Lan tỏa tinh hoa văn hóa Phú Nghĩa
Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24-11), Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa năm 2026 trở thành dịp tôn vinh những giá trị di sản, làng nghề truyền thống, đồng thời khơi mở hướng phát triển kinh tế từ bản sắc văn hóa quê hương.
Hồn cốt trăm năm trong từng nếp làng

Tiết mục văn nghệ trong đêm khai mạc Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa năm 2026, tối 20-11. Ảnh: Kim Nhuệ
Dù trời khá rét nhưng tối 20 và ngày 21-11, hàng nghìn người dân vẫn có mặt tại Khu sinh thái Thăng Long Ecobay, thôn Thanh Sơn (xã Phú Nghĩa), dự Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa năm 2026. Trên sân khấu, những tiết mục ca múa nhạc, hoạt cảnh tái hiện vẻ đẹp quê hương, con người và nghề truyền thống làm ấm bừng không gian ngày đầu đông. Bên cạnh sân khấu là 20 gian trưng bày, nơi người dân, du khách có thể tìm hiểu những nghề đã làm nên tên tuổi của các làng quê Phú Nghĩa.
Với chủ đề “Hương sắc làng nghề - Hội tụ tinh hoa”, Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa diễn ra từ ngày 20 đến 22-11. Cùng với trưng bày sản phẩm thủ công mỹ nghệ, sản phẩm OCOP, nông sản, chương trình còn có các hoạt động trình diễn, trải nghiệm nghề, giao lưu với nghệ nhân. Đến đây, khách tham quan có thể ngắm đồ mây tre đan Phú Vinh, đồ gỗ mỹ nghệ Phù Yên, tìm hiểu nghệ thuật ca trù Đồng Trữ, truyền thống khoa bảng của làng Chi Nê.

Hàng nghìn người dân tham gia Tuần lễ Văn hóa xã Phú Nghĩa đêm khai mạc 20-11. Ảnh: Kim Nhuệ
Có mặt từ sớm trong đêm khai mạc, ông Nguyễn Văn Tuấn (thôn Thanh Sơn) phấn khởi chia sẻ: “Lần đầu tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam 24-11, bà con phấn khởi lắm. Ra đây mới thấy hết cái hay, cái đẹp của các làng trong xã, vừa là dịp vui chơi, vừa để con cháu thêm tự hào về quê mình”.
Phú Nghĩa hiện có 75 di tích và 23 di sản văn hóa phi vật thể. Đình Yên Trường, đình Sơn Quyết Hạ, Quán Lương Sơn cùng những phong tục, lễ hội ở các làng là một phần trong đời sống văn hóa của cư dân nơi đây. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tuần lễ văn hóa là dịp để người dân các thôn trên địa bàn xã Phú Nghĩa hiểu thêm về nhau. Cùng sống trong một xã, mỗi làng có một câu chuyện riêng để giới thiệu với du khách và với chính những người làng bên.

Trải nghiệm nghệ thuật hát ca trù Đồng Trữ tại Tuần lễ Văn hóa xã Phú Nghĩa. Ảnh: Hoài Lưu
Ở Chi Nê, câu chuyện người làng muốn kể với con cháu là truyền thống khoa bảng, hiếu học của quê hương. Theo ông Nguyễn Huy Viết, Trưởng dòng họ Nguyễn ở thôn Chi Nê, giá trị lớn nhất của di tích lịch sử là giúp thế hệ trẻ hiểu về cội nguồn, biết những người đi trước đã đóng góp gì trong quá trình xây dựng, bảo vệ quê hương. Với ông Viết, niềm tự hào của con cháu về làng mình bắt đầu từ sự hiểu biết ấy. Khi hiểu được ý nghĩa của di tích, người trẻ sẽ biết trân trọng và có trách nhiệm gìn giữ những gì cha ông để lại.
Giữa không gian nhộn nhịp của ngày hội, tiếng phách giòn giã và giọng hát ca trù của các bà, các chị làng Đồng Trữ khiến nhiều bạn trẻ dừng chân lắng nghe... Chủ nhiệm Câu lạc bộ Ca trù Đồng Trữ Lưu Văn Mừng cho biết, câu lạc bộ đã duy trì hoạt động gần 20 năm, quy tụ những người yêu ca trù của quê hương. Các thành viên đã đi biểu diễn ở nhiều nơi, đưa tiếng đàn, giọng hát của làng đến với đông đảo công chúng. Ngay tại quê nhà, họ còn dành thời gian hướng dẫn, truyền dạy ca trù cho thế hệ trẻ.
Sau gần hai thập niên cùng các thành viên duy trì câu lạc bộ, điều ông Lưu Văn Mừng mong nhất là có thêm thanh thiếu niên yêu thích, tiếp nối nghệ thuật ca trù. Bởi vậy, việc dành một không gian giới thiệu ca trù Đồng Trữ giữa ngày hội làng nghề cũng có ý nghĩa với những người đang theo đuổi loại hình nghệ thuật này. Trong số người dân đến xem biểu diễn, tham quan gian hàng, có cả lớp khán giả trẻ mà câu lạc bộ mong muốn đưa ca trù đến gần hơn.
Để di sản nuôi sống người làm nghề

