Liban đề xuất thị thực vàng 1 triệu USD giữa khủng hoảng kinh tế

Quang cảnh phiên họp Quốc hội Liban tại thủ đô Beirut. Ảnh minh họa: THX/TTXVN

Theo Financial Times ngày 22/7, các nghị sĩ Liban đang xem xét một chương trình thị thực vàng, theo đó người nước ngoài có thể nhận quyền cư trú cùng chế độ thuế đặc biệt nếu đầu tư ít nhất 1 triệu USD vào quốc gia đang chìm trong khủng hoảng kinh tế và xung đột.

Theo dự thảo luật, người tham gia phải gửi tiền vào một ngân hàng tại Liban, mua bất động sản hoặc thực hiện một khoản đầu tư khác có giá trị tương đương. Họ cũng phải có mặt tại Liban ít nhất 90 ngày mỗi năm.

Đổi lại, nhà đầu tư sẽ được cấp quyền cư trú và hưởng quy chế cư trú thuế đặc biệt. Thu nhập từ cổ phiếu và các loại động sản ở nước ngoài sẽ không bị đánh thuế tại Liban. Tài sản nằm ngoài lãnh thổ Liban cũng được miễn thuế thừa kế, trong khi thu nhập và tài sản phát sinh trong nước vẫn thuộc diện chịu thuế.

Chương trình còn cho phép công dân Liban đang sinh sống ở nước ngoài trả 500.000 USD để đăng ký cư trú thuế trong nước.

Những người ủng hộ cho rằng cơ chế này có thể giúp Liban thu hút nguồn vốn mới, đồng thời tạo điều kiện cho các cá nhân giàu có giảm nghĩa vụ thuế đối với tài sản và thu nhập quốc tế tại những khu vực có mức thuế cao hơn.

Tuy nhiên, luật sư thuế Karim Daher lưu ý hiệu quả của chương trình còn phụ thuộc vào quy định về cư trú thuế tại quốc gia mà nhà đầu tư đang sinh sống. Việc được Liban công nhận là cư dân thuế không đồng nghĩa người đó tự động được miễn thuế tại một quốc gia khác.

Bộ trưởng Tài chính Liban Yassine Jaber, người đề xuất dự luật, cho biết chương trình được xây dựng dựa trên các mô hình cư trú thuế tại Dubai và Italy, cũng như cơ chế dành cho người không có nơi cư trú lâu dài từng được áp dụng tại Anh.

Theo ông Jaber, chương trình có thể mang lại nguồn đầu tư cần thiết cho Liban trong bối cảnh nền kinh tế nước này chưa phục hồi sau cuộc khủng hoảng tài chính bắt đầu từ năm 2019.

Dù vậy, đề xuất nhanh chóng vấp phải phản đối từ một số nghị sĩ và chuyên gia thuế.

Nghị sĩ độc lập Ibrahim Mneimneh đặt câu hỏi liệu có nhà đầu tư nào sẵn sàng gửi hàng trăm nghìn hoặc hàng triệu USD vào một hệ thống ngân hàng chưa ổn định và chưa được quản lý hiệu quả hay không.

Hệ thống ngân hàng Liban chưa trải qua quá trình cải tổ toàn diện kể từ khi các ngân hàng hạn chế người gửi tiền tiếp cận hàng tỷ USD tài sản của chính họ trong cuộc khủng hoảng năm 2019. Đến nay, giới chức vẫn chưa thống nhất được cơ chế xử lý các khoản tiền gửi bị đóng băng cũng như phân bổ thiệt hại giữa nhà nước, ngân hàng và người gửi tiền.

Ông Daher cũng cảnh báo quy chế cư trú thuế mới có thể không được các tổ chức và đối tác quốc tế công nhận. Trong trường hợp Liban không phối hợp với những nước đã ký hiệp định tránh đánh thuế hai lần, cũng như không đạt được sự đồng thuận của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế, Diễn đàn Toàn cầu về minh bạch thuế và các cơ quan chống rửa tiền khu vực, người tham gia chương trình vẫn có thể phải nộp thuế ở nước ngoài.

Khi đó, những người đã chi tiền để nhận quy chế cư trú tại Liban có nguy cơ không đạt được lợi ích thuế như kỳ vọng. Ông Daher cho rằng dự luật cũng có thể bị phản đối tại Liban vì những vấn đề liên quan đến hiến pháp.

Đề xuất còn trở thành chủ đề chế giễu trên mạng xã hội. Nhiều người cho rằng mức đầu tư 1 triệu USD là quá cao đối với quyền cư trú tại một quốc gia đang đối mặt với suy thoái kinh tế, xung đột, tình trạng thiếu điện, nước và cơ sở hạ tầng yếu kém.

Một số ý kiến cũng chỉ ra nghịch lý khi Liban muốn thu hút người nước ngoài trả tiền để cư trú, trong lúc nhiều công dân nước này đang tìm cách di cư ra nước ngoài.

Trước những phản ứng trên, Bộ trưởng Jaber cho biết chương trình có thể được sử dụng trong tương lai, sau khi Liban giải quyết được các vấn đề kinh tế và tài chính hiện nay. Theo ông, việc thông qua khuôn khổ pháp lý từ sớm không khiến đất nước chịu thêm tổn thất.

Trong phiên tranh luận tại quốc hội, dự luật đã được trả lại ủy ban để tiếp tục xem xét. Đề xuất nhận được sự ủng hộ của một số nghị sĩ Hezbollah và Chủ tịch Ủy ban Tài chính và Ngân sách Quốc hội Ibrahim Kanaan.

Các nhà phê bình cho rằng Liban cần ưu tiên cải tổ hệ thống ngân hàng, khôi phục niềm tin vào bộ máy tư pháp và thiết lập cơ chế giải quyết các khoản tiền gửi bị mất trước khi triển khai chương trình thu hút nhà đầu tư nước ngoài.

Những đạo luật cải cách ngân hàng cũng là điều kiện quan trọng để Liban đạt được thỏa thuận hỗ trợ với Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Tuy nhiên, giới chính trị nước này vẫn chưa thống nhất được phiên bản cuối cùng do bất đồng về việc nhà nước, các ngân hàng hay người gửi tiền sẽ phải gánh chịu phần lớn thiệt hại.

Theo nghị sĩ Mneimneh, các nhà đầu tư hợp pháp sẽ khó chấp nhận đưa tiền vào những ngân hàng có thể bị giải thể hoặc tái cấu trúc trong quá trình cải cách. Ông cho rằng Liban chỉ có thể thu hút nguồn vốn bền vững sau khi khôi phục lòng tin vào hệ thống tài chính, tư pháp và cơ chế chịu trách nhiệm.