Liên kết sản xuất, nâng tầm lúa gạo Cà Mau

Mở rộng chuỗi liên kết

Những năm gần đây, việc triển khai các chủ trương phát triển kinh tế tập thể đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Ngành nông nghiệp địa phương tích cực vận động người dân tham gia vào các hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác (THT) và các mô hình liên kết với doanh nghiệp. Nhờ đó, nhận thức của nông dân về vai trò của liên kết sản xuất ngày càng được nâng cao, tạo nền tảng hình thành các vùng nguyên liệu ổn định, đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường.

Đồng chí Hồ Thanh Thủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh (thứ 2 từ trái sang), tham quan sản phẩm gạo đạt chuẩn OCOP của Hợp tác xã Nông nghiệp tổng hợp Ba Đình, xã Vĩnh Lộc. Ảnh: HỮU THỌ

Quy mô liên kết sản xuất và tiêu thụ lúa gạo không ngừng mở rộng. Từ chỗ chỉ có vài doanh nghiệp tham gia, đến nay đã có hàng chục đơn vị liên kết với nhiều HTX, THT, bao phủ diện tích hàng chục nghìn héc-ta. Sản lượng tiêu thụ thông qua liên kết ngày càng tăng, góp phần ổn định đầu ra, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”.

Cụ thể, năm 2022 có 14 doanh nghiệp liên kết với 29 HTX/THT, diện tích 38.257,5 ha; trong đó lúa hữu cơ 577,5 ha, lúa an toàn và VietGAP 37.680 ha; sản lượng tiêu thụ khoảng 227.094 tấn, chiếm 12,2% sản lượng toàn tỉnh. Đến năm 2025, toàn tỉnh có 27 doanh nghiệp liên kết với 50 HTX/THT, diện tích 53.357 ha; trong đó sản xuất lúa theo hướng hữu cơ 311 ha, lúa an toàn và VietGAP 53.046 ha; sản lượng tiêu thụ khoảng 320.142 tấn, chiếm 16,7% sản lượng toàn tỉnh.

Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Kinh Dớn (ấp Kinh Dớn, xã Đá Bạc) là một trong những điển hình thành công từ liên kết sản xuất. Ông Nguyễn Vũ Trường, Giám đốc HTX, chia sẻ: “Thông qua liên kết chuỗi, giá vật tư đầu vào giảm nhờ mua tập trung; chất lượng được đảm bảo do có kiểm định, hóa đơn đầy đủ; sản xuất quy mô lớn giúp dễ đàm phán với doanh nghiệp, đầu ra ổn định, sản phẩm được tiêu thụ hoàn toàn, không còn tình trạng tồn đọng”.

Song song đó, tham gia chuỗi liên kết còn giúp người dân được hướng dẫn áp dụng các quy trình sản xuất an toàn như VietGAP, hữu cơ, đồng thời được doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm. Nhờ vậy, giá lúa được cải thiện đáng kể so với phương thức canh tác truyền thống, góp phần nâng cao thu nhập và giảm rủi ro.

Cánh đồng lúa của Hợp tác xã Vĩnh Cường. Ảnh: HỮU THỌ

“Được bà con tin tưởng, an tâm tham gia vào chuỗi liên kết là động lực để chúng tôi làm tốt hơn. Thời gian tới, HTX sẽ đẩy mạnh số hóa để chuỗi liên kết vận hành hiệu quả hơn nữa”, ông Trịnh Văn Cường, Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Vĩnh Cường, cho biết.

Hướng đến sản xuất bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu

Cà Mau đang đẩy mạnh xây dựng vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp, đây được xem là bước đột phá quan trọng trong tái cơ cấu ngành hàng lúa gạo, vừa nâng cao giá trị gia tăng, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp xanh. Việc ứng dụng cơ giới hóa, công nghệ hiện đại như thiết bị bay không người lái đã giúp giảm chi phí sản xuất, tăng năng suất, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính.

Ông Võ Văn Vang, Phó Giám đốc Vùng nguyên liệu Vĩnh Lộc, Tập đoàn Lộc Trời, cho biết, việc tham gia chuỗi liên kết với các HTX và nông dân tại Cà Mau giúp doanh nghiệp đảm bảo nguồn cung ổn định, quy mô lớn, đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính. Đồng thời, doanh nghiệp cung ứng trọn gói vật tư đầu vào, chuyển giao khoa học kỹ thuật từ các viện, trường, góp phần nâng cao chất lượng sản xuất.

Đẩy mạnh liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ theo chuỗi giá trị là hướng đi tất yếu nhằm nâng cao giá trị hạt gạo. Ảnh: HỮU THỌ

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình liên kết vẫn còn một số hạn chế như sản xuất nhỏ lẻ, manh mún; năng lực đầu tư của nông dân còn hạn chế; thiếu doanh nghiệp lớn tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Tình trạng phá vỡ hợp đồng khi giá cả biến động vẫn xảy ra; công nghệ sau thu hoạch và chế biến chưa đồng bộ, khiến giá trị gia tăng của sản phẩm chưa cao.

Trước thực tế đó, tỉnh Cà Mau tiếp tục hoàn thiện các giải pháp nhằm củng cố và phát triển chuỗi liên kết, trong đó tập trung nâng cao năng lực hoạt động của HTX, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, đồng thời nhân rộng các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, thân thiện với môi trường.

Với định hướng rõ ràng và những kết quả bước đầu tích cực, liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ đang mở ra hướng đi hiệu quả cho ngành lúa gạo Cà Mau. Đây không chỉ là giải pháp nâng tầm giá trị hạt gạo mà còn là nền tảng xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu trong tương lai.