Leo thang căng thẳng Mỹ – Iran và tình hình an ninh nghiêm trọng tại Sudan

Mỹ công bố video phóng tên lửa, căng thẳng với Iran tiếp tục leo thang

Quân đội United States mới đây đã công bố đoạn video ghi lại hình ảnh các chiến hạm của nước này phóng hàng loạt tên lửa hành trình Tomahawk nhằm vào các mục tiêu quân sự được cho là nằm sâu trong lãnh thổ Iran. Theo thông tin từ Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (U.S. Central Command (CENTCOM)), các đợt tập kích được thực hiện nhằm vào hệ thống giám sát quân sự, mạng lưới liên lạc và các trận địa phòng không, với mục tiêu đáp trả các hành động mà Washington cáo buộc là gây hấn từ phía Tehran.

Trong một cuộc phỏng vấn truyền thông, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết quân đội Mỹ đã sử dụng khoảng 49 tên lửa hành trình trong chiến dịch mới nhất, nhấn mạnh các mục tiêu bị tấn công nằm gần khu vực thủ đô Tehran. Ông đồng thời cảnh báo Washington sẽ tiếp tục tiến hành các cuộc không kích nếu Iran không nhanh chóng chấp nhận một thỏa thuận hòa bình nhằm giảm căng thẳng trong khu vực.

Theo các thông tin được công bố, làn sóng leo thang hiện nay được cho là bắt đầu sau vụ một trực thăng Apache của Mỹ bị bắn hạ gần eo biển Hormuz hôm 8/6. Sự việc này đã kéo theo chuỗi phản ứng quân sự qua lại giữa hai bên, với các đòn tấn công bằng tên lửa và không kích diễn ra tại nhiều địa điểm khác nhau trong khu vực Trung Đông.

Đáng chú ý, phía Iran khẳng định các lực lượng của họ đã tiến hành tấn công nhiều mục tiêu quân sự của Mỹ tại khu vực Trung Đông, bao gồm các căn cứ ở Kuwait, Bahrain và Jordan. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (Islamic Revolutionary Guard Corps - IRGC) tuyên bố đã phóng tên lửa vào các căn cứ quân sự và cơ sở chỉ huy của Mỹ, trong đó có cả khu vực được cho là đặt sở chỉ huy của Hạm đội 5 Hải quân Mỹ tại Bahrain.

Ngoài ra, Iran cũng tuyên bố về khả năng kiểm soát hoặc phong tỏa Strait of Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới. Tuy nhiên, phía Mỹ đã bác bỏ các thông tin về việc tàu chiến bị tấn công hoặc tuyến hàng hải bị gián đoạn, khẳng định hoạt động hàng hải trong khu vực vẫn diễn ra bình thường.

Các nhà quan sát nhận định tình hình hiện tại đang khiến thỏa thuận ngừng bắn mong manh đạt được trước đó đứng trước nguy cơ đổ vỡ hoàn toàn, trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột chưa đạt được tiến triển rõ rệt.

Sudan: Hàng loạt vụ tấn công UAV gây thương vong lớn tại Kordofan

Trong khi đó tại châu Phi, tình hình an ninh tại Sudan tiếp tục diễn biến nghiêm trọng với các vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) tại thành phố El Obeid, thủ phủ bang North Kordofan.

Khói lửa bốc lên sau vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái ở Port Sudan, miền Đông Sudan.

Theo Tân Hoa xã và lời kể của các nhân chứng địa phương, các vụ tấn công diễn ra từ tối 10/6 đến sáng 11/6 theo giờ địa phương, nhằm vào nhiều khu dân cư, trong đó có một đám tang và một xe tải chở lương thực. Các cuộc tấn công khiến ít nhất 23 dân thường thiệt mạng và 19 người khác bị thương.

Nhóm Luật sư Khẩn cấp (Emergency Lawyers), một tổ chức theo dõi tình hình xung đột tại Sudan, cho biết lực lượng bán quân sự Rapid Support Forces (RSF) được cho là đứng sau các vụ tấn công này. Trong nhiều tháng qua, RSF đã bao vây một phần thành phố El Obeid, vốn được xem là một trung tâm chiến lược quan trọng tại khu vực Kordofan.

Đây không phải là vụ việc đơn lẻ, khi trước đó khu vực này cũng liên tiếp ghi nhận các cuộc tấn công tương tự. Ngày 31/5, một vụ tấn công tại bang Tây Kordofan khiến 10 người thiệt mạng, trong khi một vụ khác hôm 30/5 tại Bắc Kordofan đã làm 57 người tử vong. Những con số này cho thấy mức độ leo thang nghiêm trọng của xung đột tại khu vực.

Theo thống kê của Liên hợp quốc, khoảng 700 dân thường ở Sudan đã thiệt mạng chỉ trong 3 tháng đầu năm nay. Kể từ khi xung đột giữa quân đội Sudan và RSF bùng phát vào tháng 4/2023, ước tính khoảng 200.000 người đã thiệt mạng và hơn 11 triệu người buộc phải rời bỏ nhà cửa. Nhiều khu vực đang phải đối mặt với tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng và nguy cơ nạn đói lan rộng.

Các tổ chức nhân đạo quốc tế tiếp tục cảnh báo Sudan hiện là một trong những điểm nóng khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng nhất thế giới, đồng thời kêu gọi các bên liên quan bảo vệ dân thường và tạo điều kiện cho hoạt động cứu trợ.

Nguy cơ bất ổn lan rộng

Diễn biến đồng thời tại Trung Đông và châu Phi cho thấy bức tranh an ninh toàn cầu đang tiếp tục phức tạp. Trong khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran có nguy cơ đẩy khu vực Trung Đông vào vòng xoáy đối đầu mới, thì xung đột kéo dài tại Sudan lại làm gia tăng áp lực nhân đạo nghiêm trọng.

Các chuyên gia nhận định, nếu không có những bước đi ngoại giao hiệu quả và các cơ chế kiểm soát leo thang, nguy cơ lan rộng xung đột và gia tăng thương vong dân sự trong thời gian tới là hoàn toàn hiện hữu.