Lễ hội Cốm xã Hợp Thành: Điểm nhấn du lịch mùa Thu ở tỉnh Lào Cai

Một gian hàng trưng bày sản phẩm cốm Hợp Thành. (Ảnh: Hương Thu/TTXVN)

Trong hai ngày 17-18/10/2026, Lễ hội Cốm xã Hợp Thành năm 2026 với chủ đề “Hương cốm Hợp Thành - Bản sắc lan tỏa” sẽ diễn ra tại xã Hợp Thành, tỉnh Lào Cai, với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trải nghiệm cộng đồng đặc sắc.

Lễ hội là dịp giới thiệu hương vị cốm truyền thống, quảng bá nông sản, sản phẩm OCOP và những sản phẩm đặc trưng của địa phương, đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn.

Ngày 17/10, du khách có thể tham gia Giải leo núi chinh phục thác Nậm Rịa, trải nghiệm nghi lễ Đón hồn Mẹ Lúa “Tỏn khảu mắu” tại nhà Then Vương, thôn Cáng và tìm hiểu nét văn hóa tín ngưỡng gắn với đời sống sản xuất nông nghiệp của đồng bào Tày.

Không gian trải nghiệm làm cốm truyền thống tại Nhà Văn hóa thôn Hợp Thành cũng là điểm nhấn, giúp du khách tìm hiểu các công đoạn tạo nên những hạt cốm thơm dẻo từ lúa non. Buổi tối diễn ra chương trình văn nghệ, trình diễn trang phục dân tộc, đốt lửa trại và xòe đại đoàn kết.

Ngày 18/10 là ngày hội chính, với lễ dâng hương tại Đền Tượng và chương trình khai mạc. Điểm nhấn là hoạt động tái hiện “Đón hồn Mẹ Lúa," trích đoạn nghi lễ Then Pang Mẩu, giới thiệu nét đẹp văn hóa truyền thống của cộng đồng người Tày.

Trong khuôn khổ ngày hội còn có không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP, nông sản và sản phẩm đặc trưng; thi giã cốm, hội thi ẩm thực “Hương sắc vùng cao,” các môn thể thao dân tộc, trò chơi dân gian và giao lưu văn nghệ.

Bên cạnh đó, chợ phiên vùng cao Hợp Thành là không gian giới thiệu, quảng bá và bán các sản phẩm cốm, nông sản, ẩm thực và sản phẩm truyền thống phục vụ nhân dân và du khách.

Gian hàng trưng bày sản phẩm cốm Hợp Thành. (Ảnh: Hương Thu/TTXVN)

Đến Hợp Thành dịp này, du khách có thể kết hợp khám phá những bản làng của đồng bào Dao, Tày, Giáy, Xá Phó; chiêm ngưỡng cảnh sắc tại thác Nậm Rịa, thác Phìn Hồ và những cánh đồng lúa vàng trong mùa Thu.

Lễ hội Cốm Hợp Thành năm 2026 góp phần tạo điểm nhấn du lịch mùa Thu, đưa hương vị cốm gắn với bản sắc văn hóa, cảnh quan và đời sống cộng đồng trở thành sản phẩm trải nghiệm hấp dẫn, qua đó quảng bá hình ảnh Hợp Thành đến du khách trong và ngoài tỉnh.

Phụ nữ dân tộc Tày ở xã Hợp Thành gìn giữ nghề làm cốm qua nhiều thế hệ, vừa góp phần bảo tồn nét đẹp văn hóa truyền thống, vừa tạo nên thức quà thơm ngon từ những hạt lúa nếp dẻo thơm.

Giữa tháng 10, khi những thửa ruộng lúa nếp bắt đầu mẩy hạt cũng là lúc phụ nữ Tày ở xã Hợp Thành ra đồng cắt lúa về làm cốm. Lúa nếp được trồng trên những cánh đồng Hợp Thành có nhiều giống như nếp cái hoa vàng, nếp đỏ, nếp trắng, nếp xanh... Khi hạt nếp đã tròn mẩy nhưng chưa quá chín, đạt độ dẻo và thơm vừa đủ, người dân sẽ chọn để làm cốm.

Lúa thường được cắt vào sáng sớm, khi nắng vừa lên và trên những bông lúa vẫn còn vương những hạt sương đêm, như lưu giữ trọn vẹn hương vị của đất trời. Những bông lúa nếp sau khi cắt được bó thành từng cum rồi gánh về nhà. Những cum lúa tròn mẩy chính là nguyên liệu quan trọng để làm nên những mẻ cốm thơm ngon.

Để tách hạt lúa nếp, đồng bào Tày thường sử dụng máy tuốt lúa thủ công. Sau khi loại bỏ những hạt lép, những hạt nếp tròn mẩy được cho vào chảo rang đến độ chín thích hợp.

Khi rang cốm, người rang phải giữ lửa thật đều, đồng thời liên tục đảo để hạt lúa chín đều mà không bị nổ.

Trước đây, phụ nữ Tày ở xã Hợp Thành thường dùng loỏng - một vật dụng có hình dáng như chiếc thuyền gỗ - hoặc cối đá để giã cốm. Ngày nay, công đoạn tách vỏ cốm đã đơn giản hơn nhờ sự hỗ trợ của máy xay xát.

Phụ nữ Tày xã Hợp Thành sàng cốm - công đoạn không thể thiếu trong quá trình làm cốm. (Ảnh: Hương Thu/TTXVN)

Công đoạn cuối cùng cũng là công việc đòi hỏi nhiều thời gian là sàng, sảy. Từng mẻ cốm được sàng kỹ để loại bỏ hết vỏ trấu còn sót lại, chỉ giữ những hạt cốm xanh non, dẻo thơm, sẵn sàng trở thành thức quà mang đậm hương vị đồng quê Hợp Thành./.