này lắng đọng trong từng góc nhỏ bình yên, từ “Làng nổi” (Lê Trần Hậu Anh) đến “Áng mây mùa hạ” của họa sĩ trẻ nhất triển lãm Trần Văn Phong, tạo nên một diện mạo mỹ thuật hiện đại, tự tại và đầy triển vọng.

Tác phẩm sơn mài "Bên sông Sê Đôn" của tác giả Nguyễn Tiến Dũng trưng bày tại triển lãm. Ảnh: ĐN

Tại triển lãm, khách tham quan còn được trải nghiệm kỹ thuật mài, vẽ và tự tay làm thử các sản phẩm sơn mài gắn liền với nội dung quân sự. Đây là không gian giao lưu nghệ thuật, giúp kết nối truyền thống với hiện đại, tương tác giữa nghệ sĩ và công chúng; góp phần lan tỏa tình yêu nghệ thuật sơn mài đến thế hệ trẻ.

Phát biểu khai mạc, Đại tá Lê Vũ Huy, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam nhấn mạnh, triển lãm nhằm tôn vinh giá trị nghệ thuật sơn mài truyền thống của Việt Nam. Đây cũng là sự tri ân sâu sắc những đóng góp thầm lặng của các thế hệ họa sĩ - chiến sĩ trong và ngoài Quân đội đã không ngừng sáng tạo nghệ thuật, sáng tác nên những tác phẩm tranh sơn mài quý giá, có giá trị nghệ thuật đặc sắc và nội dung phong phú; đồng thời, động viên để các thế hệ tác giả tiếp tục nuôi dưỡng niềm say mê, nhiệt huyết sáng tác các tác phẩm sơn mài về đề tài Lực lượng vũ trang - Chiến tranh cách mạng. Qua đó, đóng góp tích cực vào công tác giáo dục truyền thống cách mạng và xây dựng niềm tự hào dân tộc bằng các tác phẩm hội họa đặc sắc.

Đại tá Lê Vũ Huy, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam phát biểu khai mạc triển lãm. Ảnh: TK

Thông tin về triển lãm được cập nhật trên Trang tin điện tử Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam (https://btlsqsvn.mod.gov.vn/) để cán bộ, chiến sĩ và nhân dân có thể tìm hiểu.

Triển lãm mở cửa đón khách tham quan từ ngày 22/4/2026 tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Km 6+500 Đại lộ Thăng Long, Xuân Phương, Hà Nội.