Liên kết vùng trong quản trị không gian và nguồn lực phát triển

Một góc đô thị Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: TÙNG QUANG)

“Trong quản trị không gian và nguồn lực phát triển, phải vượt qua sự chia cắt theo địa giới, ngành, lĩnh vực, nhiệm kỳ; đặt mỗi địa phương, mỗi nguồn lực trong tổng thể liên kết vùng và lợi ích quốc gia”. Chỉ đạo nêu trên của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là những định hướng quan trọng của cấp ủy các địa phương trong lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội.

Định hướng từ chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng thời đề ra những yêu cầu cần sự chung sức đồng lòng của cả hệ thống chính trị nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Phát huy lợi thế liên kết vùng

Liên kết phát triển vùng là chủ trương lớn của Đảng trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) đã khẳng định: Bảo đảm phát triển hài hòa giữa các vùng, miền; thúc đẩy phát triển nhanh các vùng kinh tế trọng điểm, đồng thời tạo điều kiện phát triển các vùng có nhiều khó khăn. Nhiệm kỳ 2020-2025, Bộ Chính trị ban hành sáu Nghị quyết về phát triển kinh tế-xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh cho sáu vùng kinh tế trên cả nước. Bám sát các nghị quyết, cấp ủy, tổ chức đảng các tỉnh, thành phố đã xây dựng chương trình, kế hoạch hành động sát với thực tiễn, triển khai nghiêm túc và đạt nhiều kết quả tích cực.

Tại vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ, năm 2025, sau sắp xếp địa giới hành chính, tăng trưởng GRDP vùng ước đạt 8,53%. Nổi bật nhất là tỉnh Phú Thọ với mức tăng trưởng GRDP ước đạt 10,5%, dẫn đầu toàn vùng.

Trong vùng Đồng bằng sông Hồng, các địa phương Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh tiếp tục đạt mức tăng trưởng cao về kinh tế, trong đó có đóng góp lớn của hoạt động xuất khẩu, du lịch và thu hút vốn đầu tư FDI. Hải Phòng, Quảng Ninh liên tiếp có mức tăng trưởng hai con số.

Vùng Đồng bằng sông Cửu Long, dù còn nhiều khó khăn nhưng cũng tăng cường liên kết hạ tầng giao thông, viễn thông, du lịch, thủy sản tạo bứt phá trong phát triển kinh tế-xã hội và an sinh xã hội. Nổi bật là công tác giảm nghèo. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều 2022-2025) đã giảm từ 2,26% năm 2022 xuống còn 1,0% năm 2024 (thấp hơn mức trung bình của cả nước 1,93%) chỉ xếp sau vùng Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ.

Tại hội nghị sơ kết 3 năm thực hiện sáu Nghị quyết về phát triển vùng của Bộ Chính trị, Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương, đồng chí Nguyễn Sĩ Hiệp đánh giá, hoạt động liên kết giữa các địa phương được triển khai mạnh mẽ. Kết cấu hạ tầng vùng, nhất là hạ tầng chiến lược được quan tâm đầu tư và đưa vào sử dụng. Văn hóa-xã hội vùng có chuyển biến tích cực. Đời sống nhân dân được nâng cao; tỷ lệ hộ nghèo đa chiều có xu hướng giảm tích cực; dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe nhân dân được cải thiện rõ rệt. Quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội được giữ vững; hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế được mở rộng.

Đổi mới tư duy, hành động

Tuy đạt nhiều kết quả quan trọng, nhưng việc thực hiện sáu Nghị quyết phát triển vùng của Bộ Chính trị ở nhiều địa phương vẫn còn một số bất cập. Đó là, tăng trưởng chưa thật sự bứt phá, chất lượng và năng suất lao động còn thấp. Chất lượng quy hoạch và kết cấu hạ tầng giao thông, hạ tầng số, ứng phó thiên tai về cơ bản chưa đáp ứng yêu cầu. Nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Chất lượng đời sống giữa các khu vực dân cư nhìn chung chưa đồng đều; vấn đề bảo vệ môi trường còn nhiều thách thức…

Thống nhất cao với chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: “Trong quản trị không gian và nguồn lực phát triển, phải vượt qua sự chia cắt theo địa giới, ngành, lĩnh vực, nhiệm kỳ”, nhiều cấp ủy, địa phương cho rằng phải đổi mới tư duy, cách làm về phát triển vùng.

Thành ủy Hà Nội đi đầu đổi mới trong chỉ đạo xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, với định hướng không gian liên kết mở được thể hiện rõ nét. Hà Nội sẽ được mở rộng theo hướng liên kết với 6 tỉnh, thành phố gồm Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình trên nhiều lĩnh vực…

Theo Quy hoạch, Hà Nội xác định là trung tâm, động lực dẫn dắt, có vai trò lan tỏa phát triển trong nhiều lĩnh vực như kinh tế, xã hội, khoa học, giáo dục, y tế. Các địa phương chung quanh đóng vai trò là đô thị vệ tinh, cùng liên kết, chia sẻ nguồn lực.

Tuy nhiên, đối với nhiều vùng kinh tế còn thiếu nguồn lực, cấp ủy, chính quyền các địa phương kiến nghị cần có chủ trương, cơ chế thúc đẩy. Thực tế một số địa phương còn lúng túng trong thẩm quyền giải quyết những vấn đề vướng mắc.

Đồng chí Nguyễn Tuấn Anh, Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ mong muốn Trung ương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm địa phương trong quản lý đầu tư, quy hoạch và đất đai; sớm hoàn thiện khung pháp lý để triển khai các mô hình đột phá như khu thương mại tự do và trung tâm liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản vùng. Đối với kết cấu hạ tầng, nghiên cứu áp dụng ưu tiên nguồn lực để hoàn thiện các trục cao tốc kết nối vùng. Về đổi mới cơ chế điều phối vùng, xác định rõ thẩm quyền của cơ quan điều phối trong việc quyết định các dự án liên vùng.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong liên kết vùng là kiến nghị của nhiều cấp ủy địa phương. Đồng chí Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bình Mỹ, Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung giữa các ngành, các cấp chưa thật sự hoàn thiện, gây khó khăn cho việc xử lý và khai thác thông tin theo thời gian thực.

Tại nhiều cấp, ngành, tình trạng phân tán, thiếu tính kết nối thông suốt và đồng bộ trong xây dựng cơ sở dữ liệu vẫn còn khá phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến việc liên kết vùng. Do vậy, đẩy nhanh việc hoàn thiện, kết nối và khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành và vùng sẽ giúp triển khai thống nhất, đồng bộ các mục tiêu, nhiệm vụ tại các địa phương nội vùng và liên vùng.

Chuyển đổi số càng nhanh, càng giúp các địa phương tăng cường phối hợp khai thác tối đa các tiềm năng, thế mạnh; bảo đảm phát huy hiệu quả các nguồn lực từng địa phương trong tổng thể liên kết vùng và lợi ích quốc gia.