Lào Cai: Kiến tạo tương lai từ khát vọng xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc

Một góc phường Sa Pa, tỉnh Lào Cai - nơi những giá trị thiên nhiên và bản sắc văn hóa đang cùng nhau tạo nên sức sống mới cho vùng đất nơi địa đầu Tổ quốc. Ảnh: Việt Hương

Có những bản quy hoạch được đo bằng những con số tăng trưởng, những tuyến đường mới hay những dự án đầu tư quy mô lớn. Nhưng cũng có những bản quy hoạch cho thấy cách một địa phương hình dung về tương lai của mình và lựa chọn những giá trị sẽ dẫn dắt hành trình phát triển trong nhiều thập niên tiếp theo.

Điều đáng chú ý trong điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Lào Cai thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 không chỉ nằm ở các mục tiêu kinh tế. Phía sau những con số là một thông điệp phát triển rõ ràng hơn bao giờ hết: tăng trưởng phải gắn với văn hóa, hài hòa với thiên nhiên và hướng tới nâng cao chất lượng sống của người dân.

Từ cực tăng trưởng kinh tế đến khát vọng phát triển toàn diện

Lào Cai đặt mục tiêu trở thành trung tâm kết nối giao thương quốc tế, trung tâm kinh tế cửa khẩu, logistics, du lịch và dịch vụ của vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Với lợi thế cửa khẩu quốc tế, hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện và vị trí chiến lược trên hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỉnh đang sở hữu nhiều điều kiện để bứt phá trong giai đoạn mới.

Những năm gần đây, tăng trưởng kinh tế của Lào Cai luôn nằm trong nhóm khá của khu vực. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là tỉnh không lựa chọn phát triển bằng mọi giá. Trong định hướng mới, phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số và sử dụng hiệu quả tài nguyên được xác định là những nền tảng quan trọng của tương lai.

Đó là một lựa chọn có ý nghĩa lâu dài. Bởi kinh nghiệm phát triển ở nhiều nơi cho thấy tốc độ tăng trưởng có thể tạo ra sự thay đổi nhanh chóng, nhưng chỉ sự phát triển hài hòa mới tạo ra giá trị bền vững.

Tư duy ấy được thể hiện qua mục tiêu xây dựng các đô thị xanh, phát triển hạ tầng đồng bộ, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, an sinh xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái. Đích đến cuối cùng không phải là những con số tăng trưởng đơn thuần mà là chất lượng cuộc sống của người dân.

Đánh thức nguồn lực văn hóa cho tương lai

Điểm đặc biệt trong quy hoạch lần này là vai trò của văn hóa được đặt ở vị trí ngày càng rõ nét. Văn hóa không còn được nhìn nhận như lĩnh vực đứng bên cạnh phát triển mà trở thành một trong những nguồn lực nội sinh quan trọng của phát triển.

Lào Cai là vùng đất hội tụ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc với 25 dân tộc cùng sinh sống. Từ những thửa ruộng bậc thang mùa lúa chín ở Mường Hoa, những phiên chợ vùng cao Bắc Hà, sắc màu văn hóa của người Mông, Dao, Tày, Giáy cho đến những làn điệu dân ca, nghề thủ công truyền thống đã được lưu giữ qua nhiều thế hệ, tất cả tạo nên một bản sắc riêng có mà không nơi nào có thể sao chép.

Những năm gần đây, nhiều giá trị văn hóa đã từng bước được chuyển hóa thành nguồn lực phát triển. Du lịch cộng đồng ở Sa Pa, Bắc Hà; nghề chạm bạc của người Mông; nghề dệt thổ cẩm của người Dao; các lễ hội truyền thống và không gian văn hóa vùng cao không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn tạo sinh kế, việc làm và thu nhập cho người dân.

Đó cũng chính là tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới: đưa văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh và động lực phát triển đất nước. Những định hướng trong quy hoạch cho thấy Lào Cai đang từng bước cụ thể hóa tinh thần ấy bằng các chương trình phát triển du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa, số hóa di sản và bảo tồn gắn với phát triển.

Khi văn hóa tạo ra việc làm, tạo ra thu nhập và góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, văn hóa không chỉ được gìn giữ mà còn được tiếp thêm sức sống mới. Đó là con đường phát triển bền vững nhất đối với một vùng đất giàu bản sắc như Lào Cai.

Điều đáng chú ý hơn cả là bên cạnh các chỉ tiêu kinh tế, quy hoạch còn hướng tới mục tiêu nâng cao chỉ số hạnh phúc của người dân. Điều đó cho thấy một sự chuyển biến trong tư duy phát triển: hạnh phúc không còn là kết quả tự nhiên của tăng trưởng mà trở thành mục tiêu cần được hướng tới ngay từ quá trình hoạch định chính sách.

Khát vọng xây dựng một Lào Cai xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc vì thế không chỉ là một khẩu hiệu phát triển. Đó là lựa chọn về con đường đi, về những giá trị nền tảng và về tương lai mà địa phương mong muốn kiến tạo.

Một địa phương có thể phát triển nhanh nhờ lợi thế địa kinh tế, có thể giàu lên nhờ tài nguyên và đầu tư. Nhưng để phát triển lâu dài, điều quyết định vẫn là văn hóa, con người và khả năng gìn giữ bản sắc trong quá trình Hội nhập. Đó cũng chính là thông điệp lớn nhất có thể cảm nhận từ tầm nhìn phát triển của Lào Cai hôm nay.