Làng nghề hương trầm Quỳ Châu chuyển mình nhờ chuyển đổi số

Việc đầu tư máy móc, cải tiến quy trình sản xuất, mở rộng kinh doanh trên các nền tảng trực tuyến không chỉ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn mở ra hướng phát triển mới cho làng nghề truyền thống. Đây cũng là bước cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Từ sản xuất thủ công đến ứng dụng công nghệ

Những ngày đầu tháng 11/2026, khi làng nghề hương trầm Quỳ Châu bước vào mùa sản xuất cao điểm, không khí lao động tại các cơ sở trở nên nhộn nhịp. Hàng chục lao động tất bật với các công đoạn hoàn thiện sản phẩm, đóng gói, chuẩn bị đơn hàng phục vụ thị trường trong và ngoài tỉnh.

Nếu trước đây phần lớn công đoạn phụ thuộc vào sức lao động thủ công thì nay nhiều cơ sở đã chủ động đầu tư thiết bị, từng bước cơ giới hóa quy trình sản xuất.

Điểm dễ nhận thấy trong hoạt động sản xuất hiện nay là sự kết hợp giữa bí quyết làm hương truyền thống với máy móc, thiết bị hiện đại. Nếu trước đây phần lớn công đoạn phụ thuộc vào sức lao động thủ công thì nay nhiều cơ sở đã chủ động đầu tư thiết bị, từng bước cơ giới hóa quy trình sản xuất. Nhờ đó, thời gian hoàn thành sản phẩm được rút ngắn, giảm chi phí nhân công, nâng cao năng suất và bảo đảm chất lượng đồng đều.

Không chỉ đổi mới ở khâu sản xuất, tư duy kinh doanh của người làm nghề cũng có nhiều chuyển biến. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào hệ thống đại lý, thương lái và các kênh tiêu thụ truyền thống, nhiều cơ sở đã sử dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử để quảng bá sản phẩm, tiếp nhận đơn hàng và kết nối trực tiếp với người tiêu dùng.

Ông Đậu Công Hà, chủ cơ sở hương trầm Hà Loan cho biết: Việc đầu tư thiết bị và ứng dụng công nghệ đã giúp hoạt động sản xuất, kinh doanh thuận lợi hơn, nhất là khả năng đáp ứng những đơn hàng có số lượng lớn.

Bình quân mỗi năm, cơ sở cung ứng ra thị trường khoảng 5 triệu nén hương chất lượng cao, đạt doanh thu từ 2,5 - 3 tỷ đồng. Sản phẩm được phân phối thông qua hệ thống đại lý, cộng tác viên tại nhiều tỉnh, thành phố. Bên cạnh đó, cơ sở đang đẩy mạnh bán hàng trực tuyến để mở rộng tệp khách hàng, giảm sự phụ thuộc vào các khâu trung gian và tăng khả năng tiếp cận thị trường.

Tương tự, bà Quang Thị Phương Thúy chủ cơ sở hương trầm Thiết Hợi, cũng đã đầu tư thêm máy móc nhằm giảm các công đoạn thủ công, tiết kiệm thời gian và chi phí nhân công. Việc đổi mới phương thức sản xuất giúp cơ sở chủ động hơn trong các đơn hàng, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.

Những thay đổi này cho thấy chuyển đổi số không còn là khái niệm xa lạ mà đang dần hiện diện trong từng công đoạn sản xuất, tiêu thụ tại làng nghề. Công nghệ vừa hỗ trợ người làm nghề nâng cao hiệu quả lao động, vừa tạo điều kiện để sản phẩm truyền thống tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.

Nghị quyết 57 tạo động lực đổi mới cho làng nghề truyền thống

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã xác định rõ vai trò của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong tạo động lực phát triển đất nước. Đối với Nghệ An, việc cụ thể hóa tinh thần nghị quyết tại các làng nghề truyền thống đang mở ra cơ hội đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại.

Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào hệ thống đại lý, thương lái và các kênh tiêu thụ truyền thống, các cơ sở sản xuất hương trầm Qùy Châu đã sử dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử để quảng bá sản phẩm, tiếp nhận đơn hàng và kết nối trực tiếp với người tiêu dùng.

Tại Quỳ Châu, những chuyển biến trong hoạt động sản xuất hương trầm là minh chứng cụ thể cho quá trình này. Từ việc đầu tư máy móc, cải tiến quy trình đến ứng dụng các nền tảng số trong quảng bá, kinh doanh, người làm nghề đang từng bước thay đổi cách thức tổ chức sản xuất và tiếp cận khách hàng.

