Liên kết giáo dục với nước ngoài: Bảo đảm tự nguyện, công khai

Một tiết học của cô và trò Trường Tiểu học Vạn Xuân (Hoài Đức, Hà Nội). Ảnh: NTCC

Công khai chương trình, bảo đảm quyền lựa chọn

Các chương trình liên kết giáo dục, tăng cường ngoại ngữ, STEM, kỹ năng sống, tin học quốc tế… đang được nhiều trường quan tâm triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng. Nếu được tổ chức đúng quy định, những hoạt động này có thể giúp học sinh phát triển năng lực ngoại ngữ, kỹ năng công nghệ, tư duy sáng tạo và khả năng hội nhập.

Tuy nhiên, việc mở rộng chương trình cũng đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ về nội dung, chất lượng, học phí và quyền lợi của người học. Sở GDĐT Hà Nội yêu cầu không ép buộc học sinh tham gia chương trình liên kết dưới bất kỳ hình thức nào. Các trường phải công khai thông tin trước khi tuyển sinh và cập nhật khi có thay đổi trong quá trình triển khai.

Theo đó, trước khi tổ chức chương trình, nhà trường cần công khai mục tiêu, nội dung, thời lượng, đơn vị phối hợp, đội ngũ giảng dạy, phương thức đánh giá, mức thu và trách nhiệm của các bên. Phụ huynh cần có đủ thông tin để cân nhắc, thay vì đăng ký theo tâm lý số đông hoặc lo ngại con bị tách khỏi tập thể.

Đáng chú ý, tính tự nguyện không chỉ thể hiện ở chữ ký trên phiếu đăng ký. Nếu học sinh không tham gia nhưng không có hoạt động phù hợp, hoặc phụ huynh chịu áp lực từ việc vận động đăng ký, quyền lựa chọn có thể chưa được bảo đảm thực chất. Vì vậy, nhà trường cần có phương án tổ chức phù hợp cho cả học sinh tham gia và không tham gia, tránh phân biệt đối xử hoặc làm gián đoạn việc học.

Về tài chính, các khoản thu cần được thông báo đầy đủ, đúng quy định và gắn với nội dung dịch vụ thực tế. Nhà trường phải làm rõ học phí, các khoản thu khác, phương thức thanh toán và quyền lợi của người học khi chương trình thay đổi hoặc chấm dứt. Việc công khai giúp phụ huynh có cơ sở đối chiếu, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan quản lý kiểm tra và giám sát.

Yêu cầu điều chỉnh từ thực tiễn

Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT, ban hành ngày 30/9/2026 và có hiệu lực từ ngày 15/11/2026 quy định việc tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông.

Theo Thông tư, hoạt động giáo dục tăng cường nhằm bổ sung nội dung cần thiết, tăng cường thực hành, trải nghiệm và vận dụng kiến thức theo mục tiêu Chương trình giáo dục phổ thông. Hoạt động này phải bảo đảm mọi học sinh có cơ hội tiếp cận bình đẳng và không được thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào.

Trong khi đó, hoạt động giáo dục theo nhu cầu hướng đến những nội dung mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu, đáp ứng sở thích, năng khiếu và định hướng phát triển cá nhân. Hoạt động này được tổ chức trên cơ sở tự nguyện, ngoài thời gian học chính khóa và hoạt động giáo dục tăng cường; việc thu phí phải đáp ứng các điều kiện và quy định liên quan.

Ông Thái Văn Tài - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ GDĐT) giải thích, Thông tư 85 không yêu cầu các trường dừng toàn bộ chương trình liên kết. Các trường cần rà soát nội dung, kế hoạch và đối tác để xác định chương trình nào phù hợp, chương trình nào cần điều chỉnh hoặc chấm dứt. Những chương trình đã được phê duyệt trước ngày 15/11 có thể tiếp tục đến hết năm học 2026-2027 nếu đáp ứng điều kiện chuyển tiếp và không trái quy định mới.

Việc thực hiện quy định mới không chỉ liên quan đến hồ sơ hay mức thu, mà còn tác động trực tiếp đến thời khóa biểu, công tác quản lý học sinh và phương án tổ chức dạy học. Trong quá trình điều chỉnh, các trường cần thông tin kịp thời để phụ huynh chủ động sắp xếp thời gian, đồng thời tránh gây xáo trộn không cần thiết.

Việc thực hiện nghiêm nguyên tắc tự nguyện, công khai và minh bạch trong liên kết giáo dục cần được xem là một phần của quản trị nhà trường. Các cơ sở giáo dục phải chủ động rà soát điều kiện tổ chức, chất lượng chương trình, năng lực đối tác và trách nhiệm của từng bên; đồng thời có cơ chế tiếp nhận, xử lý phản ánh của phụ huynh. Mục tiêu không phải là hạn chế cơ hội tiếp cận chương trình quốc tế, mà bảo đảm những chương trình này thực sự mang lại giá trị bổ sung, không thay thế trách nhiệm giáo dục cơ bản và không tạo ra áp lực tài chính không cần thiết cho gia đình.