Lắng nghe lòng dân trong những bước chuyển của kỷ nguyên vươn mình

Con đường trước nhà tôi nối hai xã. Có một thời gian, đường xuống cấp, những ngày mưa càng khó đi. Người trong xóm luôn mong mỏi có một con đường tốt hơn. 

Cử tri phát biểu ý kiến tại một buổi tiếp xúc cử tri.

Qua những cuộc tiếp xúc cử tri, mong mỏi ấy được ghi nhận và tuyến đường được đưa vào kế hoạch xây dựng. Tôi từng nghĩ, vậy là điều khó nhất đã qua. 

Nhưng trong cuộc họp dân bàn việc triển khai, khi bàn đến việc mở rộng mặt đường, dành thêm phần đất và di dời hàng rào, những ý kiến khác nhau bắt đầu xuất hiện. Hóa ra, từ mong muốn chung đến đồng thuận trong hành động vẫn còn một khoảng cách.

KHI CUỘC SỐNG ĐI NHANH HƠN NHỮNG THÓI QUEN CŨ

Từ con đường trước nhà, nhìn ra cuộc sống hôm nay, những đổi thay đang hiện diện trong nhiều điều rất gần gũi. Ở các xã biên giới, những trường phổ thông nội trú liên cấp đang được triển khai xây dựng, trong đó có các công trình tại Đồng Tháp. Việc khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí được triển khai theo lộ trình, hướng đến chủ động phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe cho người dân. Đằng sau những chính sách ấy là chuyện học hành, sức khỏe và những mong mỏi rất đỗi bình thường của mỗi người.

Nhưng cái mới đi vào cuộc sống không phải lúc nào cũng chỉ mang đến những điều để người dân thụ hưởng. Có những thay đổi còn đòi hỏi mỗi người phải làm quen với cách nghĩ, cách làm mới. 

Từ ngày 1-1-2026, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không còn áp dụng phương pháp khoán thuế. Quy định có thể bắt đầu có hiệu lực từ một ngày cụ thể, nhưng những thói quen đã hình thành qua nhiều năm không thể thay đổi chỉ sau một ngày. Từ hiểu quy định đến thực hiện được trong công việc hằng ngày vẫn cần một khoảng thời gian để thích ứng.

Nhìn từ hai chiều ấy, có thể thấy khi một chủ trương đi vào cuộc sống, nó không chỉ làm thay đổi những điều kiện cụ thể của đời sống, mà còn tác động đến cách con người nghĩ và làm. 

Trong quá trình đó, những khác biệt về nhận thức, thói quen và khả năng thích ứng dần bộc lộ. Với Đảng, điều quan trọng là phải nhận diện đầy đủ những vấn đề ấy ngay từ quá trình tổ chức thực hiện, thay vì chỉ nhìn vào kết quả cuối cùng.

MUỐN ĐI TRƯỚC, PHẢI BIẾT NGHE TRƯỚC

Muốn “đi trước mở đường”, trước hết cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng phải nghiên cứu, nắm chắc, hiểu đúng chủ trương để tuyên truyền, vận động và tổ chức thực hiện. Nhưng như thế vẫn chưa đủ. Công tác tư tưởng còn phải kịp thời nhận ra những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn, biết lắng nghe để hiểu điều người dân đang nghĩ, đang băn khoăn. Đi trước không chỉ là nói trước. Muốn đi trước, phải biết nghe trước.

Cuộc họp dân về con đường trước nhà giúp tôi hiểu rõ hơn điều ấy. Những ý kiến khác nhau hôm đó không đơn thuần là chuyện đồng tình hay chưa đồng tình. Đằng sau mỗi ý kiến còn có những hoàn cảnh, suy nghĩ và điều băn khoăn riêng. 

Từ câu chuyện ấy, tôi càng thấm thía lời Bác dạy trong bài “Dân vận” về “óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm”. Muốn làm tốt công tác tư tưởng, cán bộ phải thực sự gần dân, lắng nghe để hiểu điều dân nghĩ, chứ không chỉ nói điều mình muốn dân hiểu.

Trong điều kiện hôm nay, việc nắm bắt ý kiến của người dân có thêm nhiều kênh từ môi trường số, khảo sát trực tuyến và các hình thức phản ánh thuận tiện hơn. 

Những công cụ ấy có thể giúp thông tin đến nhanh hơn, rộng hơn và hỗ trợ nhận ra sớm những tín hiệu mới từ đời sống. Nhưng phương tiện có đổi mới đến đâu cũng không thể thay thế sự gần dân, sát cơ sở. 

Bởi có những điều có thể nhận ra qua thông tin và phản ánh, nhưng muốn hiểu đầy đủ vì sao người dân nghĩ như vậy, cán bộ vẫn phải đến với thực tiễn, đối thoại và đặt mình trong mối liên hệ cụ thể với đời sống của dân.

ĐỪNG VỘI COI MỌI BĂN KHOĂN LÀ "TƯ TƯỞNG CHƯA THÔNG"

Điều khó không chỉ là nghe được ý kiến của người dân, mà còn là nhận ra những băn khoăn ấy bắt nguồn từ đâu. Có điều do chưa hiểu đầy đủ chủ trương, có việc vì chưa quen với cách làm mới, cũng có ý kiến phản ánh những vướng mắc chỉ khi tổ chức thực hiện mới bộc lộ. 

Nếu tất cả đều bị quy về “tư tưởng chưa thông”, điều cần giải thích có thể chưa được nói cho rõ, còn vấn đề thực tế lại dễ bị bỏ qua.

