Lấy ý kiến đối với Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: L. HẢO

Xây dựng hàng rào pháp lý đủ mạnh để bảo vệ người dân trước tác hại thuốc lá

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia nhấn mạnh, hội thảo là diễn đàn quan trọng để các cơ quan quản lý, chuyên gia và địa phương cùng trao đổi, hoàn thiện các chính sách có ý nghĩa lâu dài đối với sức khỏe cộng đồng.

Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, việc sửa đổi Luật PCTHTL không chỉ nhằm hoàn thiện một đạo luật chuyên ngành mà còn hướng tới xây dựng hàng rào pháp lý đủ mạnh để bảo vệ người dân, đặc biệt là trẻ em, thanh thiếu niên và các thế hệ tương lai trước những nguy cơ ngày càng đa dạng từ thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine.

Thứ trưởng cho biết, thuốc lá vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tim mạch, ung thư, bệnh hô hấp mạn tính và tử vong sớm. Mỗi năm, Việt Nam có hơn 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó có nhiều trường hợp không hút thuốc nhưng bị ảnh hưởng bởi khói thuốc thụ động.

Đây không chỉ là tổn thất về sức khỏe mà còn tạo gánh nặng lớn đối với từng gia đình, hệ thống y tế, năng suất lao động và sự phát triển bền vững của đất nước.

Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy tập trung vào khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; kiểm soát hiệu quả các yếu tố nguy cơ và giảm tiêu thụ các sản phẩm có hại cho sức khỏe, trong đó có thuốc lá. Đây là định hướng nền tảng để tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về PCTHTL.

Trên cơ sở đó, Nghị quyết 160/NQ-CP của Chính phủ về thông qua chính sách của Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật PCTHTLcũng đã thống nhất thông qua hai chính sách lớn trong Dự án Luật.

Theo đó, Dự thảo quy định cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quá cảnh, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các sản phẩm thuốc lá mới khác. Đồng thời, cấm các cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.

Theo GS.TS Trần Văn Thuấn, đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý, từ xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa, khắc phục khoảng trống pháp lý đối với thuốc lá thế hệ mới và các hình thức kinh doanh mới, qua đó hạn chế nguy cơ nghiện nicotine, đặc biệt ở thanh thiếu niên.

Thứ trưởng Bộ Y tế cũng nhấn mạnh việc đảm Dự thảo Luật thể chế hóa đầy đủ các chính sách đã được Chính phủ thông qua, với quy định rõ ràng, thống nhất, không để phát sinh khoảng trống trong nhận diện sản phẩm, phạm vi điều chỉnh và trách nhiệm thực thi.

Các quy định cần bảo đảm tính khả thi trong thực tiễn, từ quản lý thị trường truyền thống đến thương mại điện tử, giao dịch xuyên biên giới, hoạt động quảng cáo trên môi trường số và công tác kiểm tra, giám sát tại địa phương. Đồng thời, làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa các Bộ, ngành và chính quyền các cấp.

Cùng với các biện pháp kiểm soát, cần xây dựng môi trường sống không khói thuốc, tăng cường truyền thông về tác hại của thuốc lá, giáo dục sức khỏe, hỗ trợ cai nghiện và phát huy vai trò của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Cơ sở bán lẻ thuốc lá sẽ phải có giấy phép kinh doanh

TS. Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh, Phó Chủ tịch Hội đồng y khoa Quốc gia cho biết, nhiều năm qua, Việt Nam được cộng đồng quốc tế ghi nhận vì những nỗ lực trong công tác PCTHTL.

Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: L. HẢO

Tuy nhiên, sau hơn 13 năm thực hiện Luật PCTHTL, tình hình thực tế đã có nhiều thay đổi, mô hình bệnh tật thay đổi, các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới xuất hiện, yêu cầu quản lý cũng khác trước. Vì vậy, hệ thống pháp luật cần được sửa đổi để phù hợp với thực tiễn.

Trong quá trình xây dựng Dự thảo Luật, Bộ Y tế đã rà soát hệ thống pháp luật, đánh giá tác động chính sách và lấy ý kiến rộng rãi các Bộ, ngành, địa phương, chuyên gia và các đối tượng chịu tác động.

Trên cơ sở đó, Bộ Y tế đề xuất ba nhóm chính sách gồm: Cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới; cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán; mở rộng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá.

Đáng chú ý, Dự thảo Luật mở rộng khái niệm "thuốc lá" để bao quát các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới, đồng thời bổ sung quy định cấm sản xuất, kinh doanh, quảng cáo, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; cấm trưng bày tại điểm bán và bán thuốc lá trực tuyến hoặc qua máy bán hàng tự động.

Bên cạnh đó, cơ sở bán lẻ thuốc lá sẽ phải có giấy phép kinh doanh, không bán cho người dưới 18 tuổi và không được kinh doanh trong phạm vi 100m tính từ cổng trường học, cơ sở y tế.

Lãnh đạo Bộ Y tế kỳ vọng các ý kiến đóng góp sẽ góp phần hoàn thiện Dự thảo Luật theo hướng chặt chẽ, khả thi, phù hợp thực tiễn và lấy sức khỏe người dân làm trung tâm.