Liên hợp quốc: Mục tiêu Phát triển Bền vững về bình đẳng giới không đi đúng hướng

Khi phụ nữ nắm quyền lãnh đạo, các chính sách nhạy cảm giới được ưu tiên

Quyền lực vẫn do nam giới nắm giữ

Báo cáo "Bức tranh Toàn cảnh về Giới 2026" vừa được Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho phụ nữ (UN Women) và Vụ Kinh tế và Xã hội Liên hợp quốc (UN DESA) công bố. Báo cáo cho biết, hàng thập kỷ tiến bộ về bình đẳng giới đang bị đình trệ hoặc đảo ngược vào đúng thời điểm không có mục tiêu thành phần nào thuộc Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDG) do Liên hợp quốc đề ra về bình đẳng giới đi đúng hướng để đạt được vào năm 2030.

Giám đốc Điều hành UN Women Sima Bahous phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc

Khi phụ nữ lãnh đạo, xã hội sẽ mạnh mẽ hơn, nền kinh tế có khả năng chống chịu tốt hơn và kết quả tốt hơn cho tất cả mọi người. Tuy nhiên, bình đẳng không thể đạt được khi quyền lực vẫn tập trung vào các định chế loại trừ phụ nữ. Bình đẳng mà không có quyền lực thì hoàn toàn không phải là bình đẳng.

Giám đốc Điều hành UN Women Sima Bahous

Dữ liệu mới nhất về giới cho thấy, bình đẳng giới trong năng lực lãnh đạo và ra quyết định vẫn còn rất xa mới đạt được. Chỉ tính riêng trong lĩnh vực chính trị, sự bình đẳng tại các nghị viện sẽ phải mất thêm 63 năm nữa mới trở thành hiện thực. Phụ nữ chỉ nắm giữ 27,4% số ghế tại các nghị viện quốc gia vào năm 2026, tăng từ mức 22,3% vào năm 2015.

Báo cáo cho biết quyền lực chính trị vẫn do nam giới nắm giữ là chủ yếu. Số lượng quốc gia có nữ nguyên thủ quốc gia hoặc người đứng đầu chính phủ đã gia tăng từ năm 2020 đến năm 2026. Tuy nhiên, cứ 7 quốc gia thì vẫn có 6 quốc gia do nam giới lãnh đạo. Tỷ lệ đại diện của phụ nữ trong các nội các quốc gia đã giảm xuống 22,4% vào năm 2026, sau khi đạt đỉnh 23,3% vào năm 2024. Sự sụt giảm này là một dấu hiệu cảnh báo rằng các thành quả không thể coi là điều nghiễm nhiên và tiến trình hướng tới quyền lực chính trị bình đẳng vẫn còn rất mong manh.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tham gia Hội nghị thượng đỉnh G20 Johannesburg năm 2025

Tỷ lệ đại diện của phụ nữ trong chính quyền địa phương đã giậm chân tại chỗ ở mức 35,6% kể từ năm 2023. Gần 9 trong 10 bộ trưởng quốc phòng và hơn 8 trong 10 bộ trưởng tài chính là nam giới.

Phụ nữ cũng phải đối mặt với nhiều rào cản ngay cả trước khi bước chân vào con đường chính trị. Chi phí tranh cử có thể vượt quá 100 lần thu nhập bình quân đầu người của một quốc gia. Ở một số quốc gia, có tới 8 trong 10 ứng cử viên nữ phải đối mặt với bạo lực trong đời sống công cộng.

Bất bình đẳng còn lan rộng ra ngoài phạm vi chính phủ. Phụ nữ chỉ nắm giữ 6% vị trí Tổng Giám đốc Điều hành (CEO) doanh nghiệp trên toàn cầu và lãnh đạo chưa đến 20% các tòa án tối cao, khiến các quyết định định hình doanh nghiệp, pháp luật, việc làm và nền kinh tế toàn cầu phần lớn nằm trong tay nam giới. Trong số 175 Chánh án Tòa án Tối cao trên toàn cầu, có tới 144 người là nam giới và chỉ có 31 người là phụ nữ.

