Lao động trẻ 'nhảy việc': Cơ hội và hệ lụy

Xu hướng ngày càng phổ biến

Không còn là hiện tượng đơn lẻ, tình trạng “nhảy việc” của lao động trẻ hiện nay diễn ra khá phổ biến, đặc biệt tại các đô thị lớn. Theo báo cáo từ 2 nền tảng về nhân sự tại Việt Nam là TopCV và Navigos Group, nhóm lao động 22-30 tuổi có tần suất thay đổi công việc cao nhất; đáng chú ý, cứ 3 người trẻ thì có một người từng “nhảy việc” ít nhất 2 lần chỉ trong vòng 3 năm đầu đi làm.

Ghi nhận tại các phiên giao dịch việc làm trên địa bàn Hà Nội cho thấy, không khí tuyển dụng luôn sôi động với lượng lớn ứng viên tham gia là người trẻ, không ít trong số đó đã 3-4 lần thay đổi công việc. Nhiều ứng viên cho biết, "nhảy việc" là sự lựa chọn mang tính chủ động; sẵn sàng nghỉ việc chỉ sau vài tháng nếu không đáp ứng kỳ vọng về thu nhập, môi trường làm việc hoặc cơ hội phát triển. Tìm hiểu chúng tôi được biết, các lĩnh vực như bán lẻ, dịch vụ, marketing, công nghệ thông tin... có mức độ biến động nhân sự lớn, với nhu cầu tuyển dụng liên tục, đặc biệt vào các thời kỳ cao điểm như cuối năm hoặc sau Tết Nguyên đán. Chính sự dồi dào về cơ hội việc làm đã thúc đẩy làn sóng dịch chuyển lao động. Trường hợp của chị Nguyễn Thùy My (Hà Nội) là ví dụ điển hình. Chỉ trong chưa đầy 5 năm tham gia thị trường lao động, chị đã thay đổi nơi làm việc tới 3 lần để tìm kiếm môi trường phù hợp hơn. Chị My chia sẻ: “Mỗi lần chuyển việc là một lần tôi cân nhắc rất kỹ. Không chỉ vì thu nhập, tôi quan tâm nhiều hơn đến môi trường làm việc, cơ hội học hỏi và sự cân bằng cuộc sống. Nếu cảm thấy không phù hợp, tôi sẵn sàng thay đổi”.

May mặc-một trong những lĩnh vực có sự biến động lao động trẻ hiện nay. Ảnh: TUYẾT LAN

Xu hướng “nhảy việc” hiện nay không chỉ xuất phát từ nhu cầu tăng thu nhập. Một bộ phận lao động trẻ sẵn sàng chấp nhận mức lương thấp hơn để đổi lấy môi trường làm việc ít áp lực, gần gia đình hoặc có thêm thời gian cho bản thân. Điều này cho thấy sự thay đổi rõ nét trong quan niệm về việc làm và cuộc sống của thế hệ lao động mới.

Cơ hội phát triển và những hệ lụy cần nhìn nhận

Không thể phủ nhận “nhảy việc” mang lại những lợi ích nhất định. Việc thay đổi môi trường làm việc giúp lao động trẻ có cơ hội tiếp cận nhiều lĩnh vực, tích lũy kinh nghiệm và mở rộng kỹ năng. Đây cũng là cách để họ tìm kiếm môi trường phù hợp hơn với năng lực và định hướng cá nhân.

PGS, TS Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng: "Xu hướng “nhảy việc” của lao động trẻ hiện nay cần được nhìn nhận trong bối cảnh thị trường lao động đang trải qua một giai đoạn chuyển đổi sâu sắc dưới tác động của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và robot hóa. Những tiến bộ này đang thay thế nhanh chóng nhiều công việc truyền thống, từ lao động giản đơn đến cả những công việc từng được coi là đòi hỏi kỹ năng cao. Theo các dự báo quốc tế, hàng trăm triệu việc làm có thể bị thay thế trong thập kỷ tới, buộc người lao động phải thích ứng liên tục. Trong bối cảnh đó, “nhảy việc” trở thành một xu hướng tất yếu, phản ánh sự dịch chuyển linh hoạt của nguồn nhân lực nhằm tìm kiếm cơ hội tốt hơn, phù hợp hơn với yêu cầu mới của thị trường”. Ngoài ra, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế cũng góp phần thúc đẩy xu hướng này. Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế mở ra khả năng di chuyển lao động giữa các quốc gia, khiến người trẻ không còn bị bó buộc trong một thị trường việc làm cố định.

Tuy nhiên, cũng theo PGS, TS Nguyễn Thường Lạng, nếu thiếu định hướng rõ ràng, việc thay đổi công việc liên tục có thể khiến hành trình nghề nghiệp bị “đứt gãy”. Nhiều nhà tuyển dụng hiện nay tỏ ra dè dặt với những hồ sơ có thời gian làm việc ngắn ở nhiều nơi, bởi điều này có thể phản ánh sự thiếu kiên trì, thiếu cam kết hoặc chưa xác định rõ mục tiêu nghề nghiệp. Không chỉ tác động đến cá nhân người lao động, xu hướng “nhảy việc” còn đặt ra những thách thức đối với doanh nghiệp và thị trường lao động. Tình trạng biến động nhân sự liên tục khiến doanh nghiệp tốn kém chi phí tuyển dụng, đào tạo, đồng thời ảnh hưởng đến tính ổn định và hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Để “nhảy việc” không trở thành rủi ro, mỗi người trẻ cần xác định rõ mục tiêu nghề nghiệp, coi mỗi lần thay đổi công việc là một bước đi có tính toán trong lộ trình phát triển lâu dài. Về phía doanh nghiệp, việc xây dựng môi trường làm việc hấp dẫn, chế độ đãi ngộ hợp lý và lộ trình phát triển rõ ràng sẽ góp phần giữ chân nhân sự.

Xu hướng lao động trẻ “nhảy việc” phản ánh sự năng động của lực lượng lao động trong bối cảnh mới. Thế nhưng, để biến sự dịch chuyển thành động lực phát triển bền vững, cần sự đồng hành từ cả người lao động, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Khi mỗi quyết định thay đổi công việc được cân nhắc kỹ lưỡng, “nhảy việc” sẽ không còn là vấn đề đáng lo ngại mà trở thành lựa chọn hợp lý trên hành trình lập thân, lập nghiệp của người trẻ.