Liên kết tổ hợp tác, hợp tác xã để phát triển bền vững

Liên kết - “chìa khóa” nâng cao giá trị

Tỉnh có tiềm năng đất đai rộng, khí hậu đa dạng, nhiều sản phẩm nông, lâm nghiệp đặc trưng nhưng địa hình chia cắt, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, trình độ khoa học kỹ thuật không đồng đều. Những năm qua, tỉnh đã có nhiều nỗ lực phát triển kinh tế tập thể bởi đây là mô hình phù hợp với điều kiện miền núi.

Được thành lập từ năm 2025 với 8 thành viên là hộ nông dân sản xuất nhỏ lẻ, khi liên kết lại theo mô hình kinh tế tập thể, HTX Dâu tằm Cách Linh, xã Bế Văn Đàn đã nhanh chóng cho thấy hiệu quả rõ rệt. Sau khi thành lập, HTX đầu tư trồng hơn 10 ha dâu; xây dựng cơ sở hạ tầng, nhà nuôi, nhà lạnh… gần 2.000 m2; tổ chức sản xuất đồng bộ, áp dụng kỹ thuật, liên kết bao tiêu sản phẩm. Ngay từ lứa nuôi đầu tiên, HTX đã thu được trên 200 kg kén tằm, tiêu thụ ổn định với giá bán khoảng 200 - 250.000 đồng/kg, từng bước tạo nguồn thu bền vững cho các thành viên; giải quyết việc làm thường xuyên cho từ 10 - 20 lao động địa phương với mức thu nhập ổn định, cao gấp 2 - 3 lần so với các cây nông nghiệp truyền thống.

Hợp tác xã Dâu tằm Cách Linh (xã Bế Văn Đàn) phát huy hiệu quả từ mô hình liên kết sản xuất.

Giám đốc HTX Dâu tằm Cách Linh Đoàn Văn Thời chia sẻ: Trước đây, chúng tôi chủ yếu sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, ít đất, ít vốn nên khó đầu tư bài bản, hiệu quả kinh tế không cao. Do đó, các hộ đã thống nhất lựa chọn mô hình HTX để liên kết lại, góp vốn, góp công lao động, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Nhờ vậy, hiệu quả được nâng lên rõ rệt, chi phí giảm, đầu ra ổn định hơn, thu nhập của các hộ cũng từng bước được cải thiện.

Phát triển theo mô hình kinh tế tập thể gắn với chuỗi giá trị nông sản, HTX Nông nghiệp Ba Sạch Hưng Đạo được thành lập năm 2017 với 7 thành viên. Đến nay, HTX có 9 thành viên, liên kết với khoảng gần 600 hộ dân, hỗ trợ bà con sản xuất, tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệp. Ông Lại Đức Thứ, Giám đốc HTX Ba Sạch cho biết: Liên kết theo chuỗi giá trị trong sản xuất nông nghiệp hiện nay là yếu tố mang tính quyết định đối với hiệu quả hoạt động của các HTX. Ngay từ khi thành lập, HTX đã xác định đây là hướng đi xuyên suốt nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và giảm thiểu rủi ro cho người sản xuất. Thông qua HTX, người dân được tiếp cận khoa học kỹ thuật, nguồn vốn, thông tin thị trường, từ đó nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm.

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, những HTX hoạt động hiệu quả đều chú trọng xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. Bên cạnh đó, tỉnh luôn quan tâm ban hành các cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể; tăng cường tuyên truyền, vận động thành lập mới HTX; hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý... Điều này tạo nền tảng để khu vực kinh tế tập thể từng bước phát triển cả về số lượng và chất lượng.

Tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển bền vững

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, song thực tế cho thấy khu vực kinh tế tập thể của tỉnh vẫn còn không ít hạn chế. Quy mô nhỏ, năng lực quản trị yếu, sản phẩm thiếu đa dạng, sức cạnh tranh chưa cao là những điểm nghẽn phổ biến. Đặc biệt, vấn đề liên kết - yếu tố then chốt để phát triển bền vững - vẫn còn lỏng lẻo, nhiều mô hình chưa xây dựng được chuỗi giá trị hoàn chỉnh.