Đến nay, xã Quỳ Châu có hơn 45 cơ sở sản xuất hương trầm lớn nhỏ, trong đó có 6 cơ sở có sản phẩm được công nhận đạt chuẩn OCOP. Từ một sản phẩm chủ yếu tiêu thụ trong phạm vi địa phương, hương trầm Quỳ Châu đã mở rộng thị trường đến nhiều tỉnh, thành phố, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường thông qua cả hệ thống phân phối truyền thống và các kênh thương mại điện tử.

Đáng chú ý, chuyển đổi số còn tạo điều kiện để các cơ sở sản xuất xây dựng hình ảnh, nhận diện thương hiệu và nâng cao khả năng cạnh tranh. Thông qua các nền tảng trực tuyến, thông tin về nguồn gốc, quy trình sản xuất và đặc trưng sản phẩm có thể được truyền tải đến người tiêu dùng nhanh chóng hơn. Đây là yếu tố quan trọng giúp sản phẩm làng nghề tạo dựng niềm tin, từng bước hình thành thị trường tiêu thụ ổn định.

Ông Lữ Văn Sơn, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Quỳ Châu cho biết: Địa phương đang cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57 bằng những hoạt động hỗ trợ thiết thực, hướng tới nâng cao giá trị sản phẩm, tạo việc làm và cải thiện thu nhập cho người dân.

“Thời gian tới, xã sẽ tích cực hỗ trợ các cơ sở xây dựng thương hiệu trên sàn thương mại điện tử để tiếp cận thị trường rộng hơn, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng. Đồng thời, tiếp tục khuyến khích đầu tư máy móc, cải tiến quy trình sản xuất nhằm nâng cao năng suất, bảo đảm chất lượng sản phẩm”, ông Sơn chia sẻ.

Số hóa làng nghề, mở rộng không gian phát triển kinh tế nông thôn

Không chỉ riêng làng nghề hương trầm Quỳ Châu, xu hướng ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đang từng bước lan tỏa đến nhiều ngành nghề truyền thống khác trên địa bàn Nghệ An, từ chế biến nông, lâm, thủy sản đến mây tre đan, dệt thổ cẩm và sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ.

Đầu tư máy móc, cải tiến quy trình sản xuất, mở rộng kinh doanh trên các nền tảng trực tuyến không chỉ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn mở ra hướng phát triển mới cho làng nghề hương Qùy Châu.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có khoảng 200 làng nghề và làng nghề truyền thống, tạo sinh kế cho hàng chục nghìn lao động với mức thu nhập phổ biến từ 5 - 10 triệu đồng/người/tháng. Không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, các làng nghề còn giữ vai trò quan trọng trong bảo tồn bản sắc văn hóa, duy trì kỹ năng và kinh nghiệm sản xuất được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số tại các làng nghề vẫn còn không ít khó khăn. Phần lớn cơ sở sản xuất có quy mô nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế, chưa đủ điều kiện đầu tư đồng bộ máy móc và công nghệ. Việc thiết kế mẫu mã, cải tiến bao bì, xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm còn thiếu tính chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, kỹ năng tiếp thị, bán hàng trực tuyến của một bộ phận người sản xuất chưa đáp ứng yêu cầu, khiến việc khai thác các nền tảng thương mại điện tử chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.

Trước thực tế đó, Nghệ An đang tập trung triển khai các giải pháp hỗ trợ làng nghề tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, đổi mới thiết bị, cải tiến công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm. Công tác xây dựng thương hiệu, đăng ký nhãn hiệu, ứng dụng tem truy xuất nguồn gốc, chuẩn hóa sản phẩm theo tiêu chuẩn OCOP cũng được chú trọng.

Cùng với hỗ trợ về kỹ thuật và sản xuất, các hoạt động tập huấn kỹ năng bán hàng trực tuyến, livestream, sử dụng sàn thương mại điện tử và xúc tiến thương mại tiếp tục được đẩy mạnh. Đây là những giải pháp thiết thực giúp các hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp làng nghề từng bước làm chủ phương thức kinh doanh mới, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hàng hóa.

Từ những xưởng hương trầm ở xã Quỳ Châu đến các làng nghề truyền thống trên toàn tỉnh, chuyển đổi số đang mở ra hướng đi mới cho kinh tế nông thôn Nghệ An. Khi giá trị văn hóa truyền thống được kết hợp với sức mạnh công nghệ, làng nghề không chỉ có thêm cơ hội phát triển sản xuất, mở rộng thị trường mà còn tạo nền tảng để bảo tồn nghề, giữ sinh kế cho người dân và phát triển bền vững trong thời đại số.