Lấy ý kiến xây dựng danh mục công nghệ cao và công nghệ chiến lược

TP Hồ Chí Minh tiên phong triển khai chiến lược quốc gia về công nghiệp bán dẫn. Ảnh minh họa: Lưu Niệm/Báo Tin tức và Dân tộc

Việc xây dựng danh mục được thực hiện theo nhiệm vụ giao tại Quyết định số 2835/QĐ-TTg ngày 31/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ về ban hành danh mục và phân công cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản quy định chi tiết thi hành các luật, nghị quyết được Quốc hội Việt Nam khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10. Theo đó, Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì phối hợp với các bộ, ngành xây dựng Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành Danh mục công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển, Danh mục sản phẩm công nghệ cao được khuyến khích phát triển, Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược

Dự thảo danh mục được cấu trúc thành hai phụ lục chính. Phụ lục A bao gồm danh mục công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển và danh mục sản phẩm công nghệ cao được khuyến khích phát triển, đồng thời xác định rõ các công nghệ dự kiến chưa triển khai ngay trong giai đoạn tới. Phụ lục B gồm danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược – những lĩnh vực được xác định có vai trò then chốt đối với năng lực cạnh tranh và an ninh công nghệ quốc gia.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, danh mục dự kiến bao gồm 90 công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển và 139 sản phẩm công nghệ cao được khuyến khích phát triển. Nội dung bao phủ hầu hết các lĩnh vực công nghệ cốt lõi của nền kinh tế số và kinh tế tri thức, từ trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud computing), blockchain, mạng viễn thông thế hệ mới, đến bán dẫn, robot, tự động hóa, công nghệ vật liệu tiên tiến, công nghệ năng lượng mới, công nghệ sinh học và y sinh học.

Trong số các công nghệ tiêu biểu được đưa vào danh mục có công nghệ thiết kế, chế tạo linh kiện và vi mạch điện tử tích hợp (IC), điện tử linh hoạt; công nghệ thiết kế, chế tạo màn hình độ phân giải cao; công nghệ sinh học tổng hợp và sinh học phân tử; công nghệ thần kinh (neurotechnologies). Đây đều là các lĩnh vực công nghệ nền tảng có tác động sâu rộng đến nhiều ngành công nghiệp và có vai trò quyết định trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Ở nhóm sản phẩm công nghệ cao, danh mục bao gồm các sản phẩm phần mềm, thiết bị và giải pháp phục vụ trí tuệ nhân tạo, blockchain, Internet vạn vật (IoT), thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR); các hệ thống mô phỏng buồng điều khiển cho thiết bị và phương tiện; tấm pin quang điện hiệu suất cao và nhiều sản phẩm ứng dụng công nghệ tiên tiến khác.

Một điểm đáng chú ý, Danh mục cũng xác định 32 công nghệ cao và sản phẩm công nghệ cao “dự kiến chưa tổ chức triển khai ngay trong giai đoạn tới”. Các công nghệ này bao gồm công nghệ hàng không, vũ trụ, viễn thám; công nghệ thiết kế và chế tạo vệ tinh nhỏ và siêu nhỏ; công nghệ vô tuyến nhận thức; công nghệ xây dựng hệ thống thông tin cho thuê… Việc phân nhóm này cho thấy cách tiếp cận có chọn lọc, ưu tiên nguồn lực vào các công nghệ có tính khả thi cao và khả năng tạo tác động nhanh trong giai đoạn trước mắt, đồng thời vẫn định hướng dài hạn đối với các công nghệ chiến lược cần chuẩn bị nền tảng về nguồn lực, hạ tầng và năng lực nghiên cứu.

Theo các chuyên gia, việc xây dựng danh mục công nghệ cao và công nghệ chiến lược là công cụ quan trọng để điều phối chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Danh mục này sẽ làm cơ sở để xây dựng các cơ chế ưu đãi đầu tư, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển doanh nghiệp công nghệ cao và hình thành các ngành công nghiệp mới. Đồng thời, đây cũng là căn cứ để định hướng phân bổ nguồn lực nhà nước, thu hút đầu tư từ khu vực tư nhân và đầu tư nước ngoài vào các lĩnh vực ưu tiên, qua đó hình thành hệ sinh thái công nghệ có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, việc xác định rõ các công nghệ ưu tiên và công nghệ chiến lược có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ công nghệ. Các lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học hay công nghệ vũ trụ không chỉ có giá trị kinh tế cao mà còn có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh, quốc phòng và phát triển bền vững. Danh mục này cũng góp phần cụ thể hóa các định hướng lớn về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển từ tiếp nhận và ứng dụng công nghệ sang làm chủ và sáng tạo công nghệ, từng bước nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, việc lấy ý kiến sẽ được thực hiện từ ngày 5-15/2/2026, nhằm huy động sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các chuyên gia. Các ý kiến đóng góp sẽ được tổng hợp, hoàn thiện để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành.

Thu Phương (TTXVN)