Lịch sử ngành hàng không: Vì sao tiếp viên nam từng bị khước từ suốt nhiều thập kỷ?

Tháng 11/2025, chuyến bay của China Airlines từ Đài Bắc đi New York đã đánh dấu một cột mốc quan trọng khi toàn bộ đội ngũ tiếp viên phục vụ đều là nam giới. Đây không phải sự sắp đặt ngẫu nhiên của hãng mà là kết quả của một thỏa thuận giữa các nam tiếp viên kỳ cựu với đồng nghiệp nữ, nhằm khẳng định sự thay đổi trong chính sách tuyển dụng vốn từng hạn chế phái mạnh trong nhiều năm.

Thời kỳ nam giới thống trị khoang hành khách

Trong những ngày đầu của ngành hàng không, nam giới gần như giữ vai trò độc tôn ở vị trí phục vụ. Họ được gọi thân thuộc là các "cabin boys" (cậu bé cabin). Lịch sử ghi nhận Heinrich Kubis, một bồi bàn từng làm việc tại khách sạn Ritz Paris, là tiếp viên đầu tiên trên thế giới khi ông phục vụ trên khinh khí cầu Zeppelin của Đức vào năm 1912.

Vào thời điểm đó, bay lượn trên bầu trời vẫn là một trải nghiệm mới mẻ và đầy lo âu đối với hành khách. Cary O’Dell, tác giả cuốn sách Men In Pink Collars, giải thích rằng các hãng hàng không tin rằng đàn ông sẽ giữ bình tĩnh tốt hơn cho hành khách trong các tình huống khẩn cấp hoặc rung lắc mạnh.

Tiếp viên nam trên chuyến bay từ Đài Bắc đến Mỹ. Ảnh: China Airlines

Sự chuyển dịch sang mô hình "nữ y tá bầu trời"

Phải đến năm 1930, Ellen Church mới trở thành nữ tiếp viên hàng không đầu tiên. Bà vốn là một y tá và có ước mơ làm phi công nhưng bị từ chối vì giới tính. Việc các hãng hàng không ưu tiên tuyển y tá nữ đã bắt đầu làm thay đổi cơ cấu nhân sự trong khoang hành khách. Khi Thế chiến thứ hai bùng nổ, đàn ông ra trận hàng loạt, tạo điều kiện cho phụ nữ chiếm lĩnh hoàn toàn vị trí này.

Đến những năm 1950 và 1960, các hãng hàng không bắt đầu xây dựng hình ảnh tiếp viên gắn liền với sự quyến rũ và dịu dàng. Thuật ngữ "trolley dolly" (cô nàng đẩy xe) ra đời, đi kèm với những tiêu chuẩn tuyển dụng cực kỳ khắt khe dành riêng cho phụ nữ.

Cụ thể, yêu cầu tuyển dụng của hãng Chicago and Southern Air Lines năm 1954 quy định ứng viên nữ phải đáp ứng:

Tình trạng hôn nhân: Độc thân, chưa đính hôn.
Độ tuổi: Từ 22 đến 28 tuổi.
Ngoại hình: Cao từ 1m57 đến 1m65, cân nặng từ 45 đến 54kg.
Đặc điểm khác: Răng đẹp, vóc dáng cân đối, đôi chân thon gọn, không đeo kính và làn da mịn màng.

Những rào cản định kiến và khủng hoảng y tế

Trong khi phụ nữ dần trở thành gương mặt đại diện cho dịch vụ hàng không, nam giới lại đối mặt với sự kỳ thị. Những năm 1960, nhiều hãng bay tại Mỹ thẳng thừng từ chối tuyển nam tiếp viên. Tình hình trở nên tồi tệ hơn trong giai đoạn khủng hoảng AIDS, khi các hãng lo ngại về chi phí y tế và bảo hiểm cho nhân viên nam.

Theo nghiên cứu của Phil Tiemeyer tại Đại học Colorado Boulder, hành khách thời bấy giờ mặc định việc phục vụ trên máy bay là công việc của phụ nữ trẻ đẹp. Nam giới theo đuổi nghề này thường phải đối mặt với những lời đàm tiếu về xu hướng tính dục, khiến nhiều người e dè dù đây là công việc có cơ hội trải nghiệm và thu nhập tốt.

Nỗ lực xóa bỏ khoảng cách giới tính

Cuộc chiến pháp lý đòi quyền bình đẳng bắt đầu sôi sục vào thập niên 1970. Celio Diaz Jnr từng kiện hãng Pan Am vì phân biệt giới tính trong tuyển dụng. Dù ban đầu thua kiện với lý lẽ phụ nữ "xoa dịu hành khách tốt hơn", nhưng sau đó ông đã thắng trong phiên kháng cáo, mở đường cho nam giới trở lại bầu trời.

Hiện nay, bức tranh ngành hàng không đang có những chuyển biến tích cực. Báo cáo năm 2024 của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) cho thấy nhiều hãng bay đã cam kết đạt tỷ lệ cân bằng giới tính tối thiểu 45% cho mỗi giới trong khoang hành khách.

Tiếp viên hàng không của Emirates. Ảnh: Delicious

Jay Robert, một chuyên gia trong ngành hàng không, nhận định rằng hành khách hiện đại không còn quan tâm đến giới tính của người phục vụ. Điều họ chú trọng là sự chuyên nghiệp và khả năng đảm bảo an toàn bay. Khi các định kiến cũ dần bị xóa bỏ, nam giới đang ngày càng khẳng định được giá trị của mình trong vai trò tiếp viên hàng không chuyên nghiệp.

Tuệ Nhân