Gian trưng bày tư liệu về truyền thống khoa bảng của làng Chi Nê tại Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa. Ảnh: Hoài Lưu
Xã Phú Nghĩa hiện có 21 làng nghề, trong đó có nghề mộc Phù Yên, nghề mây tre đan Phú Vinh và các làng nghề mây tre giang đan tại Đông Phương Yên, Đông Sơn, Trung Hòa. Tại khu trưng bày, bên cạnh những sản phẩm gỗ mỹ nghệ của người thợ Phù Yên là những chiếc giỏ, khay, đèn trang trí bằng mây, tre với nhiều kiểu dáng. Khách tham quan có thể nhận ra ngay công dụng của từng món đồ. Còn để hiểu vì sao cũng từ sợi mây, nan tre ấy, người thợ tạo được nhiều kiểu đan, hoa văn đến vậy, phải nghe nghệ nhân kể chuyện nghề.
Nghệ nhân Hoàng Văn Hạnh cho biết, nghề mây tre đan ở làng Phú Vinh đã có lịch sử hơn 400 năm, với trên 250 lối đan tết. Qua nhiều thế hệ, người đi trước chắt lọc kinh nghiệm xử lý nguyên liệu, cách đan, cách tạo hoa văn rồi truyền lại cho người sau. Nhiều kỹ thuật, hoa văn được gìn giữ đến nay đã thành nét riêng để người mua nhận ra sản phẩm của thợ Phú Vinh giữa những mặt hàng mây tre đan của nhiều làng nghề khác.

Nhiều sản phẩm mỹ nghệ tinh hoa nhất của làng nghề mây tre đan Phú Vinh được giới thiệu tại Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa. Ảnh: Kim Nhuệ
Từ vốn nghề ấy, nghệ nhân Hoàng Văn Hạnh nhìn thấy cơ hội cho người trẻ phát triển kinh doanh ngay trên quê hương. Theo ông, thế hệ sau đang khai thác những lối đan truyền thống để thiết kế sản phẩm phù hợp với nhu cầu của khách hàng. Người làm nghề cũng cần biết kể câu chuyện về sản phẩm của mình, giúp người mua hiểu được đặc điểm của kỹ thuật đan, giá trị của hoa văn cũng như công sức của người thợ. Đó là cách để những kinh nghiệm cha ông tích lũy qua nhiều đời tiếp tục mang lại sinh kế cho con cháu.
Các hoạt động trình diễn, trải nghiệm nghề trong khuôn khổ tuần lễ mở ra dịp gặp gỡ giữa người làm nghề và người sử dụng sản phẩm. Bên chiếc giỏ, chiếc khay đã hoàn thiện, khách tham quan có thể tìm hiểu công đoạn xử lý nguyên liệu, kỹ thuật đan tết qua trao đổi trực tiếp với nghệ nhân. Với những người thợ quen giới thiệu hàng qua mẫu mã, kiểu dáng, đây cũng là dịp để kể với khách điều khó thể hiện hết trên một sản phẩm trưng bày.

Bằng sự khéo léo, sáng tạo, nghệ nhân xã Phú Nghĩa đã làm ra những chiếc đèn trang trí độc đáo từ thân cây đu đủ. Ảnh: Kim Nhuệ
Trao đổi với phóng viên, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Phú Nghĩa Nguyễn Hợp Tiến cho biết, Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa là hoạt động cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Trong bảo tồn di sản, địa phương chú trọng vai trò của người dân, nghệ nhân và việc giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Xã định hướng gắn di tích lịch sử, di sản văn hóa và làng nghề với phát triển du lịch trải nghiệm, từng bước hình thành các sản phẩm du lịch mang nét riêng của Phú Nghĩa. Cùng với đó, địa phương khuyến khích người làm nghề đổi mới thiết kế, ứng dụng công nghệ để quảng bá sản phẩm…
Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa sẽ khép lại vào ngày 22-11, nhưng dư âm và điều các nghệ nhân mong đợi lại nằm ở những ngày sau hội. Với ông Lưu Văn Mừng, đó là có thêm người trẻ theo học ca trù Đồng Trữ. Với Nghệ nhân Hoàng Văn Hạnh, đó là lớp thợ trẻ biết vận dụng những lối đan cha ông truyền lại để làm ra sản phẩm mới, có thể sống bằng nghề ngay trên quê hương. Từ mong mỏi ấy, câu chuyện phát huy giá trị văn hóa ở Phú Nghĩa có một đích đến cụ thể: Để người dân vừa được thụ hưởng di sản, vừa có điều kiện tiếp nối và làm giàu thêm vốn văn hóa của làng mình.
Nguồn Hà Nội Mới: https://hanoimoi.vn/lan-toa-tinh-hoa-van-hoa-phu-nghia-1767049.html