Thực tế từ vụ thu mua dong riềng cuối năm 2025 là minh chứng rõ nét cho hạn chế trong liên kết sản xuất. Dù được mùa, sản lượng tăng, nhưng do thiếu liên kết chặt chẽ giữa người trồng, HTX và doanh nghiệp tiêu thụ, giá thu mua giảm mạnh, đầu ra bấp bênh, tái diễn tình trạng “được mùa mất giá”. Điều này cho thấy, khi chuỗi liên kết chưa bền vững, rủi ro thị trường vẫn chủ yếu dồn về phía người dân và các HTX.

Ông Trịnh Văn Thiện, Giám đốc HTX Nà Ranh cho biết: Trong bối cảnh liên kết tiêu thụ chưa ổn định, HTX vẫn phải duy trì thu mua, chế biến để hỗ trợ người dân, dù lợi nhuận không còn nhiều. Sản xuất hiện nay vẫn mang tính bị động, phụ thuộc nhiều vào thị trường, thiếu hợp đồng liên kết dài hạn. Đây là điểm yếu lớn khiến cả người dân và HTX dễ bị ảnh hưởng khi giá cả biến động.

Liên minh Hợp tác xã tỉnh thăm, tặng quà một số hợp tác xã tiêu biểu nhân Tháng hành động vì hợp tác xã năm 2026.

Theo đánh giá, trong tổng số các HTX hiện nay, tỷ lệ đang hoạt động chiếm khoảng trên 60%, còn lại là tạm dừng hoạt động hoặc chờ giải thể. Nhiều THT, HTX vẫn hoạt động theo phương thức truyền thống, chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý, chưa chuyển đổi theo quy định của Luật HTX năm 2023, dẫn đến hạn chế trong mở rộng quy mô và tiếp cận chính sách hỗ trợ. Khu vực kinh tế tập thể chủ yếu tập trung vào nông, lâm nghiệp; một số mô hình mới trong du lịch cộng đồng, dịch vụ bước đầu hình thành. Tuy nhiên, sự phát triển vẫn mang tính cục bộ, chưa tạo được sức lan tỏa rộng. Đáng chú ý, dù toàn tỉnh đã có trên 150 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên nhưng phần lớn vẫn xuất phát từ quy mô hộ hoặc THT nhỏ lẻ, chưa hình thành được chuỗi giá trị lớn có khả năng cạnh tranh cao trên thị trường.

Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Trần Anh Dũng cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở năng lực nội tại và khả năng liên kết. Đội ngũ quản lý một số THT, HTX chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, chưa được đào tạo bài bản về quản trị, tài chính. Điều này khiến hoạt động thiếu tính chuyên nghiệp, khó mở rộng quy mô. Việc ứng dụng chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử chưa thật sự tạo đột phá trong mở rộng thị trường…

Để kinh tế tập thể, HTX phát triển đúng hướng, bền vững, theo Chủ tịch Liên minh HTX Trần Anh Dũng, cần có những giải pháp đồng bộ, quyết liệt hơn trong thời gian tới: Tiếp tục nâng cao nhận thức của các cấp, ngành và người dân về vai trò của kinh tế tập thể. Đẩy mạnh công tác hỗ trợ HTX về vốn, khoa học kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực. Nâng cao năng lực quản trị HTX, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ HTX chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Bên cạnh đó, cần khuyến khích HTX ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo trong sản xuất, kinh doanh. Đây là xu hướng tất yếu, giúp HTX nâng cao năng suất, chất lượng, giảm chi phí, mở rộng thị trường. Đặc biệt, tiếp tục thúc đẩy liên kết giữa HTX với doanh nghiệp, hình thành các chuỗi giá trị bền vững. Đây chính là “chìa khóa” để nâng cao giá trị sản phẩm, tăng thu nhập cho thành viên HTX, góp phần phát triển kinh tế địa phương.