Lào Cai kiến tạo trục kinh tế xuyên biên giới Việt Nam - Trung Quốc

Hành lang kinh tế Lào Cai - Côn Minh và ASEAN

Sáng 24/8, tại Sa Pa, Hội nghị hợp tác hành lang kinh tế 5 tỉnh, thành phố Lào Cai, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và Vân Nam (Trung Quốc) lần thứ 12 diễn ra, tập trung thúc đẩy kết nối hạ tầng, cửa khẩu, logistics và các chuỗi giá trị giữa hai bên.

Được hình thành từ năm 2004, trải qua 22 năm với 11 kỳ Hội nghị được tổ chức luân phiên, cơ chế hợp tác giữa Lào Cai, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và Vân Nam (Trung Quốc) đã ngày càng khẳng định tính bền vững và hiệu quả thực tiễn. Đặc biệt, giai đoạn 2024 - 2026, hành lang kinh tế đã có những bước chuyển rất quan trọng về chất, từ “kết nối quan hệ” sang “kết nối phát triển”.

Ông Dương Quốc Huy, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai phát biểu tại hội nghị.

Trong đó, việc triển khai thực hiện Biên bản hội nghị hợp tác hành lang kinh tế 5 tỉnh, thành phố lần thứ XI đã đạt nhiều kết quả tích cực. Góp phần duy trì đà phát triển quan hệ hợp tác giữa các địa phương hai nước trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Trung Quốc tiếp tục phát triển tốt đẹp.

Cụ thể, tỉnh Lào Cai duy trì hiệu quả cơ chế "Luồng ưu tiên" đối với hàng nông sản. Trên địa bàn tỉnh có 29 dự án đầu tư của nhà đầu tư Trung Quốc với tổng vốn đăng ký 163,29 triệu USD, tập trung vào các lĩnh vực chế biến gỗ, khai khoáng, sản xuất công nghiệp và thương mại.

Là trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục của cả nước cũng như trong hành lang hợp tác; lũy kế đến ngày 17/8/2026, tổng vốn FDI của Trung Quốc vào Hà Nội đạt 2.551,337 triệu USD. Riêng từ ngày 01/01/2026 đến nay, FDI từ Trung Quốc vào Hà Nội đạt 1.439,896 triệu USD.

Phát biểu tại hội nghị, ông Dương Quốc Huy, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai cho biết, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Lào Cai có không gian phát triển rộng lớn hơn, với diện tích tự nhiên trên 13.000km², dân số trên 1,7 triệu người và đường biên giới dài khoảng 182km với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc); nằm ở vị trí chiến lược của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, là cửa ngõ giao thương giữa Việt Nam, ASEAN với Vân Nam và vùng Tây Nam Trung Quốc, trung tâm của Hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; có tiềm năng, lợi thế nổi bật về kinh tế cửa khẩu, công nghiệp, nông nghiệp hàng hóa và du lịch; hệ thống giao thông, hạ tầng kinh tế - xã hội đang từng bước được đầu tư đồng bộ, tạo dư địa lớn cho phát triển và thu hút đầu tư.

Theo Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai, sau 22 năm hình thành, cơ chế hợp tác giữa 5 địa phương ngày càng khẳng định tính bền vững và hiệu quả thực tiễn. Giai đoạn 2024 - 2026 ghi nhận sự chuyển dịch từ kết nối quan hệ sang kết nối phát triển.

Trong đó, các địa phương từng bước thúc đẩy kết nối hạ tầng giao thông, cửa khẩu, logistics, dữ liệu; kết nối sản xuất với thị trường, cửa khẩu với cảng biển; tăng cường liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân hai bên biên giới.

Đáng chú ý, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng cùng các dự án kết nối cửa khẩu, logistics, cảng biển và việc triển khai cửa khẩu thông minh đang từng bước hình thành trục liên kết kinh tế xuyên biên giới.

Từ thực tiễn hợp tác, lãnh đạo Lào Cai cho rằng tính liên kết tổng thể vẫn còn hạn chế, nhiều hoạt động phân tán, chưa hình thành các chương trình hợp tác có quy mô và sức lan tỏa lớn.

Hiệu quả kinh tế của hành lang cũng chưa được lượng hóa rõ nét. Trong khi đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh chưa thực sự trở thành trọng tâm.

Lào Cai đề xuất 3 định hướng lớn, cùng phối hợp triển khai các công trình kết nối chiến lược, trọng tâm là tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, các hạ tầng kết nối khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai với các địa phương của tỉnh Vân Nam; thúc đẩy các tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, Hà Nội - Quảng Ninh và hệ thống cảng biển, cao tốc kết nối; hoàn thiện và nhân rộng mô hình cửa khẩu thông minh tại Quảng Ninh, Lào Cai; từng bước hình thành cơ chế thông quan liên thông, mở rộng danh mục luồng ưu tiên, kết nối dữ liệu logistics xuyên suốt toàn tuyến và ra thị trường quốc tế.

