Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể được ghi danh cấp quốc gia
Ba di sản gồm Hát Xịnh Ca của người Cao Lan, nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Dao Tuyển và người Phù Lá vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể.

Phụ nữ Phù Lá mặc trang phục truyền thống trong những dịp lễ tết, cưới hỏi. Ảnh: Dương Toản
Theo các quyết định của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tỉnh Lào Cai có thêm 3 di sản được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể.
- Quyết định số 3107/QĐ-BVHTTDL ghi danh Hát Xịnh Ca của người Cao Lan, thuộc loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian, tại các xã Yên Bình, Thác Bà, Yên Thành và Trấn Yên.
- Quyết định số 3015/QĐ-BVHTTDL ghi danh Nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Phù Lá, tại các xã Lùng Phình và Bắc Hà, thuộc loại hình tri thức dân gian, nghề thủ công truyền thống.
- Quyết định số 3110/QĐ-BVHTTDL ghi danh Nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Dao Tuyển, thuộc loại hình tri thức dân gian, nghề thủ công truyền thống, tại các xã Trịnh Tường và A Mú Sung.

Các cô gái trong trang phục người Dao Tuyển ở Lào Cai. Ảnh: Dương Toản
Hát Xịnh Ca của người Cao Lan là loại hình nghệ thuật dân gian gắn với đời sống văn hóa cộng đồng. Qua những lời ca, tiếng hát, người Cao Lan gửi gắm tình cảm, tâm tư, những lời chúc tốt đẹp và quan niệm về cuộc sống.
Không chỉ mang giá trị nghệ thuật, Hát Xịnh Ca còn góp phần duy trì sự gắn kết cộng đồng, thể hiện bản sắc riêng của dân tộc Cao Lan trong đời sống văn hóa các địa phương.
Nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Dao Tuyển và người Phù Lá thể hiện sự khéo léo, óc thẩm mỹ cùng vốn tri thức dân gian được tích lũy qua nhiều thế hệ. Những họa tiết, đường thêu, cách phối màu trên trang phục không đơn thuần tạo nên vẻ đẹp bên ngoài mà còn mang dấu ấn văn hóa, phản ánh phong tục, tập quán và bản sắc của mỗi cộng đồng.
Đặc biệt, kỹ thuật trang trí trang phục truyền thống thường được trao truyền thông qua hoạt động thực hành trong gia đình và cộng đồng. Những người phụ nữ, nghệ nhân nắm giữ kỹ thuật thủ công chính là những người trực tiếp gìn giữ, truyền dạy và duy trì sức sống cho di sản.

Các họa tiết trang trí trên trang phục của người Phù Lá. Ảnh: Dương Toản
Ông Nông Việt Yên - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai cho biết, đây là sự ghi nhận những giá trị văn hóa đặc sắc được các cộng đồng dân tộc tỉnh Lào Cai gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.
Mỗi di sản mang một sắc thái riêng, phản ánh đời sống tinh thần, khả năng sáng tạo và những tri thức được hình thành, tích lũy trong quá trình lao động, sinh hoạt của cộng đồng.
Việc ghi danh thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh những giá trị truyền thống mà còn mở ra cơ hội để Lào Cai khai thác tốt hơn nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Là địa phương có nhiều thành phần dân tộc cùng sinh sống, Lào Cai sở hữu kho tàng văn hóa phong phú với các lễ hội, làn điệu dân ca, nghề thủ công, trang phục truyền thống và phong tục đặc sắc. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành những sản phẩm du lịch có chiều sâu, tạo sự khác biệt cho điểm đến.
Thực tế cho thấy, du khách ngày càng quan tâm đến những trải nghiệm văn hóa bản địa, được tìm hiểu đời sống cộng đồng, trực tiếp tham gia các hoạt động truyền thống và khám phá câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm thủ công. Vì vậy, Hát Xịnh Ca hay nghệ thuật trang trí trên trang phục truyền thống hoàn toàn có thể trở thành những nội dung trải nghiệm hấp dẫn nếu được tổ chức phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.
Tại các địa bàn có cộng đồng người Dao Tuyển và người Phù Lá sinh sống, việc bảo tồn kỹ thuật trang trí trang phục có thể gắn với phát triển các sản phẩm thủ công truyền thống, quà tặng du lịch và hoạt động trải nghiệm nghề. Đối với Hát Xịnh Ca, việc duy trì các câu lạc bộ, tổ chức giao lưu văn hóa và truyền dạy cho thế hệ trẻ sẽ góp phần đưa di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống thay vì chỉ xuất hiện trong những dịp lễ hội.
Tuy nhiên, phát huy giá trị di sản cần bắt đầu từ việc bảo đảm vai trò chủ thể của cộng đồng. Nghệ nhân và những người nắm giữ tri thức dân gian cần được tạo điều kiện truyền dạy, thực hành, đồng thời có cơ chế khuyến khích để họ có thể cải thiện thu nhập từ chính hoạt động bảo tồn văn hóa. Việc khai thác di sản phục vụ du lịch cũng cần tôn trọng tính nguyên bản, tránh thương mại hóa làm mai một những giá trị truyền thống.
Ba quyết định ghi danh là niềm tự hào của cộng đồng người Cao Lan, Dao Tuyển, Phù Lá và tỉnh Lào Cai. Nhưng giá trị lớn hơn của sự ghi nhận này nằm ở chỗ những làn điệu dân ca tiếp tục được cất lên, những hoa văn truyền thống vẫn được người dân gìn giữ trên từng bộ trang phục và tri thức của các thế hệ trước tiếp tục được trao truyền cho thế hệ sau.
Khi di sản được bảo tồn trong đời sống, được cộng đồng trân trọng và tạo ra giá trị kinh tế chính đáng, văn hóa sẽ thực sự trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển. Đây cũng là hướng đi để Lào Cai vừa gìn giữ bản sắc các dân tộc, vừa xây dựng những sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần nâng cao đời sống người dân và phát triển kinh tế địa phương bền vững.

