Lan tỏa hệ giá trị Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới

Hệ giá trị văn hóa tạo nền tảng tinh thần của xã hội, bồi dưỡng lòng nhân ái, nghĩa tình, trung thực, khoan dung, tôn trọng sự khác biệt - Ảnh minh họa: ITN.

Quyết định không chỉ xác định rõ nội hàm của từng hệ giá trị mà còn đề ra lộ trình, nhiệm vụ và cơ chế thực hiện, hướng tới đưa những giá trị cốt lõi của dân tộc thấm sâu vào đời sống xã hội, trở thành nền tảng tinh thần và nguồn lực nội sinh cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Định hình hệ giá trị Việt Nam

Phát triển văn hóa và xây dựng con người luôn được Đảng, Nhà nước xác định là nhiệm vụ nền tảng trong chiến lược phát triển đất nước. Tuy nhiên, để những giá trị được xác lập không chỉ dừng lại ở định hướng mà thực sự đi vào cuộc sống, cần một cơ chế tổ chức thực hiện đồng bộ, thống nhất, lộ trình cụ thể.

Kế hoạch hướng tới đưa các hệ giá trị thấm sâu vào đời sống xã hội, phát huy vai trò của văn hóa, gia đình và con người Việt Nam phát triển bền vững; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, ngăn chặn suy thoái đạo đức, lối sống và nâng cao sức đề kháng trước các tác động tiêu cực.

Kế hoạch nhấn mạnh việc phát huy nguồn lực nội sinh từ văn hóa và con người Việt Nam, gắn triển khai các hệ giá trị với phát triển công nghiệp văn hóa, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, góp phần phục vụ mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Đặc biệt, lần đầu tiên 4 hệ giá trị được xác định đầy đủ và làm rõ mối quan hệ gắn kết giữa quốc gia, văn hóa, gia đình và con người. Theo đó, hệ giá trị quốc gia gồm 9 giá trị cốt lõi: Hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc, định hướng lý tưởng, mục tiêu và khát vọng phát triển đất nước; bồi đắp lòng yêu nước, ý thức công dân, tinh thần đoàn kết, tự lực, tự cường và trách nhiệm xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Hệ giá trị văn hóa gồm 4 thành tố: Dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học, được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, góp phần bồi dưỡng lòng nhân ái, trung thực, lối sống văn minh, tư duy khoa học, năng lực sáng tạo và ý thức gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Hệ giá trị gia đình là môi trường đầu tiên hình thành và nuôi dưỡng nhân cách con người. Ảnh minh họa; ITN.

Hệ giá trị gia đình với 4 giá trị cốt lõi: Ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh, tiếp tục khẳng định gia đình là môi trường đầu tiên hình thành nhân cách, nuôi dưỡng tình yêu thương, sự tôn trọng, bình đẳng, trách nhiệm và gắn kết giữa các thành viên.

Kết tinh từ ba hệ giá trị trên là chuẩn mực con người Việt Nam với 8 phẩm chất: Yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo; đồng thời nhấn mạnh khát vọng vươn lên và tinh thần cống hiến trong thời kỳ mới.

Đưa hệ giá trị vào thực tiễn

Không dừng ở việc xác định nội hàm từng hệ giá trị, Kế hoạch còn làm rõ mối quan hệ gắn kết giữa các hệ giá trị. Theo đó, con người giữ vai trò trung tâm, vừa là chủ thể thực hành, lan tỏa các giá trị, vừa là mục tiêu của sự phát triển.

Gia đình là môi trường hình thành, nuôi dưỡng và trao truyền các giá trị văn hóa, đạo đức giữa các thế hệ; văn hóa tạo môi trường để các giá trị được tiếp nhận, thực hành và lan tỏa, góp phần bồi dưỡng phẩm chất con người, củng cố gia đình và phát huy sức mạnh nội sinh.

Trên nền tảng đó, hệ giá trị quốc gia giữ vai trò định hướng mục tiêu, lý tưởng và khát vọng phát triển, được hiện thực hóa thông qua sự phát triển của con người, gia đình và văn hóa.

Để đưa các hệ giá trị đi vào thực tiễn, Kế hoạch đề ra 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, từ hoàn thiện thể chế, truyền thông, giáo dục đến chuyển đổi số và hợp tác quốc tế.

Trong đó, nhiệm vụ đầu tiên là hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm bảo đảm triển khai đồng bộ các hệ giá trị. Các bộ, ngành, địa phương được giao cụ thể hóa các hệ giá trị thành chuẩn mực, quy tắc ứng xử phù hợp với từng lĩnh vực, nhóm đối tượng; lồng ghép các tiêu chí vào chiến lược, chương trình phát triển, đồng thời xây dựng, thí điểm và nhân rộng các mô hình thực hành hiệu quả.

Chuẩn mực con người Việt Nam là sự kết tinh các giá trị quốc gia, văn hóa và gia đình.

Song song với đó, Kế hoạch đẩy mạnh truyền thông, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức và tạo chuyển biến trong hành vi ứng xử văn hóa. Các nhiệm vụ trọng tâm gồm đổi mới phương thức truyền thông, xây dựng thông điệp ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng; tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, văn hóa công sở, văn hóa kinh doanh và nếp sống văn hóa trong gia đình, cộng đồng.

Đáng chú ý, Kế hoạch yêu cầu xây dựng chương trình truyền thông “Gia đình Việt” và “An ninh văn hóa không gian mạng”. Đồng thời, các hệ giá trị sẽ được lồng ghép vào nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế, xây dựng nông thôn mới, phát triển làng nghề, văn hóa doanh nghiệp và chương trình “Thương hiệu quốc gia Việt Nam”.

Kế hoạch cũng dành riêng nhóm nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo đó, sẽ nghiên cứu, chuẩn hóa nội hàm các hệ giá trị, xây dựng bộ tiêu chí theo dõi, đánh giá; ứng dụng thực tế ảo, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số để số hóa tư liệu, đổi mới hoạt động giáo dục, trải nghiệm văn hóa, xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống theo dõi việc triển khai.

Đặc biệt, đẩy mạnh hợp tác quốc tế thông qua ngoại giao văn hóa, trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và quảng bá các hệ giá trị Việt Nam; khuyến khích sự tham gia của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, các tổ chức quốc tế và người nước ngoài tại Việt Nam trong lan tỏa các giá trị tốt đẹp của dân tộc.