Khi những băn khoăn đã được nói ra, điều cần thiết không phải là vội tìm một lời giải thích chung, mà là người cán bộ phải chủ động trao đổi, tôn trọng những khác biệt và xem xét từng vấn đề từ hoàn cảnh cụ thể. 

Có điều cần được giải thích cho rõ, có việc cần kiểm tra lại cách tổ chức thực hiện, cũng có vấn đề phải cùng người dân tìm cách tháo gỡ. Chính từ quá trình ấy, sự đồng thuận mới có thể được hình thành một cách thực chất.

Sau những trao đổi ấy, người dân tự nguyện dành đất, di dời hàng rào để con đường được mở rộng. Từ mong muốn có một con đường tốt hơn, sự đồng thuận đã chuyển thành hành động cụ thể của những người trực tiếp góp phần làm nên việc chung.

Sức thuyết phục của công tác tư tưởng vì thế không nằm ở việc nói thêm bao nhiêu, mà ở chỗ hiểu đúng nguyên nhân để có cách làm phù hợp. Công tác tư tưởng chỉ thực sự đi vào lòng người khi vừa làm rõ điều dân chưa hiểu, vừa cùng người dân tháo gỡ những khó khăn và không bỏ qua những vấn đề do thực tiễn đặt ra.

Bí thư Đảng ủy xã Tân Hương Nguyễn Phục Quang trao đổi, lắng nghe ý kiến cử tri tại buổi tiếp xúc cử tri.

ĐỂ TIẾNG NÓI TỪ CUỘC SỐNG CÓ ĐƯỜNG TRỞ VỀ

Nhận ra một vấn đề ở cơ sở mới chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là vấn đề ấy có được chuyển đến nơi có trách nhiệm xem xét và trở thành thông tin cho quá trình lãnh đạo, tổ chức thực hiện hay không. 

Nếu tiếng nói của người dân chỉ dừng lại ở chỗ được nghe, sự lắng nghe ấy vẫn chưa đi hết ý nghĩa của nó.

Quá trình chuyển từ thuế khoán sang kê khai thuế đối với hộ kinh doanh cho thấy điều đó. Khi chính sách mới đi vào thực hiện, những khó khăn, băn khoăn của người kinh doanh dần bộc lộ, đặt ra yêu cầu phải kịp thời nắm bắt, phản ánh và tháo gỡ. 

Cùng với quá trình triển khai, chính sách thuế tiếp tục được hoàn thiện. Năm 2026, Chính phủ nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng, không phải nộp thuế thu nhập cá nhân đối với hộ, cá nhân kinh doanh từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng mỗi năm. 

Những diễn biến ấy cho thấy việc đưa chính sách vào cuộc sống cần gắn với theo dõi thực tiễn, tiếp nhận phản hồi và tiếp tục hoàn thiện các quy định cho phù hợp.

Nhìn từ công tác tư tưởng, đây là chiều phản hồi từ cuộc sống trở lại quá trình lãnh đạo, một chiều quan trọng nhưng dễ bị xem nhẹ. Khi thực tiễn đặt ra những vấn đề mới, công tác tư tưởng không thể chỉ dừng ở việc giải thích để người dân hiểu và chấp hành.

Cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng còn phải chủ động nắm bắt tình hình, phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng và những vấn đề từ cơ sở. Bởi nếu thông tin chỉ đi từ trên xuống, chúng ta có thể biết một chủ trương đã được triển khai, nhưng chưa chắc đã biết chủ trương ấy đang tác động đến đời sống như thế nào.

“Đi sau tổng kết thực tiễn” vì thế không phải đứng ở cuối một quá trình để ghi lại những việc đã làm. Điều quan trọng là qua thực tiễn phải nhận ra điều gì đã được khẳng định, điều gì còn vướng mắc và vấn đề mới nào đang xuất hiện. 

Khi những kết quả ấy được đưa trở lại quá trình lãnh đạo, công tác tư tưởng vừa góp phần đưa chủ trương đến với Nhân dân, vừa giúp Đảng hiểu sâu hơn những vấn đề nảy sinh trong quá trình tổ chức thực hiện. 

Những bài học từ thực tiễn hôm nay sẽ trở thành cơ sở cho bước đi tiếp theo. Đi sau để tổng kết đúng thực tiễn chính là tạo thêm năng lực đi trước cho ngày mai.

Từ câu chuyện nhỏ trước nhà, tôi càng hiểu rằng sự đồng thuận không tự nhiên mà có, cũng không chỉ được tạo nên bằng lời nói. Nó được bồi đắp từ sự gần dân, trọng dân, từ việc biết lắng nghe, tôn trọng những ý kiến khác nhau và có trách nhiệm với những vấn đề thực tiễn đặt ra. 

Với người đảng viên, lắng nghe lòng dân vì thế không chỉ là một phương pháp công tác, mà còn là cách tự soi lại mình để mỗi chủ trương khi đi vào cuộc sống có thể quy tụ được sự đồng thuận và sức dân.

Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định sâu sắc quan điểm “Dân là gốc”, Nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong kỷ nguyên vươn mình, sức mạnh của Đảng không chỉ ở việc đề ra những chủ trương đúng, mà còn ở khả năng quy tụ lòng dân, khơi dậy sự tham gia và biến khát vọng phát triển thành hành động chung. 

Khi ý Đảng hòa cùng lòng dân, mỗi bước chuyển của đất nước mới thực sự trở thành một bước tiến bền vững.