Lan tỏa sức sống dân ca

Đều đặn tối thứ Bảy hằng tuần, Không gian văn hóa đường Hùng Vương, phường Lương Văn Tri lại rộn ràng tiếng đàn tính, điệu then, câu lượn, làn điệu sli cùng sắc màu trang phục Tày, Nùng. Tại đây, những người nông dân, cán bộ hưu trí đã trở thành những “nghệ sĩ” quần chúng thực thụ. Bà Nguyễn Thị Liên, Chủ nhiệm CLB Văn nghệ dân gian truyền thống xứ Lạng chia sẻ: “Chúng tôi duy trì biểu diễn định kỳ với mong muốn đưa nghệ thuật truyền thống đến với Nhân dân. Việc đưa dân ca ra không gian cộng đồng không chỉ nâng cao mức hưởng thụ văn hóa mà còn lan tỏa tình yêu di sản, giúp thế hệ trẻ thêm trân trọng, giữ gìn bản sắc dân tộc.”

Tiết mục "Câu then dâng Đảng" do các thành viên CLB Đàn và hát dân ca phường Kỳ Lừa biểu diễn

Cùng với Không gian văn hoá đường Hùng Vương, các không gian như Phố đi bộ Kỳ Lừa, trạm dừng nghỉ Hoa Hồi (xã Nhân Lý) hay các làng du lịch cộng đồng tại Hữu Liên, Bắc Sơn... cũng duy trì hiệu quả các đội văn nghệ cơ sở. Hiện nay, toàn tỉnh duy trì 515 CLB, tổ, đội văn nghệ truyền thống. Trong đó nổi bật là các CLB: Sình ca Cao Lan (xã Thiện Tân), Văn hóa dân gian Tày thôn Nà Cái (xã Vũ Lăng), Điếp Sli Then (xã Đồng Đăng)…

Thông qua chương trình biểu diễn hằng năm, các CLB đã trực tiếp lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống tại các sự kiện lớn như: Lễ hội Kỳ Cùng - Tả Phủ, Bủng Kham, Báo Slao, Háng Pỉnh, Lễ hội Hoa Đào, Lễ hội Na, Mùa vàng  Bắc Sơn...

Cùng với sự nhiệt huyết của thành viên các tổ, đội, CLB cơ sở còn là sự đồng hành bài bản từ ngành chuyên môn và chính sách hỗ trợ kịp thời của tỉnh trong công tác bảo tồn di sản. Ông Lưu Bá Mạc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) cho biết: Thực hiện Đề án “Bảo tồn, phát huy giá trị dân ca, dân vũ, dân nhạc của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2021 – 2030” của Bộ VHTT&DL, hằng năm, ngành đã xây dựng kế hoạch sưu tầm, ghi hình tư liệu; tổ chức các lớp truyền dạy; hỗ trợ, khuyến khích xây dựng và nhân rộng các đội, CLB dân ca tại cơ sở; đồng thời tạo môi trường, mở rộng các sân chơi giao lưu và liên hoan văn nghệ định kỳ, tạo điều kiện thuận lợi cho các hạt nhân văn hóa được giao lưu, học hỏi, nâng cao kỹ năng trình diễn…

Từ năm 2016 đến nay, Sở VHTT&DL, Hội Bảo tồn dân ca tỉnh và các nghệ nhân đã tổ chức trên 220 lớp truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể cho hàng ngàn học viên trên địa bàn tỉnh. Quá trình này góp phần củng cố, nâng cao tính chuyên sâu của hoạt động CLB, xây dựng các tầng lớp kế thừa, các hạt nhân nòng cốt, chủ thể văn hóa tiêu biểu trong cộng đồng.

Từ năm 2020 đến 2025, tỉnh đã tổ chức thành công 3 kỳ liên hoan dân ca toàn tỉnh, thu hút hàng ngàn lượt nghệ nhân tham gia với trên 100 tiết mục dân ca đặc sắc. Ông Hoàng Việt Bình, Phó Chủ tịch Hội Bảo tồn dân ca tỉnh cho biết: Hiện nay, hội có gần 1.000 hội viên và trên 50 CLB dân ca. Hằng năm, hội đều tổ chức giao lưu dân ca tại các phiên chợ vùng cao và các lễ hội lớn nhằm khơi dậy tinh thần bảo tồn, làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc, gắn với xây dựng đời sống văn hóa cơ sở.

Sự kết hợp hài hòa giữa tình yêu di sản của người dân và chính sách đồng hành, định hướng bài bản từ cấp ủy, chính quyền các cấp đã và đang tạo động lực quan trọng bảo tồn văn hóa xứ Lạng. Những làn điệu dân ca ngân vang hôm nay không chỉ nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân, mà còn khẳng định sức sống trường tồn của văn hóa truyền thống, trở thành "nguồn lực nội sinh" thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nơi vùng đất biên cương.