LẮNG NGHE NGƯỜI DÂN HIẾN KẾ: Bốn lực đẩy để kinh tế TP HCM bứt tốc

Mô hình đó thông qua 4 động lực: hạ tầng, kinh tế số,khu vực tư nhân và nhân lực chất lượng cao.

Muốn giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế và đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026 - 2030, TP HCM cần phải thay đổi mô hình phát triển.

"Làm cho ra kết quả"

Thành phố cần chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất và đổi mới sáng tạo, thông qua 4 động lực: hạ tầng, kinh tế số, khu vực tư nhân và nhân lực chất lượng cao. Yếu tố quyết định để vận hành hiệu quả các động lực này chính là năng lực thực thi của bộ máy quản trị.

Mới đây, Thành ủy TP HCM đã ban hành Chỉ thị 11/2026, xác định tăng trưởng 2 con số không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là "nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt giai đoạn 2026 - 2030". Điểm đáng chú ý trong Chỉ thị 11 không chỉ là mục tiêu tăng trưởng 2 con số mà còn ở yêu cầu "rõ người - rõ việc - rõ trách nhiệm - rõ tiến độ - rõ sản phẩm - rõ thẩm quyền"; gắn kết quả với việc đánh giá cán bộ - thể hiện quyết tâm chuyển tư duy quản trị công từ "làm cho đúng quy trình" sang "làm cho ra kết quả".

Theo đó, "rõ người" là xác lập chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng, thay vì cơ chế "nhiều đơn vị cùng phụ trách". "Rõ việc" là chuyển nhiệm vụ từ các khẩu hiệu chung chung sang những đầu ra có thể kiểm chứng. "Rõ tiến độ" là buộc bộ máy quản trị phải làm theo thời gian và thứ tự ưu tiên…

Quan trọng hơn, khi kết quả được gắn với việc đánh giá cán bộ, bộ máy sẽ bắt đầu thay đổi động lực hành vi: người làm tốt được ghi nhận, người trì trệ phải chịu trách nhiệm.

Chuỗi tác động liên hoàn

Bốn cấu phần động lực nêu trên không hoạt động độc lập mà tạo thành chuỗi tác động liên hoàn để phát triển nền kinh tế đô thị hiện đại.

Trong đó, hạ tầng giúp giảm chi phí giao dịch, tăng kết nối, mở rộng không gian phát triển. Đây không chỉ là việc xây dựng đường sá mà còn tối ưu dòng chảy hàng hóa, dịch vụ, lao động, dữ liệu. Hiệu quả hạ tầng tại TP HCM nằm ở khả năng liên kết vùng, kết nối cảng biển, logistics, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, trung tâm tài chính. Tuy nhiên, hạ tầng dễ bị "kẹt" bởi việc giải phóng mặt bằng, thủ tục, giải ngân và phối hợp liên ngành. Nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ tiến độ" trong dự án trọng điểm sẽ biến vốn đầu tư thành công trình và tăng trưởng.

Đầu tư phát triển hạ tầng giúp giảm chi phí giao dịch, tăng kết nối, mở rộng không gian phát triển… Ảnh: HOÀNG TRIỀU

Khoa học - công nghệ và kinh tế số là động lực trực tiếp nâng năng suất lao động, tạo không gian thị trường. Kinh tế số không dừng ở việc số hóa vài quy trình hành chính, mà phải hình thành nền tảng dữ liệu liên thông, dịch vụ số đồng bộ, quản trị dựa trên dữ liệu. Thành phố cần phát triển "nền tảng dùng chung": dữ liệu liên thông, danh tính số, thanh toán số, thủ tục số end-to-end; đồng thời cần cơ chế sandbox để công nghệ, mô hình mới thử nghiệm, đi ra thị trường nhanh hơn.

Khu vực tư nhân cũng là động lực quan trọng. Nếu coi nền kinh tế là cỗ máy thì doanh nghiệp tư nhân chính là lực lượng chuyển hóa ý tưởng thành sản phẩm, thị trường. TP HCM có lợi thế lớn về tinh thần kinh doanh và khởi nghiệp. Điều cần làm là tạo môi trường chính sách ổn định, minh bạch để doanh nghiệp đầu tư dài hạn. Việc cải cách thủ tục, giảm chi phí tuân thủ, mở rộng hợp tác công - tư và bảo đảm cạnh tranh công bằng sẽ kích hoạt khu vực này, định vị rõ trách nhiệm thay vì "rủi ro vô danh".

Trong khi đó, nhân lực chất lượng cao là "nhiên liệu" cho quá trình đổi mới sáng tạo. Thành phố cần tạo hệ sinh thái hấp dẫn để người giỏi gắn bó lâu dài, gồm thị trường việc làm hiệu quả, không gian sống và dịch vụ hiện đại, môi trường đổi mới năng động... Điều đó đòi hỏi cần liên kết thực chất giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp qua các chương trình đào tạo theo nhu cầu và dự án ứng dụng thực tế.

Kết quả cuối cùng là thước đo

Nếu ví 4 động lực tăng trưởng như 4 bánh xe thì năng lực thực thi của chính quyền đô thị chính là trục truyền động để cỗ xe vận hành.

Hạ tầng muốn bứt phá thì phải có cơ chế ra quyết định và giải ngân nhanh. Kinh tế số muốn phát triển sâu thì phải có dữ liệu liên thông và tiêu chuẩn vận hành đồng bộ. Khu vực tư nhân muốn lớn mạnh cần phải có thủ tục thông thoáng. Nhân lực chất lượng cao muốn đến và ở lại thì phải có dịch vụ đô thị chất lượng. Những việc này đều phụ thuộc vào chất lượng phối hợp, trách nhiệm và cơ chế đánh giá kết quả trong bộ máy quản trị.

Để yêu cầu "rõ người, rõ việc…" đi vào thực chất, TP HCM có thể cân nhắc một số hướng triển khai. Trước hết, cần thiết lập bản đồ trách nhiệm cho từng chương trình, mỗi mục tiêu phải có một đầu mối chịu trách nhiệm cuối cùng. Tiếp đó, chuẩn hóa bộ chỉ số đầu ra theo kết quả thực chất, thay vì thiên về hình thức "đã tổ chức", "đã ban hành". Thành phố cũng cần vận hành các bảng điều khiển tiến độ theo thời gian thực để phát hiện sớm điểm nghẽn và xử lý ngay. Bên cạnh đó là cơ chế tháo gỡ liên ngành đủ nhanh để giảm thời gian "chờ ý kiến" giữa các cơ quan; đồng thời gắn việc đánh giá cán bộ với kết quả công việc và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

TP HCM đang đi đúng hướng khi định hình rõ các động lực tăng trưởng mới. Thế nhưng, trong quản trị đô thị hiện đại, "đúng hướng" chưa bảo đảm "đến đích". Điều quyết định là ở năng lực thực thi: xác lập trách nhiệm cuối cùng, quản trị theo kết quả, minh bạch tiến độ và tạo cơ chế phối hợp nhanh.

Khi đó, mục tiêu tăng trưởng 2 con số mới không chỉ dừng ở quyết tâm chính trị mà có thể trở thành động lực phát triển thực chất, tạo ra công trình, dịch vụ và cơ hội phát triển cụ thể cho người dân và doanh nghiệp TP HCM.