Thị trường chứng khoán với nỗi lo phụ thuộc quá nhiều vào nhóm vốn hóa lớn

VN-Index đã có phiên tăng thứ 5 liên tiếp, tuy nhiên thị trường lại rơi vào trạng thái “xanh vỏ, đỏ lòng”.

“Họ Vin” kéo chỉ số

Chốt phiên 16/4, chỉ số chính áp sát 1.820 điểm, song trừ bất động sản và bán lẻ, các nhóm ngành khác đều chìm trong “sắc đỏ”.

Đáng chú ý, đây là phiên thứ 4 liên tiếp trong 5 phiên tăng, chỉ số VN-Index phải dựa vào nhóm vốn hóa lớn, đặc biệt là nhóm cổ phiếu “họ Vin” kéo lên.

Thị trường rơi vào trạng thái “xanh vỏ, đỏ lòng”.

Sự tập trung quá mạnh vào một vài mã vốn hóa lớn đang tạo ra nghịch lý: thị trường nhìn bề ngoài có vẻ tích cực, nhưng đa số nhà đầu tư lại không kiếm được tiền, thậm chí thua lỗ. Điển hình là nhà đầu tư mua giá cao những cổ phiếu ngành bán lẻ, bất động sản khu công nghiệp, hay thậm chí phân bón…, có thể vẫn còn bị "kẹp hàng" và chưa thể “về bờ”.

Nhìn chung, mức độ tập trung của thị trường vào một số nhóm cổ phiếu là một vấn đề được quan tâm thời gian qua. Sự vận động của thị trường đang cho thấy VN-Index dường như đang quay lại khoảng thời gian trước - bị biến thành “VIN-Index”.

Thực tế, tầm ảnh hưởng lớn của nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn đã làm dấy lên lo ngại về rủi ro đối với thị trường. Sự phụ thuộc quá mức này đã từng dẫn đến những hệ lụy trên thị trường, và ẩn chứa yếu tố tăng trưởng méo mó, thiếu lành mạnh.

Dù vậy, dưới góc nhìn tích cực, ông David Rabinowitz, Giám đốc Phân tích Chỉ số Toàn cầu và Cấu trúc Thị trường châu Á – Thái Bình Dương tại UBS cho rằng, đây không phải là câu chuyện riêng của Việt Nam mà là vấn đề mang tính toàn cầu.

Tại nhiều thị trường phát triển như Mỹ, Úc hay các quốc gia khác, mức độ tập trung vào một số cổ phiếu lớn cũng hiện hữu. Vì vậy, chỉ số của FTSE đã tính đến điều này để đảm bảo tính ổn định và điều quan trọng không nằm ở việc có hay không sự tập trung, mà là cách thị trường quản lý và đánh giá rủi ro này.

Trong các bộ chỉ số, bao gồm cả VN30, yếu tố tập trung đã được tính toán và kiểm soát. Ví dụ, nhóm tài chính hiện chiếm tỷ trọng đáng kể, khoảng 27%, cho thấy sự phân bổ ngành vẫn đang dần đa dạng hơn. So với một số thị trường trong khu vực như Indonesia, bài toán không chỉ nằm ở quy mô vốn hóa mà còn ở tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư.

3 biến số chi phối thị trường

Dù vậy, với bối cảnh hiện nay, giới chuyên môn đánh giá áp lực cung giá cao gia tăng ở nhiều mã cổ phiếu và hầu hết các nhóm ngành đều có xu hướng kém tích cực, trong khi VN-Index và các cổ phiếu hàng đầu đang quay trở lại vùng đỉnh lịch sử. Nhà đầu tư nên duy trì vị thế hiện tại, chờ xu hướng và dòng tiền cải thiện tốt hơn ở các nhóm ngành khác trước khi xem xét các cơ hội đầu tư mới.

“Vùng giá hiện tại đang tiến gần kháng cự kế tiếp 1.810-1.820 điểm sau chuỗi tăng khá dài và thanh khoản chưa cho thấy sự mở rộng tương xứng. Mốc 1.800 điểm không còn phù hợp cho việc mua mới, mà phù hợp hơn cho việc nắm giữ vị thế đang thắng”, Aseansc đánh giá.

Hiện tại, nhà đầu tư được khuyến nghị nên tiếp tục rà soát danh mục, theo dõi sát sự luân chuyển dòng tiền giữa các nhóm ngành và ưu tiên các mã có nền tảng tốt cho giai đoạn quý II/2026.

Ông Nguyễn Duy Anh, Giám đốc Quản lý danh mục đầu tư, Công ty Quản lý Quỹ Vietcombank (VCBF) cho rằng trong quý II, nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến căng thẳng tại Trung Đông – yếu tố có thể ảnh hưởng mạnh đến tâm lý thị trường trong ngắn hạn cũng như kết quả kinh doanh quý I và kế hoạch năm 2026 của doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp duy trì được tăng trưởng và đưa ra kế hoạch tích cực, niềm tin thị trường sẽ được củng cố.

Mặc dù thị trường đang biến động mạnh do các tin tức xoay quanh “Trump”, Mirae Asset (MASVN) chỉ ra rằng những động lực tăng trưởng mang tính cấu trúc vẫn đang được diễn ra như kỳ vọng.

Mặt khác, theo MASVN, thị trường xuất hiện tín hiệu hồi phục. Vào phiên 23/3, VN-Index ghi nhận sự phục hồi sau khi hệ số P/E chạm ngưỡng bình quân dài hạn trừ đi một độ lệch chuẩn (tương đương 14,4x). Nhóm phân tích dự báo đà tăng trưởng hiện tại sẽ tiếp tục duy trì, khi P/E hiện đang ở mức 16x, vẫn hấp dẫn so với mức bình quân dài hạn là 17x.

Thống kê dữ liệu lịch sử, cấu trúc thị trường hiện tại đang phản chiếu những biến động tương tự của tháng 4/2025. Sau khi thuế đối ứng được công bố vào ngày 2/4/2025, đợt giảm sốc trong 1 tuần (từ ngày 2-8/4/2025) đã khiến P/E giảm từ 14,8x xuống 12,3x, trước khi phục hồi mạnh mẽ về mức 17,3x.

Việt Nam được kỳ vọng ở vị thế sẵn sàng tận dụng các động lực tăng trưởng nội tại, cân bằng lại với rủi ro bên ngoài gia tăng. Do đó, MASVN giữ nguyên dự báo tăng trưởng lợi nhuận năm 2026 cho các doanh nghiệp niêm yết ở mức 20%. Mức tăng trưởng kỳ vọng sẽ tiếp tục điều chỉnh trong mùa ĐHĐCĐ, phản ánh kế hoạch kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết.

Nhìn chung, trong giai đoạn này, nhà đầu tư không nên nhìn thị trường chỉ qua VN-Index. Điều quan trọng hơn là phải quan sát dòng tiền đang thực sự chảy vào đâu, nhóm nào đang được ưu tiên và cổ phiếu nào có khả năng hút vốn. Trong một thị trường luân chuyển và sàng lọc mạnh, người chiến thắng không phải là người nắm nhiều cổ phiếu nhất, mà là người đi đúng nơi mà tiền đang đến.