Lựa chọn những ngành, sản phẩm và thị trường có lợi thế bổ trợ để xây dựng chuỗi từ sản xuất - chế biến - logistics - thương mại - phân phối - thị trường, tổ chức xúc tiến đầu tư và kết nối doanh nghiệp trên quy mô toàn Hành lang; thúc đẩy hình thành Khu hợp tác kinh tế qua biên giới Lào Cai - Vân Nam gắn với liên kết tới các khu kinh tế, khu thương mại tự do và không gian kinh tế biển của Hải Phòng, Quảng Ninh và thị trường của Hà Nội; mở rộng các cơ chế ưu tiên về thương mại, logistics, dịch vụ và chuỗi du lịch “2 quốc gia - 6 điểm đến”. Qua đó, chuyển từ việc thúc đẩy hàng hóa đi qua Hành lang sang tạo ra giá trị tăng trưởng trên Hành lang kinh tế.

Tạo dựng những động lực phát triển mới cho Hành lang trong dài hạn, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực tăng trưởng mới; phát huy vai trò của Hà Nội và Vân Nam là các trung tâm về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kết nối thị trường, tạo điều kiện để các địa phương cùng tham gia, tiếp nhận và khai thác các nguồn lực, công nghệ và tri thức, tăng cường chia sẻ dữ liệu, chuyển giao công nghệ, kết nối đào tạo - nghiên cứu với doanh nghiệp, nhất là trong công nghiệp công nghệ cao, kinh tế số và kinh tế xanh.

Thúc đẩy kinh tế xuyên biên giới

Phát biểu tại hội nghị, ông Đỗ Nam Trung, Vụ trưởng Vụ Đông Bắc Á, Bộ Ngoại giao đánh giá hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh có vai trò quan trọng trong tăng cường kết nối giữa hai nước.

Ông Lưu Hồng Kiến - Ủy viên dự khuyến Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy Vân Nam, Bí thư Thành ủy thành phố Côn Minh, Trung Quốc.

Theo ông Trung, việc phát triển tuyến hành lang này có ý nghĩa trong thực hiện các nhận thức chung cấp cao, tăng cường kết nối và hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển.

Qua đó mang lại lợi ích thiết thực cho người dân các địa phương dọc tuyến. Đại diện Bộ Ngoại giao đề nghị các địa phương hai bên tập trung thực hiện 3 nội dung tiên phong.

Trong đó, chuyển mạnh từ giao thương đơn thuần sang kết nối chiến lược sâu rộng giữa hai nền kinh tế. Đồng thời giải quyết các điểm nghẽn về hạ tầng, logistics; đẩy mạnh giao lưu nhân văn và hợp tác trong giáo dục, y tế, du lịch.

Đặc biệt, các địa phương được đề nghị thúc đẩy kết nối đường bộ, đường sắt, trong đó có tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Bên cạnh đó, xây dựng hạ tầng cửa khẩu, hợp tác phát triển cửa khẩu thông minh và tạo thuận lợi cho thông quan hàng hóa.

Tại hội nghị, 5 tỉnh, thành phố đã tiến hành ký kết Biên bản hợp tác trong thời gian tiếp theo.

Bộ Ngoại giao cũng đề nghị tăng cường đầu tư chất lượng cao, phát triển các dự án công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp công nghệ cao. Đồng thời thúc đẩy hợp tác du lịch và phối hợp quản lý, bảo vệ đường biên giới trên đất liền.

Các định hướng này được kỳ vọng góp phần đưa Vân Nam và Lào Cai trở thành trung tâm kết nối giao thương giữa Trung Quốc với ASEAN. Qua đó nâng cao hiệu quả hợp tác kinh tế, thương mại giữa các địa phương dọc hành lang.

Là tỉnh nằm ở vùng Tây Bắc, tỉnh Lào Cai đề xuất tiếp tục tập trung hoàn thiện một hành lang kinh tế kết nối thông suốt, hiện đại và thông minh. Xây dựng chuỗi từ sản xuất - chế biến - logistics - thương mại - phân phối - thị trường… Tăng cường kết nối hạ tầng chiến lược, nâng cao năng lực vận tải và tạo thuận lợi lưu thông hàng hóa; từng bước hình thành mạng lưới vận tải đa phương thức, liên thông. Mở rộng hợp tác về văn hóa, du lịch, giáo dục, y tế, thể thao và đào tạo nguồn nhân lực.

Ông Lưu Hồng Kiến, Ủy viên dự khuyến Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy Vân Nam, Bí thư Thành ủy thành phố Côn Minh, Trung Quốc cho rằng, cần kiên trì lấy nhận thức chung quan trọng của Lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai nhà nước làm kim chỉ nam gốc rễ, củng cố "đá tảng" của cộng đồng chia sẻ tương lai. Cùng nhau tiếp nối truyền thống hữu nghị "vừa là đồng chí, vừa là anh em", duy trì phương châm "16 chữ" và tinh thần "4 tốt". Kiên trì lấy việc đẩy nhanh phát triển làm nhiệm vụ chung, tạo dựng "động cơ mạnh mẽ" cho hợp tác khu vực...

Tại hội nghị, 5 tỉnh, thành phố đã tiến hành ký kết Biên bản hợp tác trong thời gian tiếp theo.