Ông Li Junhua, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc phụ trách Kinh tế và Xã hội, cho biết, với tốc độ tiến bộ hiện tại, bình đẳng giới vẫn còn cách xa 171 năm.

Khoảng trống trên mọi mục tiêu

Một cuộc khảo sát năm 2026 về các cơ chế bình đẳng giới quốc gia cho thấy cứ 3 cơ quan thì có một cơ quan bị suy giảm quyền lực định chế trong 2 năm qua, bên cạnh những thụt lùi khác. Nguồn kinh phí dành cho bình đẳng giới bị cắt giảm, trách nhiệm giải trình đối với các luật pháp và chính sách giải quyết nhu cầu của phụ nữ thấp hơn. Việc triển khai các cam kết hiện có bị suy yếu.

Trải dài trên tất cả các mục tiêu SDG, báo cáo còn phác họa một bức tranh u ảm. 9,9% phụ nữ sống trong tình trạng cực kỳ nghèo khổ, so với 9,5% ở nam giới. Với tốc độ hiện tại, 1,1 tỷ phụ nữ và trẻ em gái có thể vẫn rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực vào năm 2030. Việc thu hẹp khoảng cách giới trong năng suất nông nghiệp có thể giúp 45 triệu người thoát khỏi tình trạng mất an ninh lương thực.

Phụ nữ và trẻ em gái cũng tiếp tục gánh chịu gánh nặng chăm sóc không lương bất cân xứng. Họ dành thời gian gấp 2,5 lần so với nam giới cho các công việc nhà và chăm sóc không được trả công.

Tuần hành ở Mỹ đòi trao quyền cho phụ nữ

Bạo lực đối với phụ nữ vẫn diễn ra phổ biến. Gần một trong 3 phụ nữ trên toàn cầu từng bị bạo lực do bạn đời hoặc bạo lực tình dục trong đời, báo cáo cho biết. Chỉ riêng trong 12 tháng qua, 316 triệu phụ nữ đã trải qua bạo lực thể xác hoặc bạo lực tình dục do bạn đời gây ra.

Báo cáo cũng cho biết gần một trong 5 trẻ em gái kết hôn trước 18 tuổi, trong khi ước tính có 230 triệu phụ nữ và trẻ em gái trên toàn thế giới là nạn nhân của hủ tục cắt bỏ bộ phận sinh dục nữ.

Công nghệ và khí hậu đang nổi lên như những mảng bất bình đẳng lớn. Phụ nữ chỉ chiếm khoảng 22% chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu và nắm giữ chưa đến 14% các vị trí lãnh đạo cấp cao trong lĩnh vực AI.

Khoảng 2,9 tỷ phụ nữ và trẻ em gái sống ở các quốc gia chịu ảnh hưởng cao hoặc rất cao bởi biến đổi khí hậu và các hiểm họa địa chất. Trong khi dó, phụ nữ chỉ nắm giữ 27% các vị trí bộ trưởng trong nội các quốc gia có quản lý mảng môi trường.

UN Women và UN DESA đang kêu gọi đảo ngược sự thụt lùi chính trị về bình đẳng giới. và yêu cầu quyền lực phải được chia sẻ một cách bình đẳng hơn. Điều đó có nghĩa là đảm bảo phụ nữ có tiếng nói bình đẳng trong các quyết định chính trị và kinh tế, tài trợ thích đáng cho các định chế bình đẳng giới, bảo vệ các tổ chức quyền phụ nữ cùng không gian dân sự, và đảm bảo phụ nữ có quyền lực bình đẳng để định hình các quyết định ảnh hưởng đến kinh tế, hòa bình và an ninh, công nghệ cùng đời sống công cộng.

Dữ liệu mới nhất cho thấy khi phụ nữ nắm quyền lãnh đạo, các chính sách nhạy cảm giới được ưu tiên, các định chế chịu trách nhiệm giải trình tốt hơn. Tiến trình đạt được ở tất cả các mục tiêu SDG cũng được thúc đẩy, bao gồm cả trong giáo dục, bảo vệ môi trường, giảm nghèo và nhiều lĩnh vực khác.

Nguồn: UN, UN Women