Lào Cai: Hành trình trả lại tên cho những người con ưu tú của Tổ quốc

Lực lượng chức năng lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin hài cốt liệt sỹ . (Ảnh: Đức Thọ/TTXVN)

Những ngày đầu tháng sáu, khi nắng hè phủ vàng trên những hàng cây cổ thụ tại Nghĩa trang Liệt sỹ xã Bảo Thắng, không gian nơi đây vẫn giữ nguyên sự tĩnh lặng vốn có.

Dưới những tấm bia chưa ghi tên, hàng trăm người con ưu tú của Tổ quốc vẫn đang nằm lại, mang theo những câu chuyện còn dang dở của chiến tranh. Và hôm nay, một hành trình đặc biệt đang được bắt đầu - hành trình đi tìm lại tên tuổi cho những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.

Nhiệm vụ mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc

Trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ”, Lào Cai được Quân khu II lựa chọn làm địa phương triển khai điểm.

Mục tiêu đặt ra là hoàn thành việc lấy mẫu ADN đối với hơn 1.200 ngôi mộ liệt sỹ chưa xác định được danh tính trên địa bàn. Đằng sau mỗi phần mộ vô danh là một cuộc đời, một gia đình và biết bao năm tháng đợi chờ trong khắc khoải.

Tại Nghĩa trang Liệt sỹ xã Bảo Thắng, nơi có 165 phần mộ cần lấy mẫu ADN trong đợt đầu tiên, những ngày này, các tổ công tác làm việc gần như không ngơi nghỉ.

Một tổ liên ngành cùng bốn tổ lấy mẫu chuyên trách được thành lập, trực tiếp bám hiện trường để triển khai nhiệm vụ. Đây là công việc chưa từng có tiền lệ ở địa phương, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối trong từng công đoạn.

Đại tá Hoàng Văn Toàn, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lào Cai chia sẻ: "Đây là nhiệm vụ rất đặc biệt, vừa mang tính chuyên môn, vừa mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Chúng tôi xác định không được phép xảy ra bất cứ sai sót nào. Mỗi mẫu ADN lấy được hôm nay đều có thể là cơ sở để một gia đình sau hàng chục năm mong ngóng tìm lại được người thân của mình."

Khi bắt tay vào việc, khó khăn không ít, từ việc tổ chức lực lượng, tập huấn quy trình, chuẩn bị trang thiết bị đến việc xử lý những phần hài cốt đã nằm trong lòng đất nhiều thập kỷ. Nhưng với những người thực hiện nhiệm vụ, đó không chỉ là công việc.

"Khó khăn là điều không tránh khỏi bởi đây là lần đầu tiên địa phương triển khai nhiệm vụ với quy mô lớn như vậy. Nhưng càng khó khăn, chúng tôi càng ý thức rõ trách nhiệm của mình trước các anh hùng liệt sỹ và thân nhân của các anh," Đại tá Hoàng Văn Toàn nói thêm.

Dưới cái nắng đầu hè, từng phần mộ được mở theo quy trình nghiêm ngặt. Không khí trang nghiêm bao trùm toàn bộ khu vực lấy mẫu. Mọi thao tác đều được thực hiện chậm rãi, cẩn trọng như một sự tri ân đối với những người đã không tiếc tuổi xuân vì nền độc lập tự do của dân tộc.

Theo quy định, việc lấy mẫu được tiến hành theo nguyên tắc "một hài cốt tại một thời điểm". Từng chiếc răng, từng mẩu xương còn lại được nâng niu, bảo quản và niêm phong theo quy trình đặc biệt.

Đối với những người làm công tác pháp y, đó không đơn thuần là những mẫu vật phục vụ giám định. Đó là hy vọng, là cơ hội để một người lính vô danh có thể tìm lại được tên tuổi của mình.

Anh Trần Văn Thủy, kỹ thuật viên giải phẫu, Trung tâm Pháp y tỉnh Lào Cai cho biết: "Nhiều năm công tác trong ngành Pháp y, nhưng đây là nhiệm vụ để lại cho tôi nhiều cảm xúc đặc biệt. Có những ngày làm việc nhiều giờ liên tục dưới thời tiết nắng nóng, nhưng không ai cảm thấy vất vả. Chúng tôi chỉ mong những mẫu ADN được lấy đạt chất lượng tốt nhất để sớm giúp các liệt sỹ được nhận lại tên tuổi thật của mình. Phía sau mỗi mẫu ADN là một gia đình đang mong ngóng, là những người mẹ tóc đã bạc trắng, những người vợ dành cả tuổi thanh xuân để chờ đợi và những người con lớn lên mà chưa một lần biết chính xác nơi cha mình yên nghỉ. Chính điều đó đã tiếp thêm động lực cho những người đang ngày đêm thực hiện nhiệm vụ."

"Chiến dịch 500 ngày đêm" tập trung xác định danh tính hài cốt liệt sỹ, tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sỹ. (Nguồn: TTXVN phát)

Sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị

Để triển khai thành công chiến dịch mang ý nghĩa đặc biệt này, bên cạnh lực lượng Quân đội, ngành Pháp y, là sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Tại xã Bảo Thắng, từ công tác hậu cần, bảo đảm điện nước, dựng nhà bạt, chuẩn bị địa điểm đến hỗ trợ số hóa hồ sơ đều được các lực lượng phối hợp thực hiện đồng bộ.

Các cựu chiến binh, đoàn viên thanh niên và đông đảo người dân địa phương cũng tích cực tham gia hỗ trợ. Mỗi người góp một phần công sức. Người chuẩn bị hiện trường.

Người hỗ trợ vận chuyển thiết bị. Người rà soát hồ sơ liệt sỹ. Tất cả đều chung một mong muốn: giúp những người lính năm xưa được trở về với chính tên tuổi của mình.

Qua kiểm tra thực tế, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Ngân, Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu II, cho biết điều khiến ông xúc động nhất là sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và nhân dân địa phương.

Từ cán bộ, chiến sỹ đến người dân đều coi đây là công việc của chính gia đình mình. Đó là sức mạnh để chiến dịch đạt được kết quả tốt nhất.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Ngân, việc xác định danh tính hài cốt liệt sỹ không còn là nhiệm vụ chuyên môn mà là hành trình tri ân những người đã hy sinh vì độc lập dân tộc, trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với thế hệ cha anh.

Sự đồng thuận ấy chính là minh chứng sinh động cho đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" đã trở thành mạch nguồn xuyên suốt trong đời sống xã hội.Mỗi mẫu ADN được gửi đi mang theo hy vọng của những người mẹ, người vợ, người con đang ngày đêm trông ngóng nơi quê nhà. Trả lại danh tính cho các anh là trách nhiệm và còn là hành trình của lòng biết ơn vô hạn.

Bởi, dẫu chưa rõ tên, tuổi của các anh, nhưng vinh quang của các anh đã hòa vào sông núi, việc đưa các anh trở về với người thân, quê hương chính là nghĩa vụ, mệnh lệnh từ trái